రుక్మశృఙ్గావదాతేన దీప్తాస్యేన విరాజతా
ఆయనకు బంగారు కొమ్ములు, నిర్మలమైన రూపం, ప్రకాశించే ముఖం ఉన్నాయి.
స జిహ్వామాలయా దీప్తో లోలజ్జ్వాలానలార్చిషా
ఆయన నాలుకల మాలతో, అలమటించే అగ్ని జ్వాలలతో ప్రకాశిస్తున్నాడు.
స తు నేత్రసహస్రేణ ద్విగుణేన విరాజతా
ఆయన వెయ్యి కన్నులతో, వాటి కంటే రెట్టింపు కన్నులతో మెరిసిపోతున్నాడు.
తస్య కున్దేన్దువర్ణస్య నేత్రమాలా విరాజతే
ఆయనను మల్లెపువ్వు, చంద్రుడి వర్ణంలా మెరిసే కన్నుల మాల అలంకరిస్తోంది.
వికరాలోచ్ఛ్రితతనుర్లక్ష్యతే శయనాసనే
ఎత్తైన, విస్తారమైన శరీరంతో, ఆయన పడుకుని, కూర్చుని కనిపిస్తాడు.
మహానాగైర్మహాభోగైర్మహావిజ్ఞైర్మహాత్మభిః
ఆయనతో పాటు గొప్ప నాగులు, బలమైన పిండి, గొప్ప జ్ఞానం, మహాత్ములు ఉన్నారు.
స రాజా సర్వనాగానాం శేషో ఽనన్తో మహాద్యుతిః
అతనే అన్ని నాగులకు రాజు అయిన శేషుడు, అనంతుడు, అపార తేజస్సుతో ఉన్నాడు.
సప్తైవమేతే కథితా వ్యవహార్యా రసాతలాః
ఇలా ఈ ఏడూ రసాతలాలు వివరించబడ్డాయి.
అతః పరమనాలోకమగమ్యం సిద్ధసాధుభిః
ఇవి దాటి, సిద్ధులు కూడా చేరలేని, ఎవరికీ కనిపించని లోకం ఉంది.
పృథ్వ్యంబువ ఙ్నివాయూనాం నభసశ్చ ద్విజోత్తమాః
భూమి, నీరు, అగ్ని, గాలి, ఆకాశం వీటికి సంబంధించినవే, ద్విజోత్తమా.
అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సూర్యాచన్ద్రమసోర్గతిమ్
ఇప్పుడు నేను సూర్యుడు, చంద్రుడు ఎలా ప్రయాణిస్తారో వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
ప్రకాశైస్తు ప్రభాభిస్తౌ మణ్డలాభ్యాం సముచ్ఛ్రితౌ
వాళ్లిద్దరూ తమ వెలుగు, కాంతితో తమ వలయాలతో పాటు పైకి ఎగసిపోతారు.
విస్తరార్ద్ధే పృథివ్యాస్తు భవేదన్యత్ర బాహ్యతః
భూమి విస్తారంలో సగం భాగాన్ని బయట ఉన్నదిగా భావిస్తారు.
పర్యాస్తాత్పారిమాణ్యేన భూమేస్తుల్యం దివం స్మృతమ్
భూమి చుట్టుకొలత ఎంత ఉంటే, ఆకాశం కూడా అంతే పరిమాణంగా ఉందని గుర్తించారు.
అవిధాతుః ప్రకాశాఖ్యో హ్యవనాత్స రవిః స్మృతః
వెలుగు ప్రసాదించే వాడు సూర్యుడని, భూమి మీద నుంచే ఉదయిస్తాడని గుర్తించారు.
మహిత్తత్త్వాన్మహీశబ్దో ఽహ్యస్మిన్వర్షే నిపాద్యతే
ఈ ప్రాంతంలో భూమి తత్వాన్ని సూచించేందుకు 'మహీ' అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
మణ్డలం భాస్కరస్యాథ యోజనాని నిబోధత
ఇప్పుడు సూర్యుని వలయం ఎంత యోజనాలు ఉంటుందో తెలుసుకో.
విస్తారాత్ర్రిగుణశ్చాస్య పరిణాహస్తు మణ్డలే
దాని వెడల్పు మూడింతలు వ్యాసం ఉంటుంది, వలయ పరిమాణాన్ని కూడా అలాగే లెక్కిస్తారు.
అథ పృథివ్యా వక్ష్యామి ప్రమాణం యోజనైః సహ
తర్వాత భూమి పరిమాణాన్ని యోజనాలతో కలిపి చెప్పబోతున్నాను.
ఇత్యేతదిహ సంఖ్యాతం పురాణే పరిమాణతః
ఇలా భూమి పరిమాణాన్ని పురాణంలో వివరంగా చెప్పారు.
అభిమానినోవ్యతీతా యే తుల్యాస్తే సాంప్రతైస్త్విహ
ఇంతకు ముందు గర్వంతో ఉన్నవారు పోయినా, ఇప్పుడు ఉన్నవారు వారితో సమానమే.
తస్మాత్తు సాంప్రతైర్దేవైర్వక్ష్యామి వసుధాతలమ్
అందుకే, ఇప్పుడు ఉన్న దేవతలకు భూమి ఉపరితలాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
శతార్ద్ధకోటివిస్తారా పృథివీ కృత్స్నశః స్మృతా
మొత్తం భూమి వెడల్పు ఒకున్నర వంద కోట్ల యోజనాలు అని గుర్తించారు.
పృథివ్యా హ్యర్ద్ధవిస్తారో యోజనాగ్రాత్ప్రకీర్త్తితః
భూమి వెడల్పులో సగం యోజనాల మొదటి నుండి లెక్కించబడింది.
తథా శాతసహస్రాణామేకోన నవతిః పునః
అలాగే, లక్ష యోజనాలకు ఒకటి తక్కువగా తొంభై తొమ్మిది వేల యోజనాలు ఉంటాయి.
గణితం యోజనాగ్రాత్తు కోట్యస్త్వేకాదశ స్మృతాః
యోజనాల మొదటి నుండి పదకొండు కోట్ల యోజనాలు లెక్కించబడతాయి.
ఇత్యేతదిహ సంశ్యాతం పృథివ్యన్తస్య మణ్డలమ్
ఇలా భూమి లోపల వలయ పరిమాణాన్ని ఇక్కడ వివరించారు.
పర్యాససన్నివేశశ్చ భూమేర్యావత్తు మణ్డలమ్
భూమి ఏర్పాటూ, విస్తరణ కూడా దాని వలయం వరకు వ్యాపించి ఉంటుంది.
సప్తానామపి ద్వీపానామేత త్స్థానం ప్రకీర్తితమ్
ఈ ఏడూ ద్వీపాల స్థానం ఇక్కడ వివరంగా చెప్పబడింది.
ఉపర్యుపరి లోకానాం ఛత్రవత్పరిమణ్డలమ్
వాటి పైన పైన లోకాలు గొడుగు ఆకారంలో వలయంగా ఏర్పడ్డాయి.