పీత్వార్ద్ధ మాసం గచ్ఛన్తి చామావాస్యాం సురోత్తమాః
అర నెల పాటు తాగిన తరువాత, ఉత్తమ దేవతలు అమావాస్య రోజున వెళ్లిపోతారు.
తతః పఞ్చదశేకాలే కిఞ్చిచ్ఛిష్టే కలాత్మకే
తర్వాత, పదిహేనవ రోజు సమయానికి కొంత భాగం మిగిలి ఉంటుంది.
పిబన్తి ద్విలవం కాలం శిష్టాస్తస్య కలాస్తు యాః
మిగిలిన వారు, మిగిలిన ఆ భాగాలను రెండు రోజులు మరింత తాగుతారు.
తాం స్వధాం మాసతృప్త్యై చ పీత్వా గచ్ఛన్తి తే ఽమృతమ్
ఆ స్వధాను నెలంతా తాగి తృప్తి పొందిన తరువాత, వారు అమృతాన్ని చేరుకుంటారు.
కృష్ణపక్షే సురైస్తద్వత్పీయతే వై సుధామయః
కృష్ణపక్షంలో కూడా, అదే విధంగా దేవతలు ఆ అమృతస్వరూపాన్ని తాగుతారు.
కావ్యశ్చైవ తు యే ప్రోక్తాః పితరః సర్వ ఏవ తే
కావ్యులు అని పిలవబడే పితృదేవతలు అందరూ కూడా అలా తాగుతారు.
సౌమ్యాస్తు ఋతువో జ్ఞేయా మాసా బర్హిషదః స్మృతాః
సౌమ్య ఋతువులు గుర్తించాలి, నెలలు బర్హిషద్లుగా గుర్తించబడ్డాయి.
పితృభిః పీయమానస్య పఞ్చదశ్యాం కలా తు వై
పదిహేనవ రోజున, పితృదేవతలు తాగే ఆ భాగం ఉంది.
అమావాస్యాం తదా తస్య తత ఆపూర్యతే పరః
అమావాస్య రోజున, ఆ భాగం మళ్లీ నిండిపోతుంది.
ఏవం సూర్యనిమిత్తైష క్షయోవృద్ధిర్నిశాకరే
ఇలా సూర్యుని కారణంగా చంద్రునిలో తగ్గుదల, పెరుగుదల జరుగుతుంది.
తేయతేజోమయః శుభ్రః సోమపుత్రస్య వై రథః
సోముని కుమారుని రథం ప్రకాశవంతంగా, తెల్లగా, తేజస్సుతో మెరిసిపోతుంది.
భార్గవస్య రథః శ్రీమాంస్తేజసా సూర్యసన్నిభః
భార్గవుని రథం మహిమాన్వితంగా, సూర్యుడి తేజస్సుతో సమానంగా మెరిసిపోతుంది.
శ్వేతః పిశఙ్గః సారఙ్గో నీలః పీతో విలోహితః
తెలుపు, గోధుమరంగు, మచ్చలతో, నీలం, పసుపు, ఎర్రగా మెరుస్తున్నవి.
దశభిస్తైర్మహాభాగైరకృశైర్వాతరంహసైః
ఈ పదిమంది గొప్ప, బలమైన, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రులతో కూడినవారు.
అసంగైర్లోహితైరశ్వైః సర్వగైరగ్నిసంభవైః
ఏమీ అంటుకోని, ఎర్ర రంగు గుర్రులు, అన్నిచోట్ల ఉండేవి, అగ్నిలో పుట్టినవిగా ఉంటాయి.
తతశ్చాఙ్గిరసో విద్వాన్దేవాచార్యో బృహస్పతిః
ఆ తరువాత అంగిరసుల వంశానికి చెందిన, జ్ఞానవంతుడైన దేవతల గురువు బృహస్పతి వచ్చాడు.
అబ్జైస్తు వాజిభిర్దివ్యైరష్టభిర్వాతరంహసైః
ఆయనకు ఎనిమిది ఆకాశంలో పుట్టిన, వేగంగా పరుగెత్తే దివ్య గుర్రులు ఉన్నవి.
తతః శనైశ్చరో ఽప్యశ్వైః సబలైర్వ్యోమసంభవైః
తర్వాత శనిదేవుడు కూడా, ఆకాశంలో పుట్టిన బలమైన గుర్రులతో ఉన్నాడు.
స్వర్భానోశ్చ తథైవాశ్వాః కృష్ణా హ్యష్టౌ మనోజవాః
అలాగే స్వర్భాను గుర్రులు ఎనిమిది, నల్లగా, మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తేవిగా ఉంటాయి.
ఆదిత్యాన్నిఃసృతో రాహుః సోమం గచ్ఛతి పర్వసు
ఆదిత్యుల నుండి బయలుదేరిన రాహు, సంధికాలంలో చంద్రుడిని చేరుకుంటాడు.
అథ కేతురథస్యాశ్వా అష్టౌ వై వాతరంహసః
ఇప్పుడు, కేతువు రథానికి ఎనిమిది వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రులు ఉన్నాయి.
ఏతే వాహా గ్రహాణాం చ హ్యుపాఖ్యాతా రథైః సహ
ఇలా గ్రహాల వాహనాలు వాటి రథాలతో కలిసి వివరించబడ్డాయి.
తపన్తే బ్రామ్యమాణాస్తు యథాయోగం భ్రమన్తి వై
వాటి వాహనాలు తిరుగుతూ ప్రకాశిస్తూ, తగిన క్రమంలో సంచరిస్తుంటాయి.
పరిభ్రమన్తి తద్బ్రద్ధాంశ్చన్ద్రసుర్యగ్రహా దివి
ఆ మార్గానికి బంధించబడి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు ఆకాశంలో తిరుగుతుంటాయి.
యథా నహ్యుదకే నౌస్తు సలిలేన సహో హ్యతే
ఎలా నీటిలో నౌకను నీరు అడ్డుకోదు,
సర్ప్పమాణా న దృశ్యన్తే వ్యోమ్ని దేవగణాస్తు తే
అలాగే పాముల్లా సంచరిస్తూ, ఆ దేవతల సమూహాలు ఆకాశంలో కనిపించవు.
సర్వా ధ్రువే నిబద్ధాశ్చ భ్రమన్త్యో భ్రామయన్తి తాః
అవి అన్నీ ధ్రువ నక్షత్రానికి బంధించబడి, తిరుగుతూ ఇతరులను కూడా తిప్పిస్తుంటాయి.
తథా భ్రమన్తి జ్యోతీంషి వాతబద్ధాని సర్వశః
అలాగే, అన్ని జ్యోతిర్మయమైనవి గాలికి బంధించబడి తిరుగుతుంటాయి.
యతో జ్యోతీంషి వహతే ప్రవహస్తేన స స్మృతః
గాలి జ్యోతిర్మయమైనవిని మోయడం వల్ల, దానికి ఆ పేరు వచ్చింది.
సైష తారామయో జ్ఞేయః శిశుమారో ధ్రువో దివి
ఇది నక్షత్రరూపంగా, శిశుమారుని రూపంలో, ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉన్న ధ్రువ నక్షత్రంగా తెలుసుకోవాలి.