ఏతే మనుష్యపితరో మాసశ్రాద్ధభుజస్తు యే
మాసశ్రాద్ధ భోజనాన్ని స్వీకరించే వారు, ఇవే మనుష్య పితృదేవతలు.
భ్రష్టాశ్చాశ్రమధర్మేభ్యః స్వధాస్వాహావివర్జితాః
ఆశ్రమ ధర్మాలను విడిచిపెట్టినవారు, స్వధా స్వాహా లేని వారు—
స్వకర్మాణ్య నుశోచన్తో యాతనాస్థానమాగతాః
తమ పాపకర్మలను ఆవేదనతో ఆలోచిస్తూ, వారు బాధాకరమైన స్థలానికి చేరుకున్నారు.
క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ విద్రవన్తస్తతస్తతః
ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, వారు ఇక్కడ అక్కడ పరుగెడుతుంటారు.
పరాన్నాని చ లిప్సంతః కాల్యమానాస్తతస్తతః
ఇతరుల ఆహారాన్ని ఆశిస్తూ, వారు అనేక విధాలుగా శిక్షలు అనుభవిస్తారు.
శాల్మలే వైతరణ్యాం చ కుంభీపాకే తథైవ చ
శాల్మలి చెట్టు మీద, వైతరణి నదిలో, అలాగే కుంభీపాక నరకంలో—
శిలా సంపేషణే చైవ పాత్యమానాః స్వకర్మభిః
రాళ్లతో నలిపే స్థలంలో కూడా, వారు తమ కర్మఫలితంగా పడిపోతారు.
తేషాం లోకాన్తరస్థానాం బాన్ధవైర్నామ గోత్రతః
ఇతర లోకాలలో ఉన్నవారికి, వారి బంధువులు వంశపేరుతో—
యాన్తి తాస్తర్పయన్తే చ ప్రేతస్థానేష్వధిష్ఠితాన్
వారు వెళ్లి, పితృలోకంలో ఉన్నవారికి తర్పణం సమర్పిస్తారు.
పశ్చాద్యే స్థావరాన్తే వై జాతా నీచైః స్వకర్మభిః
తర్వాత, స్థావరజాతుల చివరలో పుట్టినవారు, తమ చెడు కర్మల వల్ల తక్కువ స్థితికి పడతారు.
యదాహారా భవన్త్యేతే తాసు తాస్విహ యోనిషు
ఆ యోనుల్లో, ఆ జాతుల్లో వారు పొందే ఆహారం ఎంతైతే, అదే వారికి లభిస్తుంది.
కాలే న్యాయాగతం పాత్రే విధినా ప్రతిపాదితమ్
సరైన సమయంలో, అర్హుడైనవారికి, నియమానుసారం ఆహారం ఇవ్వబడుతుంది.
యథా గోషు ప్రనష్టాము వత్సో విన్దతి మాతరమ్
ఎలా అంటే, పోయిన ఆవుల మధ్యలో, దూడ తన తల్లిని కనుగొంటుందో,
ఏవం హ్యవిఫలం శ్రాద్ధం శ్రద్ధాదత్తం తు మన్త్రతః
అలాగే, విశ్వాసంతో, మంత్రంతో ఇచ్చిన శ్రాద్ధం ఎప్పుడూ వ్యర్థం కాదు.
గతాగతజ్ఞః ప్రేతానాం ప్రాప్తిం శ్రాద్ధస్య తైః సహ
పితృదేవతల రాకపోకలను తెలిసినవాడు, వారితో కలసి శ్రాద్ధం వల్ల వారికి కలిగే ఫలితాన్ని గ్రహిస్తాడు.
కృష్ణపక్షస్త్వహస్తేషాం శుక్లః స్వప్నాయ శర్వరీ
కృష్ణపక్షం వారికి నీ చేతుల్లో ఉంటుంది; శుక్లపక్షం వారికి రాత్రి కలలో ఉంటుంది.
ఋత్వర్తవార్ద్ధమాసాస్తు అన్యోన్యం పితరః స్మృతాః
ఋతువులు, పక్షాలు, మాసాలు—ఇవి పరస్పరం పితృదేవతలుగా గుర్తించబడతాయి.
ప్రీతేషు తేషు ప్రీయన్తే శ్రాద్ధయుక్తేషు కర్మసు
వారు సంతోషించినప్పుడు, శ్రాద్ధంతో చేసిన కార్యాల వల్ల వారు తృప్తి చెందుతారు.
ఏవం పితృసతత్త్వం హి పురాణే నిశ్చయం గతమ్
ఇలా, పితృదేవతల అసలు స్వరూపం పురాణంలో నిర్ణయించబడింది.
సుధామృతస్య చ ప్రాప్తిః పితౄణాం చైవ తర్ప్పణమ్
అమృతాన్ని పొందడం, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడం కూడా వివరించబడింది.
సమాసాత్కీర్తితస్తుభ్యమేష సర్గః మనాతనః
ఈ శాశ్వత సృష్టి సంగ్రహంగా నీకు చెప్పబడింది.
న శక్యం పరిసంఖ్యాతుం శ్రద్ధేయం భూతిమిచ్ఛతా
ఇది సంపూర్ణంగా వివరించలేం; ఐశ్వర్యాన్ని కోరేవారు దీనిని నమ్మాలి.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ భూయః కిం వర్ణయామ్యహమ్
ఇంకా ఏమి వివరంగా, క్రమంగా చెప్పాలి చెప్పు?
తేషాం నిసర్గం తత్త్వం చ శ్రోతుమిచ్ఛామి విస్తరాత్
వారి ఉద్భవం, నిజమైన స్వరూపం గురించి నాకు విస్తృతంగా వినాలని ఉంది.
తేషాం చతుర్యుగం హ్యేతత్తద్వక్ష్యామి నిబోధత
వారి నాలుగు యుగాల గురించి నేను చెబుతాను; శ్రద్ధగా విను.
యుగం చ యుగభేదశ్చ యుగధర్మస్తథైవ చ
యుగం, యుగాల విభాగాలు, అలాగే ప్రతి యుగానికి సంబంధించిన ధర్మాలు.
షట్ప్రకాశయుగాఖ్యైషా తా ప్రవక్ష్యామి తత్త్వతః
ఇది ఆరు ప్రకాశకాలాలుగా పిలవబడుతుంది. ఇప్పుడు నేను నీకు దీని వివరాన్ని చెప్పుతున్నాను.
నిమేషకాల తుల్యం హి విద్యాల్లఘ్వక్షరం చ యత్
కంటి మిటుక సమయం, చిన్న అక్షరం పలికే కాలంతో సమానమని తెలుసుకోవాలి.
త్రింశత్కలాశ్చాపి భవేన్ముహూర్త్తస్తై స్త్రింశతా రాత్ర్యహనీ సమే తే
ముప్పై భాగాలు కలిసినప్పుడు ఒక ముహూర్తం అవుతుంది. అలాంటి ముప్పై ముహూర్తాలు కలిపితే ఒక పగలు, ఒక రాత్రి కలిసిన సమయం అవుతుంది.
అహోరాత్రౌ విభజతే సూర్యో మానుషలౌకికౌ
సూర్యుడు పగలు, రాత్రిని మానవుల కాలమానంలోనూ, లోకికంగా కూడా విడగొడతాడు.