క్షీణం పఞ్చదశాహం తు రశ్మినైకేన భాస్కరః
క్షీణమైనప్పుడు, పదిహేను రోజులు సూర్యుడు ఒక కిరణంతో చంద్రుని తక్కువ చేస్తాడు.
సుషుమ్ణాప్యాయమానస్య శుక్లా వర్ద్ధన్తి వై కలాః
సుషుమ్ణా ద్వారా పోషణ పొందినప్పుడు, చంద్రుని వెలుగు భాగాలు పెరుగుతాయి.
ఇత్యేవం సూర్యవీర్యేణ చన్ద్రశ్చాప్యాయితస్తతః
ఇలా సూర్యుని శక్తితో చంద్రుడు పోషణ పొందుతాడు.
ఏవమాప్యాయితః సోమః శుక్ల పక్షే దినక్రమాత్
ఇలా పోషణ పొందిన సోముడు శుక్లపక్షంలో రోజుకో రోజు పెరుగుతాడు.
అపాం సారమయస్యేన్దో రసమాత్రాత్మకస్య తు
నీరు యొక్క సారం, చంద్రుని యొక్క అసలు స్వరూపం, పూర్తిగా రసంతోనే ఏర్పడింది.
సంభృతం త్వర్ద్ధమాసేన హ్యమృతం సూర్యతేజసా
సూర్యుని తేజంతో, అర నెలలో ఆ అమృతం కూడబెట్టబడుతుంది.
ఏకాం రాత్రిం సురైః సర్వైః పితృభిః సర్షిభిః సహ
ఒక రాత్రి పాటు, అందరు దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులతో కలిసి దాన్ని ఆస్వాదిస్తారు.
ప్రక్షీయన్తే పిదృదేవైః పీయమానాః కలాః క్రమాత్
దేవతలు, పితృదేవతలు దాన్ని తాగుతూ ఉండగా, ఆ భాగాలు క్రమంగా తగ్గిపోతాయి.
త్రయశ్చ త్రిసహస్రాశ్చ దేవాః సోమం పిబన్తి వై
మూడు మరియు మూడు వేల మంది దేవతలు సోమరసాన్ని తాగుతారు.
క్షీయన్తి తస్మాచ్ఛుక్లాశ్చ కృష్ణా ఆప్యాయయన్తి చ
అందువల్ల, శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు తగ్గిపోతాడు, కృష్ణపక్షంలో మళ్లీ నిండిపోతాడు.
పీత్వార్ద్ధ మాసం గచ్ఛన్తి చామావాస్యాం సురోత్తమాః
అర నెల పాటు తాగిన తరువాత, ఉత్తమ దేవతలు అమావాస్య రోజున వెళ్లిపోతారు.
తతః పఞ్చదశేకాలే కిఞ్చిచ్ఛిష్టే కలాత్మకే
తర్వాత, పదిహేనవ రోజు సమయానికి కొంత భాగం మిగిలి ఉంటుంది.
పిబన్తి ద్విలవం కాలం శిష్టాస్తస్య కలాస్తు యాః
మిగిలిన వారు, మిగిలిన ఆ భాగాలను రెండు రోజులు మరింత తాగుతారు.
తాం స్వధాం మాసతృప్త్యై చ పీత్వా గచ్ఛన్తి తే ఽమృతమ్
ఆ స్వధాను నెలంతా తాగి తృప్తి పొందిన తరువాత, వారు అమృతాన్ని చేరుకుంటారు.
కృష్ణపక్షే సురైస్తద్వత్పీయతే వై సుధామయః
కృష్ణపక్షంలో కూడా, అదే విధంగా దేవతలు ఆ అమృతస్వరూపాన్ని తాగుతారు.
కావ్యశ్చైవ తు యే ప్రోక్తాః పితరః సర్వ ఏవ తే
కావ్యులు అని పిలవబడే పితృదేవతలు అందరూ కూడా అలా తాగుతారు.
సౌమ్యాస్తు ఋతువో జ్ఞేయా మాసా బర్హిషదః స్మృతాః
సౌమ్య ఋతువులు గుర్తించాలి, నెలలు బర్హిషద్లుగా గుర్తించబడ్డాయి.
పితృభిః పీయమానస్య పఞ్చదశ్యాం కలా తు వై
పదిహేనవ రోజున, పితృదేవతలు తాగే ఆ భాగం ఉంది.
అమావాస్యాం తదా తస్య తత ఆపూర్యతే పరః
అమావాస్య రోజున, ఆ భాగం మళ్లీ నిండిపోతుంది.
ఏవం సూర్యనిమిత్తైష క్షయోవృద్ధిర్నిశాకరే
ఇలా సూర్యుని కారణంగా చంద్రునిలో తగ్గుదల, పెరుగుదల జరుగుతుంది.
తేయతేజోమయః శుభ్రః సోమపుత్రస్య వై రథః
సోముని కుమారుని రథం ప్రకాశవంతంగా, తెల్లగా, తేజస్సుతో మెరిసిపోతుంది.
భార్గవస్య రథః శ్రీమాంస్తేజసా సూర్యసన్నిభః
భార్గవుని రథం మహిమాన్వితంగా, సూర్యుడి తేజస్సుతో సమానంగా మెరిసిపోతుంది.
శ్వేతః పిశఙ్గః సారఙ్గో నీలః పీతో విలోహితః
తెలుపు, గోధుమరంగు, మచ్చలతో, నీలం, పసుపు, ఎర్రగా మెరుస్తున్నవి.
దశభిస్తైర్మహాభాగైరకృశైర్వాతరంహసైః
ఈ పదిమంది గొప్ప, బలమైన, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రులతో కూడినవారు.
అసంగైర్లోహితైరశ్వైః సర్వగైరగ్నిసంభవైః
ఏమీ అంటుకోని, ఎర్ర రంగు గుర్రులు, అన్నిచోట్ల ఉండేవి, అగ్నిలో పుట్టినవిగా ఉంటాయి.
తతశ్చాఙ్గిరసో విద్వాన్దేవాచార్యో బృహస్పతిః
ఆ తరువాత అంగిరసుల వంశానికి చెందిన, జ్ఞానవంతుడైన దేవతల గురువు బృహస్పతి వచ్చాడు.
అబ్జైస్తు వాజిభిర్దివ్యైరష్టభిర్వాతరంహసైః
ఆయనకు ఎనిమిది ఆకాశంలో పుట్టిన, వేగంగా పరుగెత్తే దివ్య గుర్రులు ఉన్నవి.
తతః శనైశ్చరో ఽప్యశ్వైః సబలైర్వ్యోమసంభవైః
తర్వాత శనిదేవుడు కూడా, ఆకాశంలో పుట్టిన బలమైన గుర్రులతో ఉన్నాడు.
స్వర్భానోశ్చ తథైవాశ్వాః కృష్ణా హ్యష్టౌ మనోజవాః
అలాగే స్వర్భాను గుర్రులు ఎనిమిది, నల్లగా, మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తేవిగా ఉంటాయి.
ఆదిత్యాన్నిఃసృతో రాహుః సోమం గచ్ఛతి పర్వసు
ఆదిత్యుల నుండి బయలుదేరిన రాహు, సంధికాలంలో చంద్రుడిని చేరుకుంటాడు.