ప్రత్యేకవేద్యంభవతి త్రేతాస్విహ పునః పునః
ప్రతి ఒక్కరికీ, ఇక్కడ త్రేతాయుగంలో, మళ్లీ మళ్లీ అనుభవం కలుగుతుంది.
బ్రహ్మా చైతానువాచాదౌ తస్మిన్వైవస్వతే ఽన్తరే
బ్రహ్మా ఈ విషయాలు ఆ ప్రారంభంలో, వైవస్వతమంత్రంలో చెప్పాడు.
కుర్వన్తి సంహితా హ్యేతే జాయమానాః పరస్పరమ్
ఇవి పరస్పరం జన్మించి, సంహితలను రూపొందిస్తాయి.
అతీతేషు వ్యతీతాని వర్త్తన్తే పునః పునః
గతంలో జరిగినవి మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతూనే ఉంటాయి.
యుగే యుగే తు తాః శాఖా వ్యస్యన్తే తై పునః పునః
ప్రతి యుగంలో, ఆ శాఖలు వాళ్లచేత మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడతాయి.
తేషాం గోత్రేష్విమాః శాఖా భవన్తి హి పునః పునః
వాళ్ల వంశాల్లో, ఈ శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంటాయి.
ఏవమేవ తు విజ్ఞేయా అతీతానాగతేష్వపి
అదే విధంగా, గతంలోనైనా, భవిష్యత్తులోనైనా అవి అర్థం చేసుకోవాలి.
అతీతేషు వ్యతీతాని వర్త్తన్తే సాంప్రతే ఽన్తరే
గతంలో జరిగినవి ప్రస్తుత కాలంలో జరుగుతున్నాయి.
పూర్వేణ పశ్చిమం జ్ఞేయం వర్తమానేన చోభయమ్
ముందు జరిగినదానివల్ల తరువాతదాన్ని తెలుసుకోవచ్చు; ఇప్పటి దానివల్ల రెండింటినీ తెలుసుకోవచ్చు.
ఏవం దేవాః సపితర ఋషయో మనవశ్చ వై
అలాగే దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువులు కూడా,
జనలోకాత్సురాః సర్వే దశకల్పాన్పునః పునః
జనలోకంలో ఉన్న అన్ని దేవతలు, పది కల్పాల పాటు మళ్లీ మళ్లీ,
అవశ్యభావినార్ఽథేన సంభధ్యన్తే తదా తు తే
అప్పుడు, తప్పనిసరిగా జరగాల్సిన విషయాల వల్ల వాళ్లు కలిసిపోతారు.
నివర్త్తతే తదా వృత్తిః సా తేషాం దోషదర్శనాత్
వారు లోపాలను గ్రహించినప్పుడు ఆ క్రియ ఆపబడుతుంది.
జనలోకాత్తపోలోకం గచ్ఛన్తీహానివర్త్తకమ్
జనలోకంనుంచి వారు తిరిగి రాని తపోలోకానికి వెళ్తారు.
నిధనం బ్రహ్మలోకే వై గతాని ఋషిభిః సహ
బ్రహ్మలోకంలో వారు ఋషులతో కలిసి లయకు చేరుకుంటారు.
అనాదిత్వాచ్చ కాలస్య సంఖ్యానాం చైవ సర్వశః
కాలానికి ఆది లేకపోవడం వల్ల అన్ని లెక్కలు కూడా అంతే.
పితృభిర్మునిభిర్దేవైః సార్ద్ధం చ ఋషిభిః సహ
పితృదేవతలు, మునులు, దేవతలు, ఋషులతో కలిసి వారు ఉంటారు.
ఏతేన క్రమయోగేన కల్పమన్వన్తరాణి చ
ఈ క్రమ పద్ధతిలో కల్పాలు, మన్వంతరాలు జరుగుతుంటాయి.
మన్వన్తరాన్తే సంహారః సంహారాన్తే చ సంభవః
మన్వంతరాంతంలో లయ వస్తుంది, లయ అనంతరం సృష్టి జరుగుతుంది.
న శక్య ఆనుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి
వందల సంవత్సరాలు గడిచినా, దీనిని క్రమంగా వివరించడం సాధ్యం కాదు.
మన్వన్తరస్య సంఖ్యా తు మానుషేణ నిబోధత
మన్వంతర లెక్కను మనుషుల మాటల్లో తెలుసుకోండి.
త్రింశత్కోట్యస్తు సంపూర్ణా సంఖ్యాతాః సంఖ్యాయా ద్విజైః
ముప్పై కోట్లను సంపూర్ణ సంఖ్యగా ద్విజులు లెక్కిస్తారు.
వింశతిశ్చ సహస్రామి కాలో ఽయం సాధికం వినా
ఇంకా ఇరవై వేల సంవత్సరాలు కలిపితే, ఇది మిగిలిన కాలం.
వర్షాగ్రేణాపి దివ్యేన ప్రవక్ష్యామ్యుత్తరం మనోః
దివ్య సంవత్సరాన్ని ముందుగా కలిపి, తదుపరి మనువు గురించి చెబుతాను.
ద్విపఞ్చాశత్తథాన్యాని సహస్రాణ్యధికాని తు
ఇంకా యాభై రెండు వేల సంవత్సరాలు కలిపి లెక్కించాలి.
పూర్ణం యుగసహస్రం స్యాత్తదహర్బ్రహ్మణః స్మృతమ్
పూర్తిగా వెయ్యి యుగాలు బ్రహ్మదినంగా భావిస్తారు.
బ్రహ్మాణామగ్రతః కృత్వా సహ దేవర్షిదానవైః
బ్రహ్మలను ముందుగా ఉంచి, దేవతలు, ఋషులు, దానవులతో కలిపి ఉంటారు.
స స్రష్టా సర్వ భూతానాం కల్పాదిషు పునః పునః
అతనే అన్ని భూతాల సృష్టికర్త, ప్రతి కల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ సృష్టి చేస్తాడు.
సర్వమన్వన్తరాణాం హి ప్రతిసంధిం నిబోధత
అన్ని మన్వంతరాల మధ్య సంధిని తెలుసుకోండి.
కృతత్రేతాదిసంయుక్తం చతుర్యుగమితి స్మృతమ్
కృత, త్రేత మొదలైన నాలుగు యుగాలు కలిపి 'చతుర్యుగం' అని అంటారు.