సమాప్తయజ్ఞో యత్రాస్తే వాసుదేవం మహాధిపమ్
యజ్ఞం పూర్తయిన చోట వాసుదేవుడు, మహాప్రభువు, అక్కడ ఉన్నాడు.
ప్రచోదితః స్వవంశార్థం స చ తానబ్రవీత్ప్రభుః
తన వంశ ప్రయోజనార్థం ప్రేరేపించబడి, ప్రభువు వారితో మాట్లాడాడు.
అణిమాదిభిరష్టాభిః సూక్ష్మైరఙ్గైః సమన్వితః
అణిమాది ఎనిమిది సూక్ష్మశక్తులతో ఆయన అలంకరించబడ్డాడు.
సప్తస్కన్ధా భృతాః శాఖాః సర్వతోయాజరాజరాన్
ఏడు కాండాలతో కూడిన శాఖలు, ఎప్పుడూ నీటితో నిండినవిగా, వృద్ధాప్యమూ రాకుండా ఉండేవి.
వ్యూహత్రయాణాం సూతానాం కుర్వన్ సత్రం మహాబలః
మూడు వ్యూహాల సారథుల కోసం మహాబలుడు యజ్ఞసభను నిర్వహించాడు.
ప్రాణాద్యా వృత్తయః పఞ్చ ధారణానాం స్వవృత్తిభిః
ప్రాణాది ఐదు వృత్తులు, వాటి స్వంత కర్తవ్యాలతో, ధారణలకు సంబంధించినవిగా ఉన్నాయి.
ఆకాశయోనిర్ద్విగుణః శాబ్దస్పర్శసమన్వితః
ఆకాశం మూలంగా ఉండి, రెండురకాల స్వభావంతో, శబ్దం మరియు స్పర్శతో కూడినదిగా ఉంది.
భారత్యార్ః శ్లక్ష్ణయా సర్వాన్మునీన్ప్రహ్లాదయన్నివ
మృదువైన, మధురమైన మాటలతో, అందరు మునులను ఆనందింపజేసినట్టు మాట్లాడాడు.
పురామ నియతా విప్రాః కథామకథయద్విభుః
పూర్వంలో, ఓ ద్విజులారా, ఆ పరాక్రమవంతుడు ఆ కథను వివరంగా చెప్పాడు.
ఋషీణాం చ పరం చైతల్లోకతత్త్వమనుత్తమమ్
మహర్షులకు, ఈ లోకాలకు సంబంధించిన అత్యుత్తమమైన సత్యాన్ని వివరించాడు.
దేవతానామృషీణాం చ సర్వపాపప్రమోచనమ్
దేవతలకు, ఋషులకు, అన్ని పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తి కలిగించేది.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ తస్య వక్ష్యామ్యనుక్రమమ్
దాని క్రమాన్ని, విస్తృతంగా, సరిగా వరుసగా నేను వివరించబోతున్నాను.
కథ్యమానాం మయా చిత్రాం బహ్వర్థాం శ్రుతిసంమతామ్
వేదాలు సమ్మతించిన, అద్భుతమైన, లోతైన కథను నేను వివరంగా చెబుతున్నాను.
స్వవంశం ధారణం కృత్వా స్వర్గలోకే మహీయతే
తన వంశాన్ని నిలుపుకుంటే, స్వర్గలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
కీర్త్యమానం నిబోధార్థం పూర్వేషాం కీర్త్తివర్ద్ధనమ్
ఇప్పుడు వర్ణించబడుతున్నది తెలుసుకోండి, ఇది పూర్వీకుల కీర్తిని పెంచుతుంది.
కీర్త్తనం స్థిరకీర్తీనాం సర్వేషాం పుణ్యకర్మణామ్
స్థిరమైన కీర్తి కలిగి, పుణ్యకార్యాలు చేసిన వారందరిని ప్రశంసించడం.
తస్మై హిరణ్యగర్భాయ పురుషాయేశ్వరాయ చ
ఆ హిరణ్యగర్భునికి, పరమపురుషునికి, ఈశ్వరునికి నమస్కారం.
బ్రహ్మణే లోకతన్త్రాయ నమస్కృత్య స్వయంభువే
స్వయంభువునైన, లోకాల పాలకుడైన బ్రహ్మకు నమస్కరించి.
పఞ్చప్రమాణం షద్శ్రాన్తః పురుషాధిష్ఠితం చ యత్
ఐదు ప్రమాణాలతో స్థిరంగా, ఆరు సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడి, పురుషుని ఆధీనంగా ఉన్నది.
అవ్యక్తం కారణం యత్తన్నిత్యం సదసదాత్మకమ్
అదే అవ్యక్తమైన కారణం, శాశ్వతమైనది, సత్-అసత్ స్వరూపాన్ని కలిగి ఉంది.
గన్ధరూపరసైర్హీనం శబ్దస్పర్శవివర్జితమ్
దానికి వాసన, రూపం, రుచి లేవు; శబ్దం, స్పర్శ కూడా ఉండవు.
విగ్రహం సర్వభూతానామవ్యక్తమభవత్కిల
అవ్యక్తమే అన్ని భూతాల రూపంగా మారింది.
అసాంప్రతికమజ్ఞేయం బ్రహ్మ యత్సదసత్పరమ్
సత్-అసత్కు అతీతమైన బ్రహ్మను సాధారణంగా గ్రహించలేరు, అది తెలియదగినది కాదు.
గుణసామ్యే తదా తస్మిన్నవిభాతం తమోమయమ్
ఆ సమయంలో, గుణాలు సమంగా ఉన్నప్పుడు, అది వెలిగిపోలేదు; అది చీకటి స్వరూపంగా ఉండింది.
గుణభావాద్భాసమానే మహాతత్త్వ బభూవ హ
గుణాలు ప్రబలినప్పుడు, మహత్తత్త్వం ప్రకాశించింది.
సత్త్వోద్రేకో మహానగ్రే సత్త్వమాత్రప్రకాశకః
ఆది కాలంలో సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండడంతో, అది స్వచ్ఛమైన సత్త్వంగా వెలిగింది.
నిఙ్గమాత్రం సముత్పన్నం క్షేత్రజ్ఞాధిష్టితం మహత్
అప్రకటితమైనదే ముందుగా ఉద్భవించింది; ఆ మహత్తత్త్వాన్ని క్షేత్రజ్ఞుడు అధిష్ఠానంగా ఉంచాడు.
మహాసృష్టిం చ కురుతే వీతమానః సిసృక్షయా
అహంకారం లేకుండా, సృష్టించాలనే సంకల్పంతో అది మహాసృష్టిని ప్రారంభించింది.
మనో మహాత్మని బ్రహ్మ దుర్బుద్ధిఖ్యాతిరీశ్వరాత్
బ్రహ్మా! మనస్సు మహత్తత్త్వం నుండి పుట్టింది; అది భగవంతుని నుండి వచ్చిన, గ్రహించడానికి కష్టమైన శక్తిగా చెప్పబడుతుంది.
మనుతే సర్వభూతానాం తస్మాచ్చేష్టఫలో విభుః
అది సమస్త ప్రాణులను గ్రహిస్తుంది; అందువల్ల, విభువు కార్యఫలంగా నిలుస్తుంది.