సదస్యానుమతే రమ్యే స్వాస్తీర్ణే సముపావిశత్
సభ్యుల అనుమతితో, అందమైన విశాలమైన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
ముదాన్వితా యథాన్యాయం వినయస్థాః సమాహితాః
ఆనందంతో, యథావిధిగా వినయంతో, ఏకాగ్రతతో ఉన్నారు.
పరమప్రీతిసంయుక్తా ఇత్యూచుః సూతనన్దనమ్
పరమానందంతో కూడిన వారు, సూతపుత్రుడిని ఇలా అడిగారు.
పశ్యామ ధీమన్నత్రస్థాః సుబ్రతం మునిసత్తమమ్
బుద్ధిమంతుడా! మేము ఇక్కడ మునులలో శ్రేష్ఠుడైన ధర్మవంతుడిని చూడాలని కోరుకుంటున్నాము.
భవాంస్తస్య మునేః సూత వ్యాసస్యాపి మహాత్మనః
సూతా! నీవు ఆ మునికి, మహాత్ముడైన వ్యాసునికీ భక్తుడవు.
కృతబుద్ధిశ్చ తే తత్త్వమనుగ్రాహ్యతయా ప్రభో
ప్రభూ! నీవు సత్యాన్ని దయతో అందించాలనే ధృఢనిశ్చయంతో ఉన్నావు.
పృచ్చతాం నః సదా ప్రాజ్ఞ సర్వమాఖ్యాతుమర్హసి
ప్రజ్ఞావంతుడా! మేము ఎప్పుడైనా అడిగినప్పుడు, నీవు అన్నీ చెప్పగలవు.
శ్రోతుం ధర్మార్థయుక్తాం తు ఏతవ్ద్యాసాచ్ఛ్రుతం త్వయా
ధర్మార్ధాలతో కూడిన, నీవు వ్యాసుని నుండి వినిన విషయాలను మేము వినాలని కోరుకుంటున్నాము.
ఉవాచ పరమాప్రాక్జ్ఞో వినీతోత్తర ముత్తమమ్
అతడు పరమ జ్ఞానంతో, వినయంతో, ఉత్తమమైన బోధను చెప్పాడు.
యస్మాచ్ఛుశూషణార్థం చ తత్సత్యమితి నిశ్చయః
మీరు శ్రద్ధగా వినాలనుకుంటున్నందున ఇది నిజమే అని నేను నిశ్చయంగా చెబుతున్నాను.
జిజ్ఞాసా యత్ర యుష్మాకం తదాజ్ఞాతుమిహార్హథ
మీకు ఏది తెలుసుకోవాలనిపిస్తే, అది ఇక్కడ తెలుసుకోవడానికి మీరు అర్హులు.
ప్రత్యూచుస్తే పునః సూతం బాష్పపర్యాకులేక్షణమ్
వారు మళ్లీ సూతుని, కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్ళతో అడిగారు.
తస్మాత్త్వం సంభవం కృత్స్నం లోకస్యేమం విదర్శయ
కాబట్టి, ఈ లోకపు సంపూర్ణ ఉత్పత్తిని మాకు చూపించు.
సత్కృత్య పరిపృష్టః స మహాత్మా రోమహర్షణః
ఆ విధంగా గౌరవంతో అడిగిన మహాత్ముడు రోమహర్షణుడు,
యో మే ద్వైపాయనప్రీతః కథాం వై ద్విజసత్తమాః
ద్వైపాయనుడు సంతోషించిన అతడు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులకు ఈ కథను చెప్పాడు.
పురాణం సంప్రవక్ష్యామి యదుక్తం మాతరిశ్వనా
మాతరిశ్వా చెప్పిన పురాణాన్ని ఇప్పుడు నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వన్తరాణి చ
సృష్టి, లయము, వంశములు, మన్వంతరములు—
ప్రక్రియా ప్రథమః పాదః కథాయాం స్యాత్పరిగ్రహః
విధానం, మొదటి భాగము, కథల సమాహారం—
ఏవం పాదాస్తు చత్వారః సమాసాత్కీంర్తితా మయా
ఇలా ఈ నాలుగు భాగాలు నేను సంక్షేపంగా వివరించాను.
ప్రథమం సర్వశాస్త్రాణాం పురాణం బ్రహ్మణా శ్రుతమ్
అన్ని శాస్త్రాలలో మొదట బ్రహ్మదేవుడు పురాణాన్ని వినాడు.
అఙ్గాని ధర్మశాస్త్రం చ వ్రతాని నియమాస్తథా
దాని ఉపాంగాలు, ధర్మశాస్త్రం, వ్రతాలు, నియమాలు కూడా—
మహదాదివిశేషాన్తం సృజామీతి వినిశ్చయః
మహత్త్వం మొదలుకొని విశేషాంతం వరకు సృష్టించాలనే సంకల్పం చెప్పబడింది.
అడస్యావరణం వార్ధిరపామపి చ తేజసా
బ్రహ్మాండపు ఆవరణ, సముద్రం, జలాల తేజస్సు—
భూతాదిర్మహతా చైవ అవ్యక్తేనావృతో మహాన్
భూతాలు, మహత్తత్త్వంతో పాటు, అవ్యక్తంతో ఆవృతమైన మహత్తు—
నదీనాం పర్వతానాం చ ప్రాదుర్భావో ఽత్ర పఠ్యతే
నదులూ, పర్వతాల ఉద్భవం ఇక్కడ వివరించబడింది.
కీర్త్తనం బ్రహ్మవృక్షస్య బ్రహ్మజన్మ ప్రకీర్త్యతే
బ్రహ్మవృక్ష మహిమను, బ్రహ్మదేవుని జననాన్ని ఇక్కడ వర్ణించారు.
అవస్థాశ్చాత్ర కీర్త్యన్తే బ్రహ్మణో ఽవ్యక్తజన్మనః
అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మదేవుని స్థితులు కూడా ఇక్కడ చెప్పబడ్డాయి.
శయనం చ హరేరప్సు పృథివ్యుద్ధరణం తథా
హరిదేవుడు జలాలలో విశ్రాంతి తీసుకున్నది, భూమిని పైకి తీయడమూ—
ఋక్షాణాం గ్రహసంస్థానాం సిద్ధానాం చ నివేశనమ్
నక్షత్రాలు, గ్రహాల స్థితులు, సిద్ధుల నివాసాలు—
స్వర్గస్థానవిభాగశ్చ సర్త్యానాం శుభచారిణామ్
స్వర్గలోక విభాగాలు, సత్యవంతుల నివాస స్థలాలు—