వర్షాస్వథో శరది వై చతుర్భిశ్చ ప్రవర్షతి
వర్షాకాలంలో, శరదృతువులో, నాలుగు ప్రవాహాలతో వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు.
ఇన్ద్రో ధాతా భగః పూషా మిత్రో ఽథ వరుణోర్ఽయమా
ఇంద్రుడు, ధాత, భగ, పూష, మిత్రుడు, తరువాత వరుణుడు, యముడు—
మాఘమాసే తు వరుణః పూషా చైవ తు ఫలాల్గునే
మాఘమాసంలో వరుణుడు, ఫల్గుణమాసంలో పూష దేవుడు.
జ్యేష్ఠమాసే భవేదిన్ద్రశ్చాషాఢే సవితా రవిః
జ్యేష్ఠమాసంలో ఇంద్రుడు, ఆషాఢమాసంలో సవితా సూర్యుడు.
పర్జన్యో ఽశ్వయుజే మాసి త్వష్టా చ కార్తికే రవిః
అశ్వయుజమాసంలో పర్జన్యుడు, కార్తికమాసంలో త్వష్టా సూర్యుడు.
పఞ్చరశ్మిసహస్రాణి వరుణస్యార్కకర్మణి
వరుణునికి సూర్యుని కార్యంలో ఐదు వేల కిరణాలు ఉంటాయి.
ధాతాష్టభిః సహస్రైస్తు నవభిస్తు శతక్రతుః
ధాతకు ఎనిమిది వేల కిరణాలు, శతక్రతువుకు తొమ్మిది వేల కిరణాలు ఉంటాయి.
సప్తభిస్తపతే సిత్రస్త్వష్టా చైవాష్టభిస్తపేత్
సిత్రుడు ఏడుకొండ కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు, త్వష్టా ఎనిమిది కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు.
షడ్భీ రశ్మిసహస్రైస్తు విషణుస్తపతి మేదినీమ్
విష్ణువు ఆరు వేల కిరణాలతో భూమిని ప్రకాశింపజేస్తాడు.
శ్వేతవర్ణస్తు వర్షాసు పాణ్డుః శరది భాస్కరః
వర్షాకాలంలో సూర్యుడు తెల్లగా ఉంటాడు; శరదృతువులో పాండురంగా కనిపిస్తాడు.
ఇతి వర్ణాః సమా ఖ్యాతాః సూర్యస్యర్తుసముద్భవాః
ఇలా, సూర్యునికి ఋతువులలో కలిగే రంగులు వివరించబడ్డాయి.
సూర్యో ఽమరేష్వప్యమృతం త్రయం త్రిషు న యచ్ఛతి
సూర్యుడు అమరులకు కూడా మూడు విధాల అమృతాన్ని ఇస్తాడు కాదు.
భిద్యతే ఋతుమాసాద్య జలశీతోష్ణనిస్రవమ్
ఋతువులు వచ్చినప్పుడు అది నీరు, చలి, వేడి ప్రవాహాలుగా విడిపోతుంది.
నక్షత్రగ్రహసోమానాం ప్రతిష్ఠా యోనిరేవ చ
నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, చంద్రునికి ఆధారం, మూలం ఇదే.
నక్షత్రాధిపతిః సోమో గ్రహ రాజో దివాకరః
నక్షత్రాల అధిపతి సోముడు, గ్రహాల రాజు సూర్యుడు.
పఠ్యతే చాగ్నిరాదిత్య ఉదకం చన్ద్రమాః స్మృతః
అగ్ని అనగా సూర్యుడు అని, నీరు అనగా చంద్రుడు అని చెప్పబడింది.
సురసేనాపతిః స్కన్దః పఠ్యతే ఽఙ్గారకో గ్రహః
దేవతల సేనాధిపతి స్కందుడు, అంగారకుడు అనే గ్రహమూ చెప్పబడింది.
రుద్రో వైవస్వతః సాక్షాద్యమో లోకప్రభుః స్వయమ్
రుద్రుడు, వైవస్వతుడు, స్వయంగా యముడు, లోకాధిపతి.
దేవాసురగురూ ద్వౌ తు భానుమన్తౌ మహా గ్రహౌ
దేవతలూ, అసురుల గురువులైన రెండు గొప్ప గ్రహాలు ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి.
ఆదిత్యమూలమఖిలం త్రైలోక్యం నాత్ర సంశయః
ఈ మూడు లోకాలూ సూర్యుని నుండే పుట్టాయి; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
రుద్రోపేన్ద్రేన్ద్రచన్ద్రాణాం విప్రేన్ద్రాస్త్రిదివౌకసామ్
రుద్రుడు, ఉపేంద్రుడు, ఇంద్రుడు, చంద్రుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠులు, స్వర్గంలోని దేవతలు—
సర్వాత్మా సర్వలోకేశో మహాదేవః ప్రజాపతిః
అందరికీ ఆత్మ, అన్ని లోకాల అధిపతి, మహాదేవుడు, ప్రజాపతి.
తతః సంజాయతే సర్వం తత్ర చైవ ప్రలీయతే
అతని నుండే అన్నీ పుడుతాయి, చివరికి అన్నీ అతనిలోనే లయమవుతాయి.
జగజ్జ్ఞేయో గ్రహో విప్రా దీప్తిమాన్సుప్రభో రవిః
బ్రాహ్మణులారా! ఈ లోకాన్ని తెలిసిన గ్రహం, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడే.
క్షణా ముహూర్త్తా దివసా నిశాః పక్షాశ్చ కృత్స్నశః
క్షణాలు, ముహూర్తాలు, రోజులు, రాత్రులు, పక్షాలు—ఇవి అన్నీ పూర్తిగా—
తదాదిత్యాదృతే హ్యేషా కాలంసఖ్యా న విద్యతే
ఆ సూర్యుడు లేకుండా కాలాన్ని లెక్కించడమే ఉండదు.
ఋతూనామవిభాగాచ్చ పుష్పమూలఫలం కుతః
ఋతువుల తేడా లేకపోతే పువ్వులు, మూలికలు, పండ్లు ఎలా కలుగుతాయి?
అభావో వ్యవహారాణాం జన్తూనాం దివి చైహ చ
దేవతలకైనా, భూమిపై జీవులకైనా, పనులు ఉండవు.
స ఏష కాలశ్చాగ్నిశ్చ ద్వాదశాత్మా ప్రజాపతిః
అతనే కాలం, అతనే అగ్ని, అతనే పన్నెండు రూపాలుతో ప్రజాపతి.
స ఏష తేచసాం రాశిస్తమో ఘ్రన్సార్వలౌకికమ్
అతనే తేజస్సు సముదాయం, చీకటిని తొలగించేవాడు, అన్ని లోకాలకూ సాధారణమైనవాడు.