అసకృచ్చాగ్నినా దగ్ధం జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
ఈ జగత్తులోని స్థావరజంగమములన్నీ ఎన్నోసార్లు అగ్నిచేత కాలిపోయినవి.
భస్మనా వీర్యమాస్థాయ భూతాని పరిషిఞ్చతి
బస్మంతో శక్తిని పొంది, ఆ బస్మాన్ని భూతాలపై చల్లుతాడు.
భస్మనా మమ వీర్యేణ ముచ్యతే సర్వకిల్బిషైః
నా బస్మంలో ఉన్న శక్తితో, అన్ని పాపాలనుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.
తత్క్షణాత్సర్వపాపానాం భస్మేతి పరికీర్త్యతే
అందువల్ల, ఆ క్షణంలోనే అన్ని పాపాలు బస్మమైపోతాయని చెప్పబడింది.
అగ్నీషోమాత్మకం సర్వం జగత్స్థావరజం గమమ్
ఈ జగత్తులోని స్థావరజంగమమంతా అగ్ని, సోమ తత్వాలతోనే ఏర్పడింది.
అహమగ్నిశ్చ సోమశ్చ ప్రకృత్యా పురుషః స్వయమ్
నేనే అగ్నిని, నేనే సోముని, స్వభావంగా నేనే పురుషుడను.
స్వవీర్యం వపుషా చైవ ధారయామీతి వై స్థితిః
నా శక్తిని, రూపాన్ని నేను నిలుపుకుంటూ, సృష్టిని నిలిపి ఉంచుతున్నాను.
భస్మనా క్రియతే రక్షా సూతికానాం గృహేషు చ
బస్మంతో సూతిక గృహాలలో రక్షణ చేయబడుతుంది.
మత్సమీపసుపాగమ్య న భూయో వినివర్తతే
నా సమీపానికి వచ్చేవారు, మళ్లీ జన్మించరు.
పూర్వం పాశుపతం హ్యేతన్నిర్మితం తదనుత్తమమ్
పూర్వం ఈ పాశుపత వ్రతం ఏర్పడింది; అది అత్యుత్తమమైనది.
సృష్టిరేషా మయా సృష్టా లజ్జామోహభయాత్మికా
ఈ సృష్టిని నేను సృష్టించాను; ఇది లజ్జ, మోహ, భయాలతో కూడినది.
యే చాన్యేమానవా లోకే సర్వే జాయన్త్యవాససః
ఇంకా, ఈ లోకంలో దుస్తులు లేకుండా పుట్టే వారందరూ,
తైరేవ సంవృతో గుప్తోన వస్త్రం కారణం స్మృతమ్
వారు వాటివల్లే కప్పబడి, రక్షించబడతారు; దుస్తులే కారణమని భావించబడుతుంది.
తుల్యౌ మానాపమానౌ చ తత్ప్రావరణముత్తమమ్
మాన-అపమానాలు సమంగా ఉండటం, అది ఉత్తమమైన ఆవరణం.
యద్యకార్యసహస్రాణి కృత్వా స్నాయతి భస్మనా
వెయ్యి అపకార్యాలు చేసినా, బస్మంతో స్నానం చేస్తే,
తస్మా ద్యత్నపరో భూత్వా త్రికాలమపి యః సదా
అందుకే, ఎవరైనా ప్రతిరోజూ మూడు సార్లు శ్రద్ధగా ఆచరిస్తే,
సంహృత్య చ క్రతూన్సర్వాన్గృహీత్వామృతముత్త మమ్
అన్ని యజ్ఞాలను సమర్పించి, పరమామృతాన్ని పొందినవారు,
ఉత్తరేణాథ పన్థానం తే ఽమృతత్వమవాప్నుయుః
తరువాత ఉత్తర దారిలో ప్రయాణించి, అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.
అణిమా మహిమా చైవ లఘిమా ప్రాప్తిరేవ చ
అణుత్వం, మహత్త్వం, లఘుత్వం, సాధనశక్తి — ఇవన్నీ నీకు లభించాయి.
ఈశిత్వం చ వశిత్వం చ హ్యమరత్వం చ తే గతాః
ఈశ్వరత్వం, వశీకరణం, మరణరహితత్వం కూడా నీవు పొందావు.
ఐశ్వర్యం పరమం ప్రాప్య సర్వే ప్రథితతేజసః
పరమైశ్వర్యాన్ని పొందిన మీ అందరూ గొప్ప కీర్తిని సంపాదించుకున్నారు.
పరిభవమిదముత్తమం విదిత్వా పశుపతిదయితమిదం వ్రతం చరధ్వమ్
ఈ గొప్ప గౌరవాన్ని తెలుసుకొని, పశుపతికి ప్రియమైన ఈ వ్రతాన్ని మీరు ఆచరించండి.
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
అన్ని పాపాల నుండి శుద్ధమైన మనస్సు కలవాడు రుద్రుని లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఐలః పురూరవాః సూత కథం వాతర్పయత్పితౄన్
సూతా, ఐలుడు పురూరవుడు తన పితృదేవతలను ఎలా సంతృప్తిపరిచాడో చెప్పు.
ఐలస్యాదిత్యసంయోగం సోమస్య చ మహాత్మనః
ఐలునికి సూర్యునితో కలయిక, మహాత్ముడైన సోముని కథను కూడా చెప్పు.
హ్రాసవృద్ధీ పిదృమతః పిత్ర్యస్య చ వినిర్ణయమ్
పితృదేవతల వల్ల కలిగే తగ్గుదల, పెరుగుదల, పితృకార్యానికి సంబంధించిన నిర్ణయాన్ని వివరించు.
కావ్యాగ్నిష్వాత్తమౌమ్యానాం పితౄణాఞ్చైవ దర్శనమ్
కావ్యులు, అగ్నిష్వాత్తులు, సౌమ్యులు అనే పితృదేవతల దర్శనాన్ని వివరించు.
ఏతత్సర్వం ప్రవక్ష్యామి పర్వాణి చ యథాక్రమమ్
ఇవి అన్నింటినీ, పర్వదినాలను కూడా క్రమంగా వివరిస్తాను.
అమావస్యాం నివసత ఏకరాత్రైకమణ్డలౌ
అమావాస్య రోజున ఒకే ప్రాంగణంలో ఒక రాత్రి నివసించాలి.
అమావస్యామమావాస్యాం మాతామహపితామహౌ
ప్రతి అమావాస్యనాడు మామగారు, తాతగారు వస్తారు.