సమాసాత్కీర్తితస్తుభ్యమేష సర్గః మనాతనః
ఈ శాశ్వత సృష్టి సంగ్రహంగా నీకు చెప్పబడింది.
న శక్యం పరిసంఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా
ఇది సంపూర్ణంగా వివరించలేం; ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవారు దీనిని నమ్మాలి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం వర్ణయామ్యహమ్
ఇంకా ఏమి వివరంగా, క్రమంగా చెప్పాలి చెప్పు?
తేషాం నిసర్గం తత్త్వం చ శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరాత్
వారి ఉద్భవం, నిజమైన స్వరూపం గురించి నాకు విస్తృతంగా వినాలని ఉంది.
తేషాం చతుర్యుగం హ్యేతత్తద్వక్ష్యామి నిబోధత
వారి నాలుగు యుగాల గురించి నేను చెబుతాను; శ్రద్ధగా విను.
యుగం చ యుగభేదశ్చ యుగధర్మస్తథైవ చ
యుగం, యుగాల విభాగాలు, అలాగే ప్రతి యుగానికి సంబంధించిన ధర్మాలు.
షట్ప్రకాశయుగాఖ్యైషా తా ప్రవక్ష్యామి తత్త్వతః
ఇది ఆరు ప్రకాశకాలాలుగా పిలవబడుతుంది. ఇప్పుడు నేను నీకు దీని వివరాన్ని చెప్పుతున్నాను.
నిమేషకాల తుల్యం హి విద్యాల్లఘ్వక్షరం చ యత్
కంటి మిటుక సమయం, చిన్న అక్షరం పలికే కాలంతో సమానమని తెలుసుకోవాలి.
త్రింశత్కలాశ్చాపి భవేన్ముహూర్త్తస్తై స్త్రింశతా రాత్ర్యహనీ సమే తే
ముప్పై భాగాలు కలిసినప్పుడు ఒక ముహూర్తం అవుతుంది. అలాంటి ముప్పై ముహూర్తాలు కలిపితే ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిసిన సమయం అవుతుంది.
అహోరాత్రౌ విభజతే సూర్యో మానుషలౌకికౌ
సూర్యుడు పగలు, రాత్రిని మానవుల కాలమానంలోనూ, లోకికంగా కూడా విడగొడతాడు.
పిత్ర్యే రాత్ర్యహనీ మాసః ప్రవిభాగస్తయోః పునః
పితృలోకంలో ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిపితే ఒక నెల అవుతుంది. ఈ విభాగాన్ని మళ్లీ వివరించారు.
త్రింశద్యే మానుషా మాసాః పిత్ర్యో మాసస్తు సః స్మృతః
ముప్పై మానవ దినాలు కలిపితే ఒక నెల అవుతుంది. అదే పితృదేవతలకు ఒక నెలగా భావించబడుతుంది.
పిత్ర్యః సంవత్సరో హ్యేష మానుషేణ విభావ్యతే
పితృదేవతల సంవత్సరాన్ని మానవుల లెక్కతో అర్థం చేసుకోవాలి.
పితౄణాం త్రీణి వర్షాణి సంఖ్యాతానీహ తాని వై
పితృదేవతలకు మూడు సంవత్సరాలు ఇక్కడ లెక్కించబడతాయి. అవే వారి సంవత్సరాలు.
లౌకికేనైవ మానేన హృబ్దో యో మానుషః స్మృతః
లోకికమైన లెక్కతోనే మానవ సంవత్సరాన్ని గుర్తిస్తారు.
దివ్యే రాత్ర్యహనీ వర్ష ప్రవిభాగస్తయోః పునః
దేవతల లోకంలో ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిపితే ఒక సంవత్సరం అవుతుంది. ఈ విభాగాన్ని మళ్లీ వివరించారు.
యే తే రాత్ర్యహనీ దివ్యే ప్రసంఖ్యానం తయోః పునః
దేవతల లోకంలో ఉన్న పగలు, రాత్రులను మళ్లీ లెక్కించబడతాయి.
యన్మానుషం శతం విద్ధి దివ్యా మాసాస్త్రయస్తు తే
నూరు మానవ సంవత్సరాలు మూడు దేవతల నెలలకు సమానం అని తెలుసుకో.
దివ్యః సంవత్సరో హ్యేష మానుషేణ ప్రకీర్త్తితః
ఈ దేవతల సంవత్సరం మానవుల లెక్క ప్రకారం వివరించబడింది.
త్రింశదన్యాని వర్షాణి మతః సప్తర్షివత్సరః
ఇంకా ముప్పై సంవత్సరాలు సప్తర్షుల సంవత్సరంగా భావించబడతాయి.
అన్యాని నవతిశ్చైవ ధ్రువః సంవత్సరః స్మృతః
ఇంకా తొంభై సంవత్సరాలు ధ్రువుని సంవత్సరం అని గుర్తించబడతాయి.
వర్షాణాం తు శతం జ్ఞేయం దివ్యో హ్యేష విధిః స్మృతః
నూరు సంవత్సరాలు దేవతల నియమంగా తెలుసుకోవాలి.
త్రీణ్యేవ నియుతాన్యాహుర్వర్షాణాం మానుషాణి తు
మూడు నియుతలు మానవ సంవత్సరాలు ఉన్నాయని వారు చెబుతారు.
దివ్యవర్షసహస్ర తు ప్రాహుః సంఖ్యావిదో జనాః
లెక్కలో నిపుణులు వెయ్యి దేవతల సంవత్సరాలు అని ప్రకటించారు.
దివ్యేనైవ ప్రమాణేన యుగసంఖ్యాప్రకల్పనమ్
యుగాల సంఖ్యను దైవిక ప్రమాణంతో నిర్ణయించారు.
కృతం త్రేతా ద్వాపరం చ కలిశ్చేతి చతుష్టయమ్
కృతయుగం, త్రేతాయుగం, ద్వాపరయుగం, కలియుగం — ఇవే నాలుగు విభాగాలు.
ద్వాపరం చ కలిశ్చైవ యుగాన్యేతాని కల్పయేత్
ద్వాపరయుగం, కలియుగం కూడా యుగాలుగా పరిగణించాలి.
తస్య తావచ్ఛతీ సంధ్యా సంధ్యాంశః సంధ్యాయా సమః
ప్రతి యుగానికి సంధికాలం, సంధికాల భాగం, సంధికాలంతో సమానమైన వ్యవధి ఉంటాయి.
ఏకన్యాయేన వర్తన్తే సహస్రాణి శతాని చ
అవి ఒకే విధంగా వందలలో, వేలలో కొనసాగుతాయి.
త్రిశతీ ద్విశతీ సంధ్యే సంధ్యాంశౌ చాపి తత్సమౌ
మూడు వందలు, రెండు వందలు సంధికాలాలు; వాటి భాగాలు కూడా అంతే సమానం.