అన్యోన్యం చన్ద్రసూర్యౌం తౌ యదా తద్వర్శ ఉచ్యతే
చంద్రుడు, సూర్యుడు ఇద్దరూ కలిసినప్పుడు, దానిని సంవత్సరమని అంటారు.
ద్వ్యక్షర కుహుమాత్రశ్చ పర్వకాలాస్త్రయః స్మృతాః
కుహు, మాత్ర, ద్వ్యక్షర అనే మూడు పవిత్రకాలాలు గుర్తించబడ్డాయి.
దివసార్ద్ధేన రాత్ర్యా చ సూర్యం ప్రాప్య తు చన్ద్రమాః
పగలు, రాత్రి మధ్య భాగంలో, చంద్రుడు సూర్యుడిని చేరుకుంటాడు.
ద్వౌ కాలౌ సంగమం చైవ మధ్యాహ్నే నియతం రవిః
రెండు కాలాలు, ఒక కలయిక ఉంటాయి; మధ్యాహ్నం సమయంలో సూర్యుడు స్థిరంగా ఉంటాడు.
విముచ్యమానయోర్మధ్యే తయోర్మణ్డలయోస్తు వై
విడిపోతున్నప్పుడు, వారి వలయాల మధ్యలో ఇది జరుగుతుంది.
ఏతదృతుముఖం జ్ఞేయమమా వాస్యాస్య పర్వణః
ఇదే ఋతువు ప్రారంభం, లేదా పర్వకాలం ప్రారంభంగా తెలుసుకోవాలి.
తస్మాద్దివా హ్యమావాస్యాం గృహ్యతే ఽసౌ దివాకరః
అందువల్ల, అమావాస్య పూట, సూర్యుడిని పూజిస్తారు.
కలానామపి చైతాసాం వృద్ధిహాన్యా జలాత్మనః
ఈ కాలాలలో కూడా వాటి నీటి స్వభావంలో వృద్ధి, హాని జరుగుతాయి.
దర్శయేతామథాత్మానం సూర్యాచన్ద్రమసావుభౌ
ఆ తర్వాత సూర్యుడు, చంద్రుడు ఇద్దరూ తమను తాము చూపిస్తారు.
ద్విలవోనమహోరాత్రం భాస్కరం స్పృశతే శశీ
రెండు లవల పాటు, చంద్రుడు పగలు, రాత్రిలో సూర్యుడిని తాకుతాడు.
కుహేతి కోకిలేనోక్తో యః స కాలః సమాప్యతే
కోకిల పిలిచే 'కుహు' అనే కాలం పూర్తవుతుంది.
సినీవాలీప్రమాణస్తు క్షీణశేషో నిశాకరః
సినీవాళి పరిమాణం అంటే, చంద్రుడు తగ్గిపోతున్నప్పుడు మిగిలిన భాగం.
అనుమత్యాశ్చరాకాయాః సినీవాల్యాః కుహూంవినా
అనుమతి, చర, సినీవాళి — వీటిలో కుహు తప్పించి.
చన్ద్రసూర్యవ్యతీపాతే సంగతే పూర్ణిమాన్తరే
చంద్రుడు, సూర్యుడు కలిసినప్పుడు, పూర్ణిమల మధ్యలో ఇది జరుగుతుంది.
కాలః కహూసినీవాల్యోః సాముద్రస్య తు మధ్యతః
కుహు, సినీవాళి కాలం సముద్ర మధ్యలో ఉంటుంది.
ఏవం స శుక్లపక్షే వై రజన్యాం పర్వసంధిషు
అలాగే, శుక్లపక్షంలో, రాత్రి పర్వసంధుల్లో ఇది జరుగుతుంది.
యస్మాదా దాప్యాయతే సోమః పఞ్చదశ్యాం తు పూర్ణిమా
చంద్రుడు పదిహేనవ రోజువరకు పెరుగుతూ, పూర్ణిమనాడు సంపూర్ణంగా వెలుగుతాడు.
తస్మాత్కలాః పఞ్చదశ సోమేనాస్య తు షోడశీ
అందుకే, పదిహేను కలలు చంద్రునికి, పదహారవది అతనికే చెందుతాయి.
ఇత్యేతే పితరో దేవాః సోమపాః సోమవర్ద్ధనాః
ఇలా, వీరే సోమపానులు, సోమాన్ని పెంచే దివ్య పితృదేవతలు.
అతః పితౄన్ప్రవక్ష్యామి మాసశ్రాద్ధభుజస్తు యే
ఇప్పుడే నేను మాసశ్రాద్ధ భోజనాన్ని స్వీకరించే పితృదేవతలను వివరించబోతున్నాను.
న మృతానాం గతిః శక్యా జ్ఞాతుం న పునరాగతిః
చనిపోయినవారి మార్గం మనకు తెలియదు, వారు తిరిగి రావడం కూడా అసాధ్యం.
అనుదేవపితౄనేతే పితరో లౌకికాః స్మృతాః
దేవతలుగా లేని పితృదేవతలు, ఈ లోకానికి చెందిన పితృదేవతలుగా పరిగణించబడతారు.
దేవాస్తే పితరః సర్వే దేవాస్తాన్వాదయన్త్యుత
అందరు దేవతలు పితృదేవతలే; ఆ దేవతలను పితృదేవతలు స్తుతిస్తారు.
పితా పితామహశ్చాపి తథా యః ప్రపితామహః
తండ్రి, తాత, అలాగే ప్రపితామహుడు కూడా—
యే యజ్వానో హవిర్యజ్ఞే తే వై బర్హిషదః స్మృతాః
హవిస్సులతో యజ్ఞాలు చేసే వారు, వారిని బర్హిషద్లుగా పిలుస్తారు.
తేషాం తు ధర్మసాధర్మ్యాత్స్మృతాః సాయుజ్యగా ద్విజైః
వారు ధర్మంలో సమానంగా ఉండటం వల్ల, ద్విజులు వారిని సాయుజ్యాన్ని పొందినవారిగా చెబుతారు.
అన్తే తు నావసీదన్తి శ్రద్ధాయుక్తాస్తు కర్మసు
కర్మలను విశ్వాసంతో చేసే వారు చివరికి పడిపోవరు.
శ్రాద్ధేన విద్యయా చైవ ప్రదానేన చ సప్తధా
శ్రాద్ధం, విద్య, ఇంకా ఏడు విధాల దానాల ద్వారా—
దైవైస్తైః పితృభిః సార్ద్ధం సూక్ష్మజైః సోమయాజనైః
ఆ దైవపితృదేవతలతో పాటు, సూక్ష్మమైన సోమయాగాల ద్వారా—
తేషాం నివాపే దత్తే తు తత్కులీనైశ్చ బన్ధుభిః
వారి వంశానికి చెందిన బంధువులు వారికి నివేదనలు సమర్పించినప్పుడు—