దేవతానామృషీణాం చ సర్వపాపప్రమోచనమ్
దేవతలకు, ఋషులకు, అన్ని పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తి కలిగించేది.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ తస్య వక్ష్యామ్యనుక్రమమ్
దాని క్రమాన్ని, విస్తృతంగా, సరిగా వరుసగా నేను వివరించబోతున్నాను.
కథ్యమానాం మయా చిత్రాం బహ్వర్థాం శ్రుతిసంమతామ్
వేదాలు సమ్మతించిన, అద్భుతమైన, లోతైన కథను నేను వివరంగా చెబుతున్నాను.
స్వవంశం ధారణం కృత్వా స్వర్గలోకే మహీయతే
తన వంశాన్ని నిలుపుకుంటే, స్వర్గలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
కీర్త్యమానం నిబోధార్థం పూర్వేషాం కీర్త్తివర్ద్ధనమ్
ఇప్పుడు వర్ణించబడుతున్నది తెలుసుకోండి, ఇది పూర్వీకుల కీర్తిని పెంచుతుంది.
కీర్త్తనం స్థిరకీర్తీనాం సర్వేషాం పుణ్యకర్మణామ్
స్థిరమైన కీర్తి కలిగి, పుణ్యకార్యాలు చేసిన వారందరిని ప్రశంసించడం.
తస్మై హిరణ్యగర్భాయ పురుషాయేశ్వరాయ చ
ఆ హిరణ్యగర్భునికి, పరమపురుషునికి, ఈశ్వరునికి నమస్కారం.
బ్రహ్మణే లోకతన్త్రాయ నమస్కృత్య స్వయంభువే
స్వయంభువునైన, లోకాల పాలకుడైన బ్రహ్మకు నమస్కరించి.
పఞ్చప్రమాణం షద్శ్రాన్తః పురుషాధిష్ఠితం చ యత్
ఐదు ప్రమాణాలతో స్థిరంగా, ఆరు సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడి, పురుషుని ఆధీనంగా ఉన్నది.
అవ్యక్తం కారణం యత్తన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్
అదే అవ్యక్తమైన కారణం, శాశ్వతమైనది, సత్-అసత్ స్వరూపాన్ని కలిగి ఉంది.
గన్ధరూపరసైర్హీనం శబ్దస్పర్శవివర్జితమ్
దానికి వాసన, రూపం, రుచి లేవు; శబ్దం, స్పర్శ కూడా ఉండవు.
విగ్రహం సర్వభూతానామవ్యక్తమభవత్కిల
అవ్యక్తమే అన్ని భూతాల రూపంగా మారింది.
అసాంప్రతికమజ్ఞేయం బ్రహ్మ యత్సదసత్పరమ్
సత్-అసత్కు అతీతమైన బ్రహ్మను సాధారణంగా గ్రహించలేరు, అది తెలియదగినది కాదు.
గుణసామ్యే తదా తస్మిన్నవిభాతం తమోమయమ్
ఆ సమయంలో, గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు, అది వెలిగిపోలేదు; అది చీకటి స్వరూపంగా ఉండింది.
గుణభావాద్భాసమానే మహాతత్త్వ బభూవ హ
గుణాలు ప్రబలినప్పుడు, మహత్తత్త్వం ప్రకాశించింది.
సత్త్వోద్రేకో మహానగ్రే సత్త్వమాత్రప్రకాశకః
ఆది కాలంలో సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండడంతో, అది స్వచ్ఛమైన సత్త్వంగా వెలిగింది.
నిఙ్గమాత్రం సముత్పన్నం క్షేత్రజ్ఞాధిష్టితం మహత్
అప్రకటితమైనదే ముందుగా ఉద్భవించింది; ఆ మహత్తత్త్వాన్ని క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠానంగా ఉంచాడు.
మహాసృష్టిం చ కురుతే వీతమానః సిసృక్షయా
అహంకారం లేకుండా, సృష్టించాలనే సంకల్పంతో అది మహాసృష్టిని ప్రారంభించింది.
మనో మహాత్మని బ్రహ్మ దుర్బుద్ధిఖ్యాతిరీశ్వరాత్
బ్రహ్మా! మనస్సు మహత్తత్త్వం నుండి పుట్టింది; అది భగవంతుని నుండి వచ్చిన, గ్రహించడానికి కష్టమైన శక్తిగా చెప్పబడుతుంది.
మనుతే సర్వభూతానాం తస్మాచ్చేష్టఫలో విభుః
అది సమస్త ప్రాణులను గ్రహిస్తుంది; అందువల్ల, విభువు కార్యఫలంగా నిలుస్తుంది.
తత్త్వానాం సంగ్రహే యస్మాన్మహాంశ్చ పరిమాణతః
అది తత్త్వాల సారాన్ని కలిగి ఉండటం వల్ల, పరిమాణంలో గొప్పదిగా ఉంటుంది.
విభక్తిమానం మనుతే విభాగం మన్యతే ఽపి వా
అది విభజనను గ్రహిస్తుంది, విడిపోవడాన్ని కూడా ఆలోచిస్తుంది.
బృహత్త్వాద్వృంహణత్వాచ్చ భావానామఖిలాశ్రయాత్
దాని విశాలత, విస్తరించగల శక్తి, అన్నీ భూతాలకు ఆధారంగా ఉండటం వల్ల,
ఆపూరయతి యస్మాచ్చ సర్వాన్ దేహాననుగ్రహైః
అది తన అనుగ్రహంతో అన్ని శరీరాలను నింపుతుంది.
తస్మింస్తు కార్యకరణం సంసిద్ధం బ్రహ్మణః పురా
అందులోనే బ్రహ్మణికి కావలసిన కార్యం, సాధనం ముందుగా స్థాపించబడ్డాయి.
స వై శరీరీ ప్రథమః పురా పురుష ఉచ్యతే
శరీరం కలిగిన వాడు, ఆది కాలంలోనే మొదటి పురుషుడిగా పిలవబడతాడు.
ఆదికర్త్తా స భూతానాం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్త్తినామ్
అతడే సమస్త భూతాలకు ఆదికర్త, మొదట ఉన్న బ్రహ్మ.
సర్గే చ ప్రతిసర్గే చ క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మ సంసితః
సృష్టిలోనూ, లయ సమయంలోనూ, క్షేత్రజ్ఞుడు అయిన బ్రహ్మ స్థిరంగా ఉంటాడు.
భజన్తే చ పునర్దేహాంస్తే సమాహారసంధిసు
కాలచక్ర మార్పుల సమయంలో, వారు మళ్లీ శరీరాలను పొందుతారు.
గర్తోదకం సబుదాస్తు హరేయుశ్చాపి పఞ్చతాః
బుద్ధిమంతులు తెలుసుకోవాలి — గుంటలోని నీటిలా, వారు ఐదు భూతాలలో లయమవుతారు.