అసంగః కాఞ్చనో దివ్యో యుక్తః పవనగైర్హయైః
ఆ రథం ఎలాంటి బంధములేని, బంగారు, దివ్యమైనది, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలతో కట్టబడి ఉంటుంది.
వారుణస్యన్దనస్యేహ లక్షణైః సదృశస్తు సః
ఈ రథం లక్షణాలలో వరుణుని రథానికి సమానంగా ఉంటుంది.
అథైతాని తు సూర్యస్య ప్రత్యఙ్గాని రథస్య హ
ఇప్పుడు ఇవే సూర్యుని రథానికి భాగాలు.
అహస్తు నాభిః సౌరస్య ఏకచక్రస్య వై స్మృతః
ఒక చక్రం కలిగిన సౌర రథానికి నాభి అనగా మధ్యభాగం, పగలు అని చెప్పబడింది.
రథనీడః స్మృతో హ్యేష చాయనే కూబరావుభౌ
ఈ భాగాన్ని రథనీడ అని, రెండు దండాలను అయనాలు అని అంటారు.
తస్య కాష్ఠా స్మృతా ఘోణా అక్షదణ్డః క్షణస్తు వై
దాని అక్షాన్ని దండం, దాని యోగాన్ని దండం, క్షణాన్ని గోపురం అని అంటారు.
రాత్రిర్వరూథో ధర్మో ఽస్య ధ్వజ ఊర్ద్ధ్వ సముచ్ఛ్రితః
రాత్రి ఆవరణం, ధర్మం దాని జెండా, ఆ జెండా పైకి ఎగురుతుంది.
సప్తాశ్వరూపాశ్ఛన్దాసి వహన్తో వామతో ధురమ్
ఏడు గుర్రాల రూపంలో ఉన్న ఛందస్సులు, ఎడమవైపు యోగాన్ని మోస్తాయి.
పఙ్క్తిశ్చ బృహతీ చైవ హ్యుష్ణిక్చైవ తు సప్తమీ
పంక్తి, బృహతీ, ఉష్ణిక్ ఇవే ఏడవ ఛందస్సులు.
సహచక్రో భ్రమత్యక్షః సహక్షో భ్రమతే ధ్రువః
ఒక తోడు చక్రంతో అక్షం తిరుగుతుంది; తోడు అక్షంతో ధ్రువుడు తిరుగుతాడు.
ఏవమర్థవశాత్తస్య సన్నివేశో రథస్య తు
ఇలా, ఉద్దేశబలంతో ఆ రథం ఏర్పాటవుతుంది.
తేనాసౌ తరణిర్దేవో భాస్వతా సర్పతే దివి
దీనివల్ల తేజోవంతుడైన తరణి దేవుడు ఆకాశంలో వేగంగా ప్రయాణిస్తాడు.
ధ్రువే తౌ భ్రామ్యతే రశ్మీ చ చక్రయుగయోస్తు వై
ధ్రువుని వద్ద ఆ రెండు కిరణాలు చక్రాల జంటలా తిరుగుతుంటాయి.
యుగాక్షకోటీ తే తస్య దక్షిణే స్యన్దనస్య హి
ఆ రథపు అక్షపు చివరలు దక్షిణ వైపున ఉంటాయి.
భ్రమన్తమనుగచ్ఛేతాం ధ్రువం రశ్మీ తు తావుభౌ
ఆ రెండు కిరణాలు తిరుగుతున్న ధ్రువుని అనుసరిస్తూ వెళ్తుంటాయి.
కీలాసక్తా యథా రజ్జుర్భ్రంమతే సర్వతో దిశమ్
ఒక కీలకు బిగించిన తాడు అన్ని దిశల్లో తిరిగినట్టు,
వర్ద్ధతే దక్షిణే చైవ భ్రమతో మణ్డలాని తు
అది దక్షిణ దిశగా తిరుగుతుంటే వలయాలు ఏర్పడతాయి.
ధ్రువేణ ప్రగృహీతౌ వై తౌ రశ్మీ నయతో రవిమ్
ధ్రువుడు పట్టుకున్న ఆ రెండు కిరణాలు సూర్యుని నడిపిస్తాయి.
తదా సో ఽభ్యన్తరే సూర్యో భ్రమతే మణ్డలాని తు
అప్పుడు వాటి మధ్యలో సూర్యుడు వలయాలు వేస్తూ తిరుగుతాడు.
ధ్రువేణ ముచ్యమానాభ్యాం రశ్మిభ్యాం పునరేవ తు
ఆ రెండు కిరణాలను ధ్రువుడు వదిలినప్పుడు మళ్లీ,
ఉద్వేషాటయన్స వేగేన మణ్డలాని తు గచ్ఛతి
అతడు వేగంగా వలయాలను దాటి ముందుకు సాగుతాడు.
గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ గ్రామణీసర్పరాక్షసైః
గంధర్వులు, అప్సరసలు, గ్రామణులు, సర్పాలు, రాక్షసులు,
ధాతార్ఽయమా పులస్త్యశ్చ పులహశ్చ ప్రజాపతిః
ధాత, అర్యమ, పులస్త్యుడు, పులహుడు, ప్రజాపతి,
రథకృచ్చ రథౌజాశ్చ యక్షావేతావుదా త్దృతౌ
రథకృత్, రథౌజ, యక్షులు— వీరిని చెప్పారు.
రక్షో హేతిః ప్రహేతిశ్చ యాతుధానావుదాహృతౌ
రాక్ష, హేతి, ప్రహేతి, యాతుధానులు కూడా పేర్కొనబడ్డారు.
మిత్రశ్చ వరుణశ్చైవ మునిరత్రిరుదాహృతః
మిత్రుడు, వరుణుడు, ముని అత్రి కూడా చెప్పబడ్డారు.
రాక్షసౌ చ సమాఖ్యాతౌ పౌరుషేయో వధస్తథా
రెండు రాక్షసులు, అలాగే పౌరుషేయ ఆయుధం కూడా ప్రసిద్ధం.
రథచిత్రస్తథైవాన్యో నాగసాక్షకసంజ్ఞేతః
రథచిత్రుడు, మరొకడు— నాగసాక్షకుడు అని పిలవబడతారు.
తతః సూర్యే పునస్త్వన్యా నివసంతీహ దేవతాః
అనంతరం సూర్యునిలో మరికొన్ని దేవతలు నివసిస్తారు.
ఏలాపత్రస్తథా సర్పః శఙ్ఖపాలాశ్చ తావుభౌ
ఎలాపత్రుడు, అలాగే ఒక సర్పుడు, ఇద్దరు శంఖపాలులు కూడా ఉన్నారు.