యత్తదవ్యక్తమతం ప్రకృతిర్బ్రహ్మ శాశ్వతమ్
అదృశ్యమైనది, ఆలోచించలేనిది, ప్రకృతి, బ్రహ్మ, శాశ్వతమైనది.
అవిభాగస్తథా శుక్రమక్షరం బహుధాత్మకమ్
అద్వితీయమైనది, పవిత్రమైనది, నశించనిది, అనేక రూపాలున్నది.
కృతే పునః క్రియా నాస్తి కుత ఏవాకృతక్రియాః
కృతయుగంలో కార్యం ఉండదు; అప్పుడు చేయని కార్యాలు ఎలా ఉంటాయి?
శ్రోతవ్యం వా శ్రుతం వాపి తథైవాసాధు సాధు వా
వినవలసినది గానీ, వినినదైనా గానీ, మంచిదైనా, మంచికాదైనా, అంతా ఒకటే.
ద్రష్టవ్యం వాథ శ్రోతవ్యం ఘ్రాతవ్యం వా కథఞ్చన
ఏదైనా చూడవచ్చు, వినవచ్చు, లేదా ఏ విధంగా అయినా వాసన పట్టవచ్చు.
యన్న దర్శితవానేష కస్తదన్వేష్టుమర్హతి
ఆయన చూపించనిది ఎవరు వెతకగలరు?
యదా యత్క్రియతే యేన తదా తస్మో ఽభిమన్యతే
ఎప్పుడైనా ఎవరో ఏదైనా చేస్తే, అది తనదేనని భావిస్తారు.
యదా చ క్రియతే కిఞ్చిత్కేనచిద్వా కథం క్వచిత్
ఎప్పుడైనా, ఎవరైనా, ఎక్కడైనా, ఏ విధంగా అయినా ఏదైనా చేస్తే,
విరిక్తం చాతిరిక్తం చ జ్ఞానాజ్ఞానేప్రియాప్రియే
విరక్తంగా అయినా, మితిమీరినదైనా, జ్ఞానంతో గానీ, అజ్ఞానంతో గానీ, ఇష్టమైనదైనా, ఇష్టంలేనిదైనా,
ఊర్ద్ధ్వం తిర్య్యగధోభావస్తస్యైవాదృష్టకారిణః
ఎత్తుగా, అడ్డంగా, దిగువగా ఉండే స్థితులు ఆ కనిపించని కర్తకే చెందుతాయి.
ప్రత్యేకవేద్యంభవతి త్రేతాస్విహ పునః పునః
ప్రతి ఒక్కరికీ, ఇక్కడ త్రేతాయుగంలో, మళ్లీ మళ్లీ అనుభవం కలుగుతుంది.
బ్రహ్మా చైతానువాచాదౌ తస్మిన్వైవస్వతే ఽన్తరే
బ్రహ్మా ఈ విషయాలు ఆ ప్రారంభంలో, వైవస్వతమంత్రంలో చెప్పాడు.
కుర్వన్తి సంహితా హ్యేతే జాయమానాః పరస్పరమ్
ఇవి పరస్పరం జన్మించి, సంహితలను రూపొందిస్తాయి.
అతీతేషు వ్యతీతాని వర్త్తన్తే పునః పునః
గతంలో జరిగినవి మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతూనే ఉంటాయి.
యుగే యుగే తు తాః శాఖా వ్యస్యన్తే తై పునః పునః
ప్రతి యుగంలో, ఆ శాఖలు వాళ్లచేత మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడతాయి.
తేషాం గోత్రేష్విమాః శాఖా భవన్తి హి పునః పునః
వాళ్ల వంశాల్లో, ఈ శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకొస్తుంటాయి.
ఏవమేవ తు విజ్ఞేయా అతీతానాగతేష్వపి
అదే విధంగా, గతంలోనైనా, భవిష్యత్తులోనైనా అవి అర్థం చేసుకోవాలి.
అతీతేషు వ్యతీతాని వర్త్తన్తే సాంప్రతే ఽన్తరే
గతంలో జరిగినవి ప్రస్తుత కాలంలో జరుగుతున్నాయి.
పూర్వేణ పశ్చిమం జ్ఞేయం వర్తమానేన చోభయమ్
ముందు జరిగినదానివల్ల తరువాతదాన్ని తెలుసుకోవచ్చు; ఇప్పటి దానివల్ల రెండింటినీ తెలుసుకోవచ్చు.
ఏవం దేవాః సపితర ఋషయో మనవశ్చ వై
అలాగే దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువులు కూడా,
జనలోకాత్సురాః సర్వే దశకల్పాన్పునః పునః
జనలోకంలో ఉన్న అన్ని దేవతలు, పది కల్పాల పాటు మళ్లీ మళ్లీ,
అవశ్యభావినార్ఽథేన సంభధ్యన్తే తదా తు తే
అప్పుడు, తప్పనిసరిగా జరగాల్సిన విషయాల వల్ల వాళ్లు కలిసిపోతారు.
నివర్త్తతే తదా వృత్తిః సా తేషాం దోషదర్శనాత్
వారు లోపాలను గ్రహించినప్పుడు ఆ క్రియ ఆపబడుతుంది.
జనలోకాత్తపోలోకం గచ్ఛన్తీహానివర్త్తకమ్
జనలోకంనుంచి వారు తిరిగి రాని తపోలోకానికి వెళ్తారు.
నిధనం బ్రహ్మలోకే వై గతాని ఋషిభిః సహ
బ్రహ్మలోకంలో వారు ఋషులతో కలిసి లయకు చేరుకుంటారు.
అనాదిత్వాచ్చ కాలస్య సంఖ్యానాం చైవ సర్వశః
కాలానికి ఆది లేకపోవడం వల్ల అన్ని లెక్కలు కూడా అంతే.
పితృభిర్మునిభిర్దేవైః సార్ద్ధం చ ఋషిభిః సహ
పితృదేవతలు, మునులు, దేవతలు, ఋషులతో కలిసి వారు ఉంటారు.
ఏతేన క్రమయోగేన కల్పమన్వన్తరాణి చ
ఈ క్రమ పద్ధతిలో కల్పాలు, మన్వంతరాలు జరుగుతుంటాయి.
మన్వన్తరాన్తే సంహారః సంహారాన్తే చ సంభవః
మన్వంతరాంతంలో లయ వస్తుంది, లయ అనంతరం సృష్టి జరుగుతుంది.
న శక్య ఆనుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి
వందల సంవత్సరాలు గడిచినా, దీనిని క్రమంగా వివరించడం సాధ్యం కాదు.