అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్గతిమ్
ఇప్పుడు నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా ప్రయాణిస్తారో వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
ప్రకాశైస్తు ప్రభాభిస్తౌ మణ్డలాభ్యాం సముచ్ఛ్రితౌ
వాళ్లిద్దరూ తమ వెలుగు, కాంతితో తమ వలయాలతో పాటు పైకి ఎగసిపోతారు.
విస్తరార్ద్ధే పృథివ్యాస్తు భవేదన్యత్ర బాహ్యతః
భూమి విస్తారంలో సగం భాగాన్ని బయట ఉన్నదిగా భావిస్తారు.
పర్యాస్తాత్పారిమాణ్యేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్
భూమి చుట్టుకొలత ఎంత ఉంటే, ఆకాశం కూడా అంతే పరిమాణంగా ఉందని గుర్తించారు.
అవిధాతుః ప్రకాశాఖ్యో హ్యవనాత్స రవిః స్మృతః
వెలుగు ప్రసాదించే వాడు సూర్యుడని, భూమి మీద నుంచే ఉదయిస్తాడని గుర్తించారు.
మహిత్తత్త్వాన్మహీశబ్దో ఽహ్యస్మిన్వర్షే నిపాద్యతే
ఈ ప్రాంతంలో భూమి తత్వాన్ని సూచించేందుకు 'మహీ' అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
మణ్డలం భాస్కరస్యాథ యోజనాని నిబోధత
ఇప్పుడు సూర్యుని వలయం ఎంత యోజనాలు ఉంటుందో తెలుసుకో.
విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహస్తు మణ్డలే
దాని వెడల్పు మూడింతలు వ్యాసం ఉంటుంది, వలయ పరిమాణాన్ని కూడా అలాగే లెక్కిస్తారు.
అథ పృథివ్యా వక్ష్యామి ప్రమాణం యోజనైః సహ
తర్వాత భూమి పరిమాణాన్ని యోజనాలతో కలిపి చెప్పబోతున్నాను.
ఇత్యేతదిహ సంఖ్యాతం పురాణే పరిమాణతః
ఇలా భూమి పరిమాణాన్ని పురాణంలో వివరంగా చెప్పారు.
అభిమానినోవ్యతీతా యే తుల్యాస్తే సాంప్రతైస్త్విహ
ఇంతకు ముందు గర్వంతో ఉన్నవారు పోయినా, ఇప్పుడు ఉన్నవారు వారితో సమానమే.
తస్మాత్తు సాంప్రతైర్దేవైర్వక్ష్యామి వసుధాతలమ్
అందుకే, ఇప్పుడు ఉన్న దేవతలకు భూమి ఉపరితలాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
శతార్ద్ధకోటివిస్తారా పృథివీ కృత్స్నశః స్మృతా
మొత్తం భూమి వెడల్పు ఒకున్నర వంద కోట్ల యోజనాలు అని గుర్తించారు.
పృథివ్యా హ్యర్ద్ధవిస్తారో యోజనాగ్రాత్ప్రకీర్త్తితః
భూమి వెడల్పులో సగం యోజనాల మొదటి నుండి లెక్కించబడింది.
తథా శాతసహస్రాణామేకోన నవతిః పునః
అలాగే, లక్ష యోజనాలకు ఒకటి తక్కువగా తొంభై తొమ్మిది వేల యోజనాలు ఉంటాయి.
గణితం యోజనాగ్రాత్తు కోట్యస్త్వేకాదశ స్మృతాః
యోజనాల మొదటి నుండి పదకొండు కోట్ల యోజనాలు లెక్కించబడతాయి.
ఇత్యేతదిహ సంశ్యాతం పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్
ఇలా భూమి లోపల వలయ పరిమాణాన్ని ఇక్కడ వివరించారు.
పర్యాససన్నివేశశ్చ భూమేర్యావత్తు మణ్డలమ్
భూమి ఏర్పాటూ, విస్తరణ కూడా దాని వలయం వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది.
సప్తానామపి ద్వీపానామేత త్స్థానం ప్రకీర్తితమ్
ఈ ఏడూ ద్వీపాల స్థానం ఇక్కడ వివరంగా చెప్పబడింది.
ఉపర్యుపరి లోకానాం ఛత్రవత్పరిమణ్డలమ్
వాటి పైన పైన లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో వలయంగా ఏర్పడ్డాయి.
ఏతదణ్డకపాలస్య ప్రమాణం పరికీర్త్తితమ్
ఈ బ్రహ్మాండపు పొట్టు పరిమాణం ఇక్కడ వివరించబడింది.
భూర్లోకశ్చ భువర్ల్లోకస్తృతీయస్సృరితి స్స్వతః
భూలోకం, భువర్లోకం, మూడవది స్వర్గం — ఇవన్నీ స్వయంగా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఏతే సప్త కృతా లోకాశ్ఛత్రాకారా వ్యవస్థితాః
ఈ ఏడూ లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి.
దశభాగాధికాభిశ్చ తాభిః ప్రకృతిభిర్బహిః
వాటిని బయట నుండి పది వంతులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రకృతులు చుట్టుముట్టాయి.
అస్యాణ్డస్య సమన్తాచ్చ సన్నివిష్టో ఘనోదధిః
ఈ బ్రహ్మాండాన్ని చుట్టూ దట్టమైన సముద్రం ఉంది.
ఘనోదధిః పరేణాథ ధార్య్యతే ఘనతేజసా
దట్టమైన సముద్రం తరువాత, దట్టమైన తేజస్సుతో అది నిలబడింది.
సంమతాద్ధనవాతేన ధార్యమాణం ప్రతిష్ఠితమ్
ప్రశంసించబడిన ధనవాయువు ఆధారంగా అది స్థిరంగా ఉంది.
భూతాదినా వృతం సర్వం భూతాదిర్మహతా వృతః
అన్ని భూతాదులతో ఆవృతమై ఉన్నాయి, భూతాది మహత్తుతో ఆవృతమై ఉంది.
పురాణి లోకపాలానాం ప్రవక్ష్యామి యథాక్రమమ్
ప్రాచీన లోకపాలులను క్రమంగా ఇప్పుడు నేను వివరించబోతున్నాను.
మేరోః ప్రాచ్యాం దిశి తథా మానసస్యైవ మూర్ద్ధని
మేరుపర్వతం తూర్పు వైపున, అలాగే మానస శిఖరంపై కూడా,