బ్రహ్మాణ్డపురాణమ్

ప్రత్యూచుస్తే పునః సూతం బాష్పపర్యాకులేక్షణమ్

వారు మళ్లీ సూతుని, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్ళతో అడిగారు.

తస్మాత్త్వం సంభవం కృత్స్నం లోకస్యేమం విదర్శయ

కాబట్టి, ఈ లోకపు సంపూర్ణ ఉత్పత్తిని మాకు చూపించు.

సత్కృత్య పరిపృష్టః స మహాత్మా రోమహర్షణః

ఆ విధంగా గౌరవంతో అడిగిన మహాత్ముడు రోమహర్షణుడు,

యో మే ద్వైపాయనప్రీతః కథాం వై ద్విజసత్తమాః

ద్వైపాయనుడు సంతోషించిన అతడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులకు ఈ కథను చెప్పాడు.

పురాణం సంప్రవక్ష్యామి యదుక్తం మాతరిశ్వనా

మాతరిశ్వా చెప్పిన పురాణాన్ని ఇప్పుడు నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ

సృష్టి, లయము, వంశములు, మన్వంతరములు—

ప్రక్రియా ప్రథమః పాదః కథాయాం స్యాత్పరిగ్రహః

విధానం, మొదటి భాగము, కథల సమాహారం—

ఏవం పాదాస్తు చత్వారః సమాసాత్కీంర్తితా మయా

ఇలా ఈ నాలుగు భాగాలు నేను సంక్షేపంగా వివరించాను.

ప్రథమం సర్వశాస్త్రాణాం పురాణం బ్రహ్మణా శ్రుతమ్

అన్ని శాస్త్రాలలో మొదట బ్రహ్మదేవుడు పురాణాన్ని వినాడు.

అఙ్గాని ధర్మశాస్త్రం చ వ్రతాని నియమాస్తథా

దాని ఉపాంగాలు, ధర్మశాస్త్రం, వ్రతాలు, నియమాలు కూడా—

మహదాదివిశేషాన్తం సృజామీతి వినిశ్చయః

మహత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు సృష్టించాలనే సంకల్పం చెప్పబడింది.

అడస్యావరణం వార్ధిరపామపి చ తేజసా

బ్రహ్మాండపు ఆవరణ, సముద్రం, జలాల తేజస్సు—

భూతాదిర్మహతా చైవ అవ్యక్తేనావృతో మహాన్

భూతాలు, మహత్తత్త్వంతో పాటు, అవ్యక్తంతో ఆవృతమైన మహత్తు—

నదీనాం పర్వతానాం చ ప్రాదుర్భావో ఽత్ర పఠ్యతే

నదులూ, పర్వతాల ఉద్భవం ఇక్కడ వివరించబడింది.

కీర్త్తనం బ్రహ్మవృక్షస్య బ్రహ్మజన్మ ప్రకీర్త్యతే

బ్రహ్మవృక్ష మహిమను, బ్రహ్మదేవుని జననాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు.

అవస్థాశ్చాత్ర కీర్త్యన్తే బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః

అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మదేవుని స్థితులు కూడా ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.

శయనం చ హరేరప్సు పృథివ్యుద్ధరణం తథా

హరిదేవుడు జలాలలో విశ్రాంతి తీసుకున్నది, భూమిని పైకి తీయడమూ—

ఋక్షాణాం గ్రహసంస్థానాం సిద్ధానాం చ నివేశనమ్

నక్షత్రాలు, గ్రహాల స్థితులు, సిద్ధుల నివాసాలు—

స్వర్గస్థానవిభాగశ్చ సర్త్యానాం శుభచారిణామ్

స్వర్గలోక విభాగాలు, సత్యవంతుల నివాస స్థలాలు—

దేవతానామృషీణాం చ ద్వే సృతీ పరికీర్తితే

దేవతలు, ఋషుల రెండు మార్గాలు వివరించబడ్డాయి.

పశూనాం పురుషాణాం చ సంభవః పరికీర్త్తితః

పశువులూ, మనుషుల ఉద్భవం వివరించబడింది.

నవ సర్గాః పునః ప్రోక్తా బ్రహ్మణో బుద్ధిపూర్వకాః

మళ్లీ, బ్రహ్మదేవుని సంకల్పంతో తొమ్మిది సృష్టులు చెప్పబడ్డాయి.

బ్రహ్మణో ఽవయవేభ్యశ్చ ధర్మాదీనాం సముద్భవః

బ్రహ్మదేవుని అవయవాల నుండి ధర్మాది ఇతరులు ఉద్భవించారు.

కల్పయోరన్తరే ప్రోక్తం ప్రతిసంధిశ్చ యస్తయోః

కల్పాల మధ్య జరిగే విరామం, వాటి మధ్య ఉండే అనుసంధానం వివరించబడింది.

సత్త్వోద్రిక్తాచ్చ దేహాచ్చ పురుషస్య చ సంభవః

సత్త్వగుణం అధికంగా ఉండటం వల్ల, శరీరం ద్వారా, పురుషుని ఉద్భవం వివరించబడింది.

ప్రియవ్రతోత్తానపాదౌ ప్రసూత్యాకృతయః శుభాః

ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు—వారి శుభమైన జన్మలు, రూపాలు వివరించబడ్డాయి.

రుచేః ప్రజాపతేశ్చోర్ద్ధమాకూత్యాం మిథునోద్భవః

రుచిప్రజాపతి ద్వారా, ఆకూతిలో మిథునం జన్మించడం వివరించబడింది.

దాక్షాయణీషు వాప్యూర్ధ్వంశబ్దాద్యాసు మహాత్మనః

దక్షుని కుమార్తెలలో, శబ్ద మొదలైనవారిలో, ఆ మహాత్ముని సంతానం వివరించబడింది.

తథాధర్మస్య హింసాయాం తమసో ఽశుభలక్షణః

అధర్మంలో హింస, అంధకారం, అశుభ లక్షణాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.