ఆదిత్యాత్తచ్చ నిష్క్రమ్య సోమం గచ్ఛతి పర్వసు
అది సూర్యుని నుండి బయలుదేరి, పర్వకాలాలలో చంద్రుని చేరుతుంది.
స్వర్భాసా నుదతే యస్మాత్తస్మాత్స్వర్భానురుచ్యతే
ఆకాశ కాంతిని తొలగించేది కావడంతో, దానిని స్వర్భాను అని పిలుస్తారు.
విష్కంభాన్మణ్డలాచ్చైవ యోజనాగ్రాత్ప్రమాణతః
ఆధారాలు, వృత్తాలు మరియు యోజన చివర నుండి కొలతను నిర్ణయిస్తారు.
బృహస్పతేః పాద హీనౌ భౌమసౌరావుభౌ స్మృతౌ
బృహస్పతి కన్నా పావు తక్కువగా మంగళుడు, శనిగ్రహం ఇద్దరూ గుర్తించబడ్డారు.
తారానక్షత్రరూపాణి వపుష్మన్తి చ యాని వై
నక్షత్రాలు, తారలు అన్నీ శరీరాన్ని కలిగి ఉంటాయని చెప్పబడింది.
ప్రాయశశ్చన్ద్రయోగీని విద్యాదృక్షాణి తత్త్వవిత్
తత్త్వాన్ని తెలిసినవాడు, ఎక్కువ తారలు చంద్రునితో సంబంధం ఉన్నవని తెలుసుకోవాలి.
శతాని పఞ్చ చత్వారి త్రీణి ద్వే చైవ యోజనే
ఐదు వందలు, నాలుగు, మూడు, రెండు యోజనాలు అని చెప్పబడింది.
యోజనాద్యర్ద్ధమాత్రాణి తేభ్యో హ్రస్వం న విద్యతే
యోజనానికి సగం, తక్కువ కొలతలు కూడా ఉన్నాయి; వాటిలో అంతకన్నా తక్కువ లేదు.
సౌరోఙ్గిరాశ్చ వక్రశ్చ జ్ఞేయా మన్దవిచారిణః
శని, మంగళుడు, వక్రగతిగ్రహాలు మెల్లగా సంచరిస్తాయని తెలుసుకోవాలి.
సూర్యసోమౌ బుధశ్చైవ భార్గవశ్చైవ శీఘ్రగాః
సూర్యుడు, చంద్రుడు, బుధుడు, శుక్రుడు వేగంగా సంచరించే grahalu.
విధినా నియమాచ్చైషామృక్షచర్యా వ్యవస్థితా
నియమం ప్రకారం, వీటి నక్షత్రాల మధ్య సంచారం స్థిరంగా ఉంటుంది.
ఉత్తరాయణమార్గస్థో యదా పర్వసు చన్ద్రమాః
పర్వకాలంలో చంద్రుడు ఉత్తరాయణ మార్గంలో ఉన్నప్పుడు,
తదా దక్షిణమార్గస్యో నీయాం విథీముపాశ్రితః
అప్పుడు దక్షిణాయణ మార్గంలో ఉండి, నిర్ణయించిన దారిలో సాగుతుంది.
న దృశ్యతే యథాకాలం శీఘ్రమస్తముపైతి చ
అది యథాకాలంలో కనబడదు, త్వరగా అస్తమిస్తుంది కూడా.
దృశ్యతే దక్షిణే మార్గే నియమాద్దృశ్యతే న చ
దక్షిణ మార్గంలో అది నియమం ప్రకారం కనబడుతుంది, కొన్ని సార్లు కనబడదు కూడా.
సమానకాలాస్తమయౌ విషువత్సు సమోదయౌ
విషువత్ సమయాల్లో, అస్తమయం, ఉదయం ఒకే సమయానికి జరుగుతాయి.
పూర్ణామవాస్యయోర్జ్ఞోయౌ జ్యోతిశ్చక్రానువర్తినౌ
పౌర్ణమి, అమావాస్యలు రెండూ కూడా జ్యోతిర్మండల చుట్టూ తిరుగుతూ ఉంటాయని తెలుసుకోవాలి.
తదా సర్వగ్రహాణాం చ సూర్యో ఽధస్తాత్ప్రసర్పతి
ఆ సమయానికి సూర్యుడు అన్ని గ్రహాల కంటే క్రిందగా ప్రయాణిస్తాడు.
నక్షత్రమణ్డలం కృత్స్నం సోమాదూర్ద్ధ్వ ప్రసర్పతి
అన్ని నక్షత్రాల వలయం చంద్రుని పైభాగంలో తిరుగుతుంది.
వక్రస్తు భార్గవాదూర్ద్ధ్వ వక్రాదూర్ద్ధ్వం బృహస్పతిః
శుక్రుడి పైభాగంలో వక్రగతి మొదలవుతుంది; ఆ వక్రగతికి పైగా బృహస్పతి ఉంటాడు.
ఋషీణాం చాపి సప్తానాం ధ్రువ ఊర్ద్ధ్వం వ్యవస్థితః
ఏడు ఋషుల పైభాగంలో ధ్రువ నక్షత్రం స్థిరంగా ఉంది.
తారాగ్రహాన్తరాణి స్యురుపరిష్టాద్యథాక్రమమ్
నక్షత్రాలు, గ్రహాల మధ్య ఖాళీలు క్రమంగా పైభాగంలో ఏర్పడతాయి.
నిత్యమృక్షేషు యుజ్యన్తే గచ్ఛన్తో నియతాః క్రమాత్
అవి ఎప్పుడూ రాశులతో కలిసిపోతూ, నిర్ణీత క్రమంలో ప్రయాణిస్తాయి.
సమాగమే చ భేదే చ పశ్యన్తి యుగపత్ప్రజాః
వాటి సంయోగాలు, వేరుపడుటలను ప్రజలు ఒకేసారి గమనిస్తారు.
అసంకరేణ విజ్ఞేయస్తేషాం యోగస్తు వై బుధైః
వివరమైన గందరగోళం లేకుండా, వాటి సంయోగాన్ని జ్ఞానులు సులభంగా గ్రహిస్తారు.
ద్విపానాముదధీనాం చ పర్వతానాం త్థైవ చ
ద్వీపాలు, సముద్రాలు, పర్వతాల విషయములో కూడా అలాగే ఉంటుంది.
ఏతేష్వేవ గ్రహాః సర్వే నక్షత్రేషు సముత్థితాః
ఈ నక్షత్రాల్లోనే అన్ని గ్రహాలు ఉద్భవిస్తాయి.
విశాఖాసు సముత్పన్నో గ్రహాణాం ప్రథమో గ్రహః
విశాఖ నక్షత్రంలో గ్రహాలలో మొదటిది జన్మిస్తుంది.
శీతరశ్మిః సముత్పన్నః కృత్తికాసు నిశాకరః
చల్లని కిరణాలవాడు అయిన చంద్రుడు కృత్తిక నక్షత్రంలో జన్మిస్తాడు.
తారాగ్రహాణాం ప్రవరస్తిష్యఋక్షే సముత్థితః
నక్షత్ర, గ్రహాలలో శ్రేష్ఠుడు తిష్య రాశిలో ఉద్భవిస్తాడు.