శైవాల భోజనాః కేచిత్కేచిదన్తర్జలేశయాః
కొంతమంది శైవాళాన్ని భోజనంగా తినేవారు, మరికొందరు నీటిలో నివసించేవారు.
దన్తోలూఖలినశ్చాన్యే త్వశ్మకుట్టాస్తథా పరే
కొంతమంది తమ పళ్లను ఉలూఖలంలా ఉపయోగించేవారు, ఇంకొందరు రాళ్లతో నూరేవారు.
కాలం నయన్తి తపసా తీవ్రేణ చ మహాధియః
ఆ మహాత్ములు తీవ్రమైన తపస్సుతో కాలాన్ని గడిపారు.
భస్మపాణ్డురదిగ్ధాఙ్గో నగ్నో వికృతలక్షణః
అతని శరీరం బస్మంతో పసుపు రంగులో పూయబడి, నగ్నంగా, విచిత్ర లక్షణాలతో కనిపించేవాడు.
ఉల్ముకవ్యగ్రహస్తశ్చ రక్తపిఙ్గలలోచనః
అతని చేతిలో అగ్నికండం ఉండేది, కళ్లలో ఎరుపు, పసుపు రంగులు మెరిసేవి.
ముఖమఙ్గారవర్ణేన శుక్లేన చ విభూషితమ్
అతని ముఖం నల్లగా, తెల్లగా రెండు రంగులతో అలంకరించబడి ఉండేది.
క్వచిన్నృత్యతి శృఙ్గారీ క్వచిద్రౌతి ముహుర్ముహుః
ఎప్పటికప్పుడు అతడు శృంగారంగా నాట్యం చేసేవాడు, మరికొన్ని సార్లు మళ్లీ మళ్లీ అరవేవాడు.
ఆశ్రమే ఽభ్యాగతో ఽభీక్ష్ణం యా చతే చ పునః పునః
ఆశ్రమానికి పదే పదే వచ్చి, మళ్లీ మళ్లీ భిక్ష అడిగేవాడు.
వృషనాదం ప్రగర్జన్వై ఖరనాదం ననాద చ
అతడు ఎద్దు లా గర్జించి, ఖరంలా పెద్ద శబ్దాలు చేశాడు.
తతస్తే మునయః క్రుద్ధాః క్రోధేన కలుషీకృతాః
అప్పుడు ఆ మునులు కోపంతో కలుషితమై, ఆగ్రహానికి లోనయ్యారు.
కరవద్గాయసే యస్మాత్ఖరస్తస్మాద్భవిష్యసి
నీ చేతులతో పాడినందుకు, నీవు ఖరరూపంలో జన్మిస్తావు.
యథా వైచ్ఛంస్తథా సర్వే క్రుద్ధాస్తే మునయః సమమ్
నీవు కోరినట్లుగానే, ఆ మునులు అందరూ ఒక్కసారిగా కోపంతో నిండిపోయారు.
తపాంసి తేషాం సర్వేషాం ప్రత్యాహన్యన్త శఙ్కరే
శంకరా! వారి తపస్సు అంతా అడ్డుపడబడింది.
న ద్యోతన్తే ప్రకాశేన తద్వత్తేజాంసి శఙ్కరే
శంకరా! వారి తేజస్సు ఇక వెలిగిపోలేదు.
సమృద్ధః శ్రేయసాం యౌనిర్యజ్ఞో వై నాశమాప్తవాన్
శ్రేయస్సుకు మూలమైన యజ్ఞం నాశనం అయింది.
ప్రాదుర్భావాన్దశ ప్రాప్తో దుఃఖితశ్చ సదా కృతః
అతడు పది రూపాలలో కనిపించి, ఎప్పుడూ దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.
ఋషిణా గౌతమేనోర్వ్యాం క్రుద్ధేన వినిపాతితమ్
కోపంతో ఉన్న గౌతమ మహర్షి అతన్ని భూమిపై పడేశాడు.
ఋషీణాం చైవ శాపేన నహుషః సర్పతాం గతః
మహర్షుల శాపంతో నహుషుడు పాము రూపంలోకి మారిపోయాడు.
ధర్మశ్చాత్ర ప్రశప్తో వై మాణ్డవ్యేన మహాత్మనా
ఇక్కడ ధర్మదేవుడు మహాత్ముడైన మాండవ్యుని చేత శపించబడ్డాడు.
వర్జయిత్వా విరూపాక్షం దేవదేవం మహేశ్వరమ్
విరూపాక్షుడైన దేవదేవుడు మహేశ్వరుడిని తప్పించి,
తతస్తే ఋషయః సర్వే పరస్పరమథాబ్రువన్
ఆ మునులందరూ పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నారు.
బ్రహ్మచర్య రతానాం చ వనే వా వనవాసినామ్
బ్రహ్మచర్యంలో నిష్టగా ఉన్నవాళ్లలో, లేదా అడవిలో నివసించే వనప్రస్థులలో,
అనయస్తు మహానేష యేనాయం మోహితో ద్విజాః
ఈ మహా అపచారం వల్లే ఈ ద్విజులు మాయలో పడిపోయారు.
వదస్వ వాచా మధురం వస్త్రమేకం సమాశ్రయ
మధురంగా మాట్లాడి, ఒకే వస్త్రాన్ని ధరించు.
ఋషీణాం తద్వచః శ్రుత్వా భగవాన్భగనేత్రహా
ఆ మునుల మాటలు విని, భగుడి కళ్లను నశింపజేసిన భగవంతుడు,
న శక్యమిదమస్మా కం లిఙ్గం పాతయితుం బలాత్
మనలో ఎవ్వరూ బలవంతంగా ఈ లింగాన్ని కింద పడేయలేరు.
పాతయేయమహం చైతల్లిఙ్గం భో ద్విజసత్తమాః
కానీ, ద్విజశ్రేష్ఠులారా! నేను ఈ లింగాన్ని కింద పడేస్తాను.
ఏవముక్తో మహాదేవః ప్రత్దృష్టేన్ద్రియచేష్టితః
అలా అనగానే, వారి సంకల్పాన్ని, చేష్టలను గ్రహించిన మహాదేవుడు,
అన్తర్హితే భగవతి తథా లిఙ్గే కృతే భవే
ఆ పరమేశ్వరుడు అంతర్ధానమై, లింగరూపాన్ని ధరించినప్పుడు,
వ్యాకులం చ తదా సర్వం న ప్రకాశేత కిఞ్చన
అప్పుడు అందరూ కలవరపడి, ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.