రుద్రోపేన్ద్రేన్ద్రచన్ద్రాణాం విప్రేన్ద్రాస్త్రిదివౌకసామ్
రుద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, ఇంద్రుడు, చంద్రుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు, స్వర్గంలోని దేవతలు—
సర్వాత్మా సర్వలోకేశో మహాదేవః ప్రజాపతిః
అందరికీ ఆత్మ, అన్ని లోకాల అధిపతి, మహాదేవుడు, ప్రజాపతి.
తతః సంజాయతే సర్వం తత్ర చైవ ప్రలీయతే
అతని నుండే అన్నీ పుడుతాయి, చివరికి అన్నీ అతనిలోనే లయమవుతాయి.
జగజ్జ్ఞేయో గ్రహో విప్రా దీప్తిమాన్సుప్రభో రవిః
బ్రాహ్మణులారా! ఈ లోకాన్ని తెలిసిన గ్రహం, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడే.
క్షణా ముహూర్త్తా దివసా నిశాః పక్షాశ్చ కృత్స్నశః
క్షణాలు, ముహూర్తాలు, రోజులు, రాత్రులు, పక్షాలు—ఇవి అన్నీ పూర్తిగా—
తదాదిత్యాదృతే హ్యేషా కాలంసఖ్యా న విద్యతే
ఆ సూర్యుడు లేకుండా కాలాన్ని లెక్కించడమే ఉండదు.
ఋతూనామవిభాగాచ్చ పుష్పమూలఫలం కుతః
ఋతువుల తేడా లేకపోతే పువ్వులు, మూలికలు, పండ్లు ఎలా కలుగుతాయి?
అభావో వ్యవహారాణాం జన్తూనాం దివి చైహ చ
దేవతలకైనా, భూమిపై జీవులకైనా, పనులు ఉండవు.
స ఏష కాలశ్చాగ్నిశ్చ ద్వాదశాత్మా ప్రజాపతిః
అతనే కాలం, అతనే అగ్ని, అతనే పన్నెండు రూపాలుతో ప్రజాపతి.
స ఏష తేచసాం రాశిస్తమో ఘ్రన్సార్వలౌకికమ్
అతనే తేజస్సు సముదాయం, చీకటిని తొలగించేవాడు, అన్ని లోకాలకూ సాధారణమైనవాడు.
పార్శ్వమూర్ధ్వమధశ్చైవ తాపయత్యేష సర్వశః
అతడు పక్కలు, పైభాగం, కింద భాగం అన్నింటినీ పూర్తిగా వేడెక్కిస్తాడు.
పార్శ్వమూర్ధ్వమధశ్చైవ తమో నాశయతే సమమ్
అతడు పక్కలు, పైభాగం, కింద భాగం అన్నింటిలోనూ సమంగా చీకటిని తొలగిస్తాడు.
సూర్యో గోభిర్జగత్సర్వమాదీపయతి సర్వతః
సూర్యుడు తన కిరణాలతో ఈ లోకమంతటినీ అన్ని దిక్కుల నుండీ ప్రకాశింపజేస్తాడు.
తేషాం శ్రేష్ఠాః పునః సప్త రశ్మయో గ్రహయో నయః
వాటిలో ముఖ్యమైన ఏడు కిరణాలు ఉత్తమమైనవి, అవే గ్రహాలకు మార్గదర్శకాలు.
విశ్వశ్రవాః పునశ్చాన్యః సంపద్వసురతః పరః
విశ్వశ్రవా అనే వాడు మరోకడు, సర్వసంపదలు కలవారిలో, ధర్మవంతులలో అతడు శ్రేష్ఠుడు.
సుషుమ్ణః సూర్యరశ్మిస్తు క్షీణ శశినమేధయేత్
సుషుమ్ణ అనే సూర్యకిరణం, చంద్రుడు క్షీణించేటప్పుడు, అతనిని పోషిస్తుంది.
హరి కేశః పురస్తాద్య ఋక్షయోనిః స కీత్యతే
హరికేశ అనే కిరణం ముందుగా ఉంటుంది, అది నక్షత్రాలకు మూలమైనదిగా పిలవబడుతుంది.
విశ్వశ్రవాస్తు యః పశ్చచ్ఛుక్రయోనిః స్మృతో బుధైః
విశ్వశ్రవా అనే కిరణం వెనుకవైపు ఉంటుంది, అది శుక్రగ్రహానికి మూలమని జ్ఞానులు చెబుతారు.
షష్ఠస్త్వర్వ్వావసూ రశ్మిర్యోనిస్తు స బృహస్పతేః
ఆరవ కిరణమైన అర్వావసు, అది బృహస్పతి గ్రహానికి మూలంగా ఉంటుంది.
ఏవం సూర్యప్రభావేణ గ్రహనక్షత్రతారకాః
ఇలా సూర్యుని ప్రభావంతోనే గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు ఉంటాయి.
నక్షీయన్తే యతస్తాని తస్మాన్నక్షత్రసంజ్ఞితాః
వాటి ద్వారా అవి గుర్తించబడినందున, వాటిని నక్షత్రాలు అని పిలుస్తారు.
తేషాం క్షేత్రాణ్యథాదత్తే సూర్యో నక్షత్రకారకాః
సూర్యుడు నక్షత్రాలను ఏర్పరచేవాడిగా వాటి ప్రాంతాలను నిర్ణయిస్తాడు.
తారణాత్తారకా హ్యేతాః శుక్లత్వాచ్చైవ తారకాః
వాటి ప్రయాణం వల్ల అవి తారలు అనబడతాయి; వాటి తెలుపు రంగు వల్ల కూడా తారలు అని పిలుస్తారు.
ఆదానాన్నిత్యమాదిత్యస్తేజసా తపసామపి
ఎప్పుడూ సూర్యుని తేజస్సు గ్రహించడంవల్లే, తపస్సు చేసే వారికి కూడా శక్తి లభిస్తుంది.
స్వనాత్తేజసో ఽపాం చ తేనాసౌ సవితా మతః
నీటి తేజస్సును గ్రహించేవాడైనందున, అతడిని సవితా అని అంటారు.
శుక్లత్వే చామృతత్వే చ శీతత్వే చ విభావ్యతే
తెలుపు, అమృతత్వం, చల్లదనం — ఈ లక్షణాల్లో అతడు కనిపిస్తాడు.
జలతేచౌమయే శుక్లే వృత్తకుంభనిభే శుభే
వెండి వలె తెల్లగా, వృత్తాకారమైన శుభ్రమైన పాత్రలో అతడు ప్రకాశిస్తాడు.
ఘనతేజోమయం శుక్లం మణ్డలం భాస్కరస్య తు
భాస్కరుని వలయం ఘనమైన తేజస్సుతో, తెలుపు రంగుతో మెరిసిపోతుంది.
మన్వన్తరేషు సర్వేషు ఋక్షసూర్యగ్రహాశ్రయాః
ప్రతి మన్వంతరంలోనూ నక్షత్రాలు, సూర్యుడు, గ్రహాలు పరస్పర ఆధారంగా ఉంటాయి.
సౌరం సూర్యో విశేత్స్థానం సౌమ్యం సోమస్తథైవ చ
సూర్యుడు సౌర లోకంలోనికి ప్రవేశిస్తాడు, అలాగే చంద్రుడు సోమ లోకంలోనికి చేరుతాడు.