ఉత్పాద్యగ్రాహిమశ్చైవ తే ఽజ్ఞానే జ్ఞానమానినః
ఏదైనా సృష్టించి, పట్టుకునే వారు, అజ్ఞానంలోనే ఉన్నా తాము తెలివైనవారమని అనుకుంటారు.
ఏకాదశన్ద్రియవిధా నవధాత్మాదయస్తథా
పదకొండు ఇంద్రియాలు, అలాగే తొమ్మిది విధాలైన ఆత్మలూ ఉన్నాయి.
అన్తః ప్రకాశాస్తే సర్వే ఆవృతాశ్చ బహిః పునః
వాటన్నీ లోపల వెలుగుతుంటాయి, బయట మాత్రం మరల మూసివేయబడి ఉంటాయి.
తిర్యక్ స్రోతస ఉచ్యన్తే వశ్యాత్మానస్త్రిసంజ్ఞకాః
అడ్డదారి ప్రవాహం ఉన్నవారు, తాము ఆత్మను నియంత్రించేవారు, మూడు విధాలైన జ్ఞానం కలవారు అని పిలవబడతారు.
అభిప్రాయమథోద్భూతం దృష్ట్వా సర్గం తథావిధమ్
ఆ విధమైన సృష్టి సంకల్పంతో ఉద్భవించినదాన్ని చూసారు.
ఊర్ద్ధస్రోతస్తృతీయస్తు తద్వై చోర్ద్ధం వ్యవస్థితమ్
మూడవది పైకి ప్రవహించే ప్రవాహం, అది ఎప్పుడూ పైభాగంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
తాః సుఖం ప్రీతిబహులా బహిరన్తశ్చ వావృతాః
వారు ఆనందంతో, సంతోషంతో నిండినవారు, బయట, లోపల రెండింటిలోనూ ఆవరించబడి ఉంటారు.
నవధాతాదయస్తే వై తుష్టాత్మానో బుధాః స్మృతాః
ఆ తొమ్మిది విధాలైన వారు సంతృప్తి కలిగి, జ్ఞానులు అని గుర్తించబడ్డారు.
ఊర్ద్ధస్రోతఃసు సృష్టేషు దేవేషు స తదా ప్రభుః
పైకి ప్రవహించే దేవతలలో సృష్టి జరిగినప్పుడు, అప్పుడే ఆ ప్రభువు ఉన్నాడు.
సర్గమన్యం సిమృక్షుస్తం సాధకం పునరీశ్వరః
ఆ ప్రభువు మరొక కొత్త సృష్టిని కోరాడు, అది ఫలితాన్ని ఇస్తుందని భావించాడు.
ప్రాదుర్బభౌ భౌతసర్గః సోర్వాక్ స్రోతస్తు సాధకః
అప్పుడు భౌతిక సృష్టి ప్రత్యక్షమైంది, అది నేరుగా ప్రవహించే ఫలదాయకమైనది.
తే చ ప్రకాశబహులాస్తమస్పృష్టరజోధికాః
వారు వెలుగుతో నిండినవారు, చీకటి తాకని వారు, రాజోగుణం ఎక్కువగా ఉన్నవారు.
ప్రకాశా బహిరన్తశ్చ మనుష్యాః సాధకాశ్చ తే
మనుష్యులు, సాధకులు బయటా, లోపలా ప్రకాశవంతులుగా ఉంటారు.
సిద్ధాత్మానో మనుష్యాస్తే గన్ధర్వైః సహ ధర్మిణః
సిద్ధాత్ములైన మనుష్యులు, ధార్మికులైన గంధర్వులతో కలిసి ఉంటారు.
విపర్యయేణ శక్త్యా చ సిద్ధ ముఖ్యాస్తథైవ చ
విపరీతంగా, తమ శక్తితో, అగ్రగణ్యులైన సిద్ధులు కూడా అలాగే ఉంటారు.
భూతాదికానాం సత్త్వానాం షష్ఠః సర్గః స ఉచ్యతే
భూతాదుల నుండి మొదలయ్యే సత్త్వాల సృష్టిని ఆరో సృష్టి అంటారు.
ప్రథమో మహతః సర్గో విజ్ఞేయో బ్రహ్మణస్తు సః
మహత్ యొక్క మొదటి సృష్టిని బ్రహ్మ యొక్క సృష్టిగా తెలుసుకోవాలి.
వైకారికస్తృతీయస్తు చైద్రియః సర్గ ఉచ్యతే
మూడవది వైకారికం, అంటే ఇంద్రియాల సృష్టి అని అంటారు.
ముఖ్యసర్గశ్చ తుర్థస్తు ముఖ్యా వై స్థావరాః స్మృతాః
నాల్గవది ప్రధాన సృష్టి, అందులో ప్రధానమైనవి అచేతన జీవులుగా గుర్తించబడతాయి.
తథోర్ద్ధస్రోతసాం సర్గః షష్ఠో దేవత ఉచ్యతే
అలాగే, పైకి ప్రవహించే ప్రవాహాలున్న వారి సృష్టిని ఆరోదిగా, అంటే దేవతల సృష్టిగా అంటారు.
అష్టమోనుగ్రహః సర్గః సాత్త్వికస్తామసశ్చ సః
ఎనిమిదవది అనుగ్రహ సృష్టి, అది సాత్వికమైనదీ, తామసమైనదీ కూడా.
ప్రాకృతో వైకృతశ్చైవ కౌమారో నవమః స్మృతః
ప్రకృత, వైకృత, ఇంకా కౌమార సృష్టి తొమ్మిదవదిగా గుర్తించబడుతుంది.
దుద్ధిబుర్వాః ప్రవర్తేయుస్తద్వర్గా బ్రాహ్మణాస్తు వై
మందబుద్ధి గలవారు ముందుకు సాగుతారు; వారిలో బ్రాహ్మణులు కూడా ఉంటారు.
చతుర్ద్ధా చ స్థితస్సో ఽపి సర్వభూతేషు కృత్స్నశః
అతడు నాలుగు రూపాలలో, అన్ని భూతాలలో పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంటాడు.
స్థావరేషు విపర్యాసస్తిర్యగ్యోనిషు శక్తితః
అచేతన జీవులలో వ్యత్యాసం, పశువుల యోనుల్లో శక్తి వల్ల మార్పు ఉంటుంది.
అథో ససర్జ వై బ్రహ్మా మానసానాత్మనః సమాన్
ఆ తరువాత బ్రహ్మ తనకు సమానమైన మానస సంతానాన్ని సృష్టించాడు.
సంబుద్ధ్య చైవ నామాథో అపవృత్తాస్త్రయస్తు తే
వారు తమ పేర్లను తెలుసుకొని, వారిలో ముగ్గురు దారి తప్పారు.
బ్రహ్మా తేషు వ్యరక్తేషు తతో ఽన్యాన్సా ధకాన్సృజన్
వారు విరక్తులైనప్పుడు, బ్రహ్మ మరొకరైన సాధకులను సృష్టించాడు.
అభూతసృష్ట్యవస్థా చే స్థానినస్తాన్నిబోధ మే
ఇప్పుడు సృష్టి కాని స్థితి, స్థిరంగా ఉన్నవారి గురించి నన్ను విను.
స్వర్గో దిశః సముద్రాశ్చ నద్యశ్చైవ వనస్పతీన్
స్వర్గం, దిశలు, సముద్రాలు, నదులు, ఇంకా వృక్షాలు.