దక్షిణాద్వినివృత్తో ఽసౌ విషువస్థో యదా రవిః
సూర్యుడు దక్షిణ దిక్కు నుంచి తిరిగి, విషువత్క్రమంలో నిలబడినప్పుడు,
మణ్డలం విషువత్తస్య యోజనైస్తన్నిబోధత
విషువత్క్రమంలో సూర్యుని వలయ పరిమాణాన్ని యోజనాలలో తెలుసుకో.
తథా శతసహస్రాణామశీత్యేకాధికా పునః
అలాగే, మళ్లీ ఎనభై ఒకటి వేలు వేలు సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
శాకద్వీపస్య షష్ఠస్య ఉత్తరాతో దిశశ్చరన్
ఆరవ ద్వీపమైన శాకద్వీపానికి ఉత్తర దిశగా ప్రయాణిస్తూ,
యోజనాగ్రాత్ప్రసంఖ్యాతా కోటిరేకా తు స ద్విజాః
ఆరంభ స్థానం నుండి కొలిచిన దూరం కోటి యోజనాలు అని, ఓ ద్విజులారా.
అష్టపఞ్చాశతం చవ యోజనాన్యధికాని తు
అదికాక, దానికి ఇంకా యాభై ఎనిమిది యోజనాలు కలుపుతారు.
మూలం చైవ తథాషాఢే త్వజవీథ్యుదయాస్త్రయః
అలాగే, మూలం, ఆరవది, అజవీతి ఉదయ మార్గాలు మూడు కూడా ఉన్నాయి.
కాష్ఠయోరన్తరం యచ్చ తద్వక్ష్యేయజనైః పునః
రెండు దారాల మధ్య ఉన్న ఖాళీని కూడా మళ్లీ జనులకు వివరించెదను.
త్రయః శతాధికాశ్చన్యే త్రయస్త్రింశచ్చ యోజనైః
ఇంకా, మూడువందల ముప్పై మూడు యోజనాలు ఇతరవి.
కాష్ఠయోర్లేఖయోశ్చైవ హ్యన్తరం దక్షిణోత్తరే
దక్షిణం, ఉత్తరం వైపుల రెండు దారలు, గీతల మధ్య దూరం కూడా ఉంది.
ఏకైకమన్తరం తస్య వియుతాన్యేకసప్తతిః
వాటిలో ప్రతి ఖాళీ కూడా డబ్బైకొక్కటి తక్కువగా ఉంటుంది.
లేఖయోః కాష్ఠయోశ్చైవ బాహ్యాభ్యన్తరయోః స్మృతమ్
గీతలు, దారలు, బాహ్య, అంతర్గత మధ్య ఖాళీగా గుర్తించబడింది.
బాహ్యతో దక్షిణే చైవ సతతం తు యథాక్రమమ్
బయట నుండి, దక్షిణ వైపున కూడా, ఎప్పుడూ క్రమంగా జరుగుతుంది.
చరతే దక్షిణే చాపి తావదేవ విభావసుః
అగ్ని దక్షిణ వైపున కూడా అంతే దూరం ప్రయాణిస్తుంది.
యోజనానాం సహస్రాణి సప్తాదశ సమాసతః
మొత్తంగా పదిహేడు వేలు యోజనాలు ఉన్నాయి.
ఏకవింశతిభిశ్చైవ యోజనైరధికైర్హి తే
అదికాక, వాటికి ఇరవై ఒకటి యోజనాలు కలిపి ఉంటాయి.
విష్కంభో మణ్డలస్యాథ తిర్యక్ స తు విధీయతే
ఆ వృత్తానికి వ్యాసం అడ్డంగా నిర్ణయించబడింది.
కులాలచక్రపర్యన్తో యథా శీఘ్రం నివర్త్తతే
మట్టి చక్రం చివరికి వేగంగా తిరిగి వచ్చేలా,
తస్మాత్ప్రకృష్టాం భూమిం తు కాలేనాల్పేన గచ్ఛతి
అందువల్ల, తక్కువ సమయంలో విస్తారమైన భూమిని దాటి వెళ్తుంది.
త్రయోదశార్ద్ధమృక్షాణామహ్నా తు చరతే రవిః
సూర్యుడు ప్రతి రోజు పదమూడు అర రాశులను సంచరిస్తాడు.
కులాలచక్రమధ్యే తు యథా మన్దం ప్రసర్పతి
మట్టి చక్రం మధ్యలో ఎలా నెమ్మదిగా తిరుగుతుందో,
తస్మా ద్దీర్ఘేన కాలేన భూమిం స్వల్పాని గచ్ఛతి
అందువల్ల చాలా కాలం గడిచినా, అది భూమిపై కొద్దిగా మాత్రమే కదులుతుంది.
అహో భవతి తచ్చాపి చరతే మన్దవిక్రమః
అయినా, అది నెమ్మదిగా ముందుకు సాగుతూనే ఉంటుంది.
ముహూర్తైస్తావదృక్షాణి నక్తం ద్వాదశభిశ్చరన్
రాత్రిపూట, పన్నెండు ముహూర్తాల్లో అది నక్షత్రాలను దాటి పోతుంది.
మృత్పిణ్డ ఇవ మధ్యస్థో ధ్రువో భ్రమతి వై తథా
మట్టి ముద్ద మధ్యలో ఎలా తిరుగుతుందో, అలాగే ధ్రువుడు కూడా తిరుగుతాడు.
ఉభయోః కాష్ఠయోర్మధ్యే భ్రమతే మణ్డలాని తు
రెండు దుండేలు మధ్యలో వృత్తాలు తిరుగుతుంటాయి.
ధ్రువస్తథా హి విజ్ఞేయస్తత్రైవ పరీవర్త్తతే
అదే విధంగా ధ్రువుని కూడా అర్థం చేసుకోవాలి; అతడు అక్కడే తిరుగుతుంటాడు.
దివానక్తం చ సూర్యస్య మన్దా శీఘ్రా చ వై గాతిః
పగలు, రాత్రి సూర్యుని కదలిక కొన్నిసార్లు నెమ్మదిగా, కొన్నిసార్లు వేగంగా ఉంటుంది.
తథైవ చ పునర్నక్తం శీఘ్రా సూర్యస్య వై గాతిః
అలాగే, మళ్లీ రాత్రిపూట సూర్యుని కదలిక వేగంగా ఉంటుంది.
గతిః సూర్యస్య నక్తం చ మన్దా చైవ గతిస్తథా
రాత్రిపూట సూర్యుని కదలిక నెమ్మదిగా ఉంటుంది, అలాగే దాని ప్రయాణం కూడా అంతే.