గన్ధరూపరసైర్హీనం శబ్దస్పర్శవివర్జితమ్
దానికి వాసన, రూపం, రుచి లేవు; శబ్దం, స్పర్శ కూడా ఉండవు.
విగ్రహం సర్వభూతానామవ్యక్తమభవత్కిల
అవ్యక్తమే అన్ని భూతాల రూపంగా మారింది.
అసాంప్రతికమజ్ఞేయం బ్రహ్మ యత్సదసత్పరమ్
సత్-అసత్కు అతీతమైన బ్రహ్మను సాధారణంగా గ్రహించలేరు, అది తెలియదగినది కాదు.
గుణసామ్యే తదా తస్మిన్నవిభాతం తమోమయమ్
ఆ సమయంలో, గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు, అది వెలిగిపోలేదు; అది చీకటి స్వరూపంగా ఉండింది.
గుణభావాద్భాసమానే మహాతత్త్వ బభూవ హ
గుణాలు ప్రబలినప్పుడు, మహత్తత్త్వం ప్రకాశించింది.
సత్త్వోద్రేకో మహానగ్రే సత్త్వమాత్రప్రకాశకః
ఆది కాలంలో సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండడంతో, అది స్వచ్ఛమైన సత్త్వంగా వెలిగింది.
నిఙ్గమాత్రం సముత్పన్నం క్షేత్రజ్ఞాధిష్టితం మహత్
అప్రకటితమైనదే ముందుగా ఉద్భవించింది; ఆ మహత్తత్త్వాన్ని క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠానంగా ఉంచాడు.
మహాసృష్టిం చ కురుతే వీతమానః సిసృక్షయా
అహంకారం లేకుండా, సృష్టించాలనే సంకల్పంతో అది మహాసృష్టిని ప్రారంభించింది.
మనో మహాత్మని బ్రహ్మ దుర్బుద్ధిఖ్యాతిరీశ్వరాత్
బ్రహ్మా! మనస్సు మహత్తత్త్వం నుండి పుట్టింది; అది భగవంతుని నుండి వచ్చిన, గ్రహించడానికి కష్టమైన శక్తిగా చెప్పబడుతుంది.
మనుతే సర్వభూతానాం తస్మాచ్చేష్టఫలో విభుః
అది సమస్త ప్రాణులను గ్రహిస్తుంది; అందువల్ల, విభువు కార్యఫలంగా నిలుస్తుంది.
తత్త్వానాం సంగ్రహే యస్మాన్మహాంశ్చ పరిమాణతః
అది తత్త్వాల సారాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల, పరిమాణంలో గొప్పదిగా ఉంటుంది.
విభక్తిమానం మనుతే విభాగం మన్యతే ఽపి వా
అది విభజనను గ్రహిస్తుంది, విడిపోవడాన్ని కూడా ఆలోచిస్తుంది.
బృహత్త్వాద్వృంహణత్వాచ్చ భావానామఖిలాశ్రయాత్
దాని విశాలత, విస్తరించగల శక్తి, అన్నీ భూతాలకు ఆధారంగా ఉండటం వల్ల,
ఆపూరయతి యస్మాచ్చ సర్వాన్ దేహాననుగ్రహైః
అది తన అనుగ్రహంతో అన్ని శరీరాలను నింపుతుంది.
తస్మింస్తు కార్యకరణం సంసిద్ధం బ్రహ్మణః పురా
అందులోనే బ్రహ్మణికి కావలసిన కార్యం, సాధనం ముందుగా స్థాపించబడ్డాయి.
స వై శరీరీ ప్రథమః పురా పురుష ఉచ్యతే
శరీరం కలిగిన వాడు, ఆది కాలంలోనే మొదటి పురుషుడిగా పిలవబడతాడు.
ఆదికర్త్తా స భూతానాం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్త్తినామ్
అతడే సమస్త భూతాలకు ఆదికర్త, మొదట ఉన్న బ్రహ్మ.
సర్గే చ ప్రతిసర్గే చ క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మ సంసితః
సృష్టిలోనూ, లయ సమయంలోనూ, క్షేత్రజ్ఞుడు అయిన బ్రహ్మ స్థిరంగా ఉంటాడు.
భజన్తే చ పునర్దేహాంస్తే సమాహారసంధిసు
కాలచక్ర మార్పుల సమయంలో, వారు మళ్లీ శరీరాలను పొందుతారు.
గర్తోదకం సబుదాస్తు హరేయుశ్చాపి పఞ్చతాః
బుద్ధిమంతులు తెలుసుకోవాలి — గుంటలోని నీటిలా, వారు ఐదు భూతాలలో లయమవుతారు.
పృథివీ సప్తభిర్ద్వీపైః సముద్రైః సహ సప్తభిః
భూమి, ఏడు ద్వీపాలతో, ఏడు సముద్రాలతో కూడి ఉంది.
అన్తఃస్థస్య త్విమే లోకా అన్తర్విశ్వమిదం జగత్
ఈ లోకాలు అన్నీ దాని లోపలే ఉన్నాయి; నిజంగా, ఈ మొత్తం జగత్తు అంతా అంతర్గతంగా ఉంది.
లోకాలోకం చ యత్ కిఞ్చిదణ్డే తస్మిన్ప్రతిష్టితమ్
ఈ బ్రహ్మాండంలో ఉన్న లోకాలు మరియు లోకేతరమైనవి అన్నీ కూడా అందులోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి.
తేజో దశగుణేనైవ బాహ్యతో వాయునా వృతమ్
బయట వైయు ఆవరించి ఉంటుంది, దానిని పదింతలు ఎక్కువ తేజస్సు కలిగిన అగ్ని కప్పి ఉంటుంది.
ఆకాశమావృతం సర్వం బహిర్భూతాదినా తథా
అంతటా ఆకాశాన్ని కూడా బయట భూతాలు మొదలైనవి చుట్టుముట్టి ఉంటాయి.
ఏభిరావరణైరణ్డం సప్తభిః ప్రాకృతైర్వృతమ్
ఈ ఏడూ ప్రకృతిస్వభావమైన ఆవరణాలతో బ్రహ్మాండం పూర్తిగా కప్పబడి ఉంటుంది.
ప్రసర్గకాలే స్థిత్వా చ గ్రసంతస్చ పరస్పరమ్
సృష్టికాలంలో ఇవన్నీ నిలిచి ఉంటాయి, తరువాత ఒక్కొక్కటి మరొకదాన్ని మింగుకుంటూ పోతాయి.
ఆధారాధేయభావేన వికారాస్తే వికారిషు
ఈ మార్పులు ఆధారంగా, ఆధారితంగా ఉండే వాటిల్లోనే కొనసాగుతాయి.
ఇత్యేవం ప్రాకృతః సర్గః క్షేత్రజ్ఞాధిష్ఠితస్తు సః
ఇలా, ఈ ప్రకృతిసంబంధమైన సృష్టి, క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠానంగా ఉండి జరుగుతుంది.
ఆయుష్మాన్కీర్తిమాన్ధన్యః ప్రజ్ఞావాంశ్చ న సంశయః
అతడు దీర్ఘాయువు, కీర్తిమంతుడు, అదృష్టవంతుడు, జ్ఞానవంతుడు — దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.