పృథివీ సప్తభిర్ద్వీపైః సముద్రైః సహ సప్తభిః
భూమి, ఏడు ద్వీపాలతో, ఏడు సముద్రాలతో కూడి ఉంది.
అన్తఃస్థస్య త్విమే లోకా అన్తర్విశ్వమిదం జగత్
ఈ లోకాలు అన్నీ దాని లోపలే ఉన్నాయి; నిజంగా, ఈ మొత్తం జగత్తు అంతా అంతర్గతంగా ఉంది.
లోకాలోకం చ యత్ కిఞ్చిదణ్డే తస్మిన్ప్రతిష్టితమ్
ఈ బ్రహ్మాండంలో ఉన్న లోకాలు మరియు లోకేతరమైనవి అన్నీ కూడా అందులోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.
తేజో దశగుణేనైవ బాహ్యతో వాయునా వృతమ్
బయట వైయు ఆవరించి ఉంటుంది, దానిని పదింతలు ఎక్కువ తేజస్సు కలిగిన అగ్ని కప్పి ఉంటుంది.
ఆకాశమావృతం సర్వం బహిర్భూతాదినా తథా
అంతటా ఆకాశాన్ని కూడా బయట భూతాలు మొదలైనవి చుట్టుముట్టి ఉంటాయి.
ఏభిరావరణైరణ్డం సప్తభిః ప్రాకృతైర్వృతమ్
ఈ ఏడూ ప్రకృతిస్వభావమైన ఆవరణాలతో బ్రహ్మాండం పూర్తిగా కప్పబడి ఉంటుంది.
ప్రసర్గకాలే స్థిత్వా చ గ్రసంతస్చ పరస్పరమ్
సృష్టికాలంలో ఇవన్నీ నిలిచి ఉంటాయి, తరువాత ఒక్కొక్కటి మరొకదాన్ని మింగుకుంటూ పోతాయి.
ఆధారాధేయభావేన వికారాస్తే వికారిషు
ఈ మార్పులు ఆధారంగా, ఆధారితంగా ఉండే వాటిల్లోనే కొనసాగుతాయి.
ఇత్యేవం ప్రాకృతః సర్గః క్షేత్రజ్ఞాధిష్ఠితస్తు సః
ఇలా, ఈ ప్రకృతిసంబంధమైన సృష్టి, క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠానంగా ఉండి జరుగుతుంది.
ఆయుష్మాన్కీర్తిమాన్ధన్యః ప్రజ్ఞావాంశ్చ న సంశయః
అతడు దీర్ఘాయువు, కీర్తిమంతుడు, అదృష్టవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
సాధర్మ్యేణావతిష్ఠేతే ప్రధానపురుషౌ తదా
ఆ సమయంలో ప్రధానమూ పురుషుడూ ఒకే స్వభావంతో కలసి ఉంటారు.
అనుద్రిక్తావనుచరౌ తేన ప్రోక్తౌ పరస్పరమ్
వీరిద్దరూ ఒకరినొకరు అనుసరించేవారు, ఎవ్వరూ ముందుకీ వెనుకకీ పోరు.
సత్త్వవృద్ధౌ స్థితిరభూద్ ధ్రువం పద్మ శిఖాస్థితమ్
సత్త్వగుణం పెరిగినప్పుడు స్థిరత్వం కలుగుతుంది, అది పద్మపు కొమ్మపై ఉన్నట్టు నిలిచిపోతుంది.
రజః ప్రవర్తకం తచ్చ బీజేష్వివ యథా జలమ్
రజోగుణం కదలికకు కారణం, అది విత్తనాలకు నీరు అవసరమైనట్టు.
గుణేభ్యః క్షోభ్యమాణేభ్యస్త్రయో జ్ఞేయా హి సాదరే
ఈ గుణాలు కలవరపడ్డప్పుడు, మూడు గుణాలను జాగ్రత్తగా తెలుసుకోవాలి.
సత్త్వం విష్ణూ రజో బ్రహ్మా తమో రుద్రః ప్రజాపతిః
సత్త్వగుణం విష్ణువు, రజోగుణం బ్రహ్మ, తమోగుణం రుద్రుడు, ప్రజాపతి.
జాయతే చ యతశ్చత్రా లోకసృష్టిర్మహోజసః
వీటినుండే మహాశక్తితో లోకాల సృష్టి ఉద్భవిస్తుంది.
సత్త్వప్రకాశకో విష్ణుః స్థితిత్వేన వ్యవస్థితః
విష్ణువు సత్త్వాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ, స్థితికి కారణంగా నిలిచివుంటాడు.
ఏత ఏవ త్రయో వేదా ఏత ఏవ త్రజో ఽగ్నయః
ఈ మూడు గుణాలే వేదాలు, ఇవే మూడు అగ్నులు కూడా.
పరస్పరేణ వర్తన్తే ప్రేరయన్తి పరస్పరమ్
వీటన్నీ పరస్పరం కలసి, ఒకదానికొకటి ప్రేరేపిస్తూ ఉంటాయి.
క్షణం వియోగో న హ్యేషాం న త్యజన్తి పరస్పరమ్
వారికి ఒక్క క్షణం కూడా విడిపోవడం లేదు; వారు ఎప్పుడూ ఒకరిని మరొకరు వదలరు.
అదృష్టాధిష్ఠితాత్పూర్వే తస్మాత్సదసదాత్మకాత్
అదృశ్యమైన ఆధారంతో, సత్తా-అసత్తా స్వభావంతో అది ఉద్భవించింది.
తస్మాత్తమోవ్యక్తమయం క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞకః
అదే చీకటి, అవ్యక్త స్వరూపంతో ఉన్న క్షేత్రజ్ఞుడు, బ్రహ్మమని పిలవబడతాడు.
తేజసాప్రతిమో ధీమానవ్యక్తః సంప్రకాశకః
అతడు అపూర్వమైన తేజస్సుతో, మేధావి, అవ్యక్తుడు, వెలుగును ప్రసరించేవాడు.
జ్ఞానేనాప్రతిమేనేహ వైరాగ్యేణ చ సప్తతిః
ఇక్కడ జ్ఞానం అపూర్వమైనది, అలాగే విరక్తి కూడా, అవి డబ్బై సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
వశీకృతత్వాత్త్రైగుణ్యాత్సాపేక్షత్వాచ్చ భావతః
మూడు గుణాలను వశపరచుకున్నందున, స్వభావత: ఆధారపడినందున కూడా.
సహస్రమూర్ధా పురుషస్తిస్రో ఽవస్థాఃస్వయంభువః
వెయ్యి తలలతో ఉన్న పురుషుడు, స్వయంభువు, మూడు స్థితుల్లో ఉన్నాడు.
సాత్త్వికః పురుషత్వే చ గుణవృతం స్వయంభువః
పురుషుని స్థితిలో, స్వయంభువు గుణాలతో కూడినవాడు, సాత్విక స్వభావం కలవాడు.
పురుషత్వే ఉదాసీనస్తిస్రో ఽవస్థాః స్వయంభువః
పురుషుని స్థితిలో అతడు ఉదాసీనుడు; స్వయంభువు మూడు స్థితుల్లో ఉన్నాడు.
పురుషః పుణ్డరీకాక్షో రూపేణ పరమాత్మనః
పద్మాక్షుడు అయిన పురుషుడు, పరమాత్మ స్వరూపంగా ఉన్నాడు.