ప్రణాశం గచ్ఛతే యత్ర తేషామస్తః స ఉచ్యతే
అది కనబడకుండా పోయే చోట, దానిని సూర్యాస్తమయం అంటారు.
విదూరభావాదర్కస్య భూమిలేఖావృతస్య చ
చీకటి దూరంగా ఉండటం, భూమి గీతతో కప్పబడటం వల్ల,
గ్రహనక్షత్రసోమానాం దర్శనం భాస్కరస్య చ
గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు వీటి దర్శనం జరుగుతుంది.
శుక్లచ్ఛాయో ఽగ్నిరా పశ్చ కృష్ణచ్ఛాయా చ మేదినీ
అగ్ని తెల్లని నీడ కలిగి ఉంటుంది, భూమి నలుపు నీడ కలిగి ఉంటుంది.
రక్తభావో విరశ్మత్వాద్రక్తత్వాచ్జాప్యనుష్ణతా
దాని ఎరుపు రంగు తేమ లేకపోవడం, ఎరుపు స్వభావం, వేడి లేకపోవడం వల్ల కలుగుతుంది.
ఊర్ద్ధ్వ శాతసహస్ర తు యోజనానాం స దృశ్యతే
అది పైకి లక్ష యోజనాల ఎత్తులో కనిపిస్తుంది.
అగ్నిమావిశతే రాద్రౌ తస్మాద్దూరాత్ప్రకాశతే
అగ్ని పర్వతంలోకి ప్రవేశించి, దూరం నుంచి ప్రకాశిస్తుంది.
సంయుక్తో వహ్నినా సూర్యస్తపతే తు తతో దివా
సూర్యుడు అగ్నితో కలిసినప్పుడు, అందువల్ల పగలు వేడిగా మారుతుంది.
పరస్పరానుప్రవేశాద్దీప్యేతే తు దివానిశమ్
ఇలా పరస్పరంగా కలిసిపోవడం వల్ల, పగలు రాత్రి రెండింటిలోనూ వెలుగు వెలుగుతుంది.
ఉత్తిష్ఠతి తథా సూర్యే రాత్రిరావిశతత్వపః
అలాగే సూర్యుడు ఉదయించగానే, రాత్రి నీళ్లలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
అస్తం యాతి పునః సూర్యే దినమావిశతే త్వషః
మళ్లీ సూర్యుడు అస్తమించగానే, పగలు కిరణాలలోకి వెళ్ళిపోతుంది.
ఏతేన క్రమయోగేన భూమ్యర్ద్ధే దక్షిణోత్తరే
ఈ క్రమానుసారంగా, భూమి దక్షిణ ఉత్తర భాగాల్లో,
దేనం సూర్యప్రకాశాఖ్యం తామసీ రాత్రిరూచ్యతే
సూర్యుని వెలుగు లేనప్పుడు ఉండే చీకటిని రాత్రి అంటారు.
ఏవం పుష్కరమధ్యేన యదా సర్పతి భాస్కరః
ఇలా పుష్కర మధ్యంలో సూర్యుడు సంచరిస్తున్నప్పుడు,
యోజనాగ్రాన్ముహూర్త్తస్య ఇహ సంఖ్యాం నిబోధత
ఒక ముహూర్తంలో ఇక్కడ సూర్యుడు ఎంత యోజనాలు ప్రయాణిస్తాడో తెలుసుకో.
పఞ్చాశత్తు తథాన్యాని సహస్రాణ్యధికాని చ
అవి యాభైతో పాటు మరికొన్ని వేల యోజనాలు ఉంటాయి.
ఏతేన గతియోగేన యదా కాష్ఠాం తు దక్షిణామ్
ఈ ప్రయాణ మార్గంతో, అది దక్షిణ దిక్కుకు చేరినప్పుడు,
మధ్యేన పుష్కరస్యాథ భ్రమతే దక్షిణాయనే
అప్పుడు పుష్కర మధ్యంలో, దక్షిణాయనంలో తిరుగుతుంది.
సర్పతే దక్షిణాయాం తు కాష్ఠాయాం వై నిబోధత
ఇప్పుడు దక్షిణ దిక్కులో సూర్యుని సంచారం గురించి తెలుసుకో.
తథా శతసహస్రాణి చత్వారింశచ్చ పఞ్చ చ
అలాగే, అక్కడ లక్ష నలభై ఐదు వేల యోజనాలు ఉంటాయి.
దక్షిణాద్వినివృత్తో ఽసౌ విషువస్థో యదా రవిః
సూర్యుడు దక్షిణ దిక్కు నుంచి తిరిగి, విషువత్క్రమంలో నిలబడినప్పుడు,
మణ్డలం విషువత్తస్య యోజనైస్తన్నిబోధత
విషువత్క్రమంలో సూర్యుని వలయ పరిమాణాన్ని యోజనాలలో తెలుసుకో.
తథా శతసహస్రాణామశీత్యేకాధికా పునః
అలాగే, మళ్లీ ఎనభై ఒకటి వేలు వేలు సంఖ్యలో ఉన్నాయి.
శాకద్వీపస్య షష్ఠస్య ఉత్తరాతో దిశశ్చరన్
ఆరవ ద్వీపమైన శాకద్వీపానికి ఉత్తర దిశగా ప్రయాణిస్తూ,
యోజనాగ్రాత్ప్రసంఖ్యాతా కోటిరేకా తు స ద్విజాః
ఆరంభ స్థానం నుండి కొలిచిన దూరం కోటి యోజనాలు అని, ఓ ద్విజులారా.
అష్టపఞ్చాశతం చవ యోజనాన్యధికాని తు
అదికాక, దానికి ఇంకా యాభై ఎనిమిది యోజనాలు కలుపుతారు.
మూలం చైవ తథాషాఢే త్వజవీథ్యుదయాస్త్రయః
అలాగే, మూలం, ఆరవది, అజవీతి ఉదయ మార్గాలు మూడు కూడా ఉన్నాయి.
కాష్ఠయోరన్తరం యచ్చ తద్వక్ష్యేయజనైః పునః
రెండు దారాల మధ్య ఉన్న ఖాళీని కూడా మళ్లీ జనులకు వివరించెదను.
త్రయః శతాధికాశ్చన్యే త్రయస్త్రింశచ్చ యోజనైః
ఇంకా, మూడువందల ముప్పై మూడు యోజనాలు ఇతరవి.
కాష్ఠయోర్లేఖయోశ్చైవ హ్యన్తరం దక్షిణోత్తరే
దక్షిణం, ఉత్తరం వైపుల రెండు దారలు, గీతల మధ్య దూరం కూడా ఉంది.