తాస్త్వహం పరిమాణేన నం సంఖ్యాతుమిహోత్సహే
వాటిని పరిమాణంతో లెక్కించడాన్ని నేను ఇక్కడ చేయలేను.
తారకాసంనివేశశ్చ యావద్దివ్యానుమణ్డలమ్
నక్షత్రాల ఏర్పాటూ, ఆకాశ మండలానికి వరకు,
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి కృథివ్యా వై విచక్షణాః
ఇక్కడి నుంచి పైగా, భూమి గురించి నేను చెప్పబోతున్నాను, ఓ జ్ఞానులారా.
పృథివీ వాయురాకాశమాపో జ్యోతిశ్చ పఞ్చమమ్
భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, వెలుగు — ఇవే ఐదు భూతాలు.
జననీ సర్వభూతానాం సర్వసత్త్వధరా ధరా
భూమి అన్ని జీవుల తల్లి, సమస్త ప్రాణులకు ఆధారం.
నానానదనదీశైలా నైకజాతిసమాకులా
అనేక నదులు, కొండలు కలిగి, ఎన్నో జాతుల జీవులతో నిండి ఉంది.
నదీనదససుద్రస్థాస్తన్థా క్షుద్రాశ్రయస్థితాః
వారు చిన్న నదులు, వాగులు, తక్కువ ప్రదేశాల్లో నివసిస్తూ, అణగారిన ఇళ్లలో ఉంటారు.
ఆపో ఽనన్తా హి విజ్ఞేయాస్తథాగ్నిః సర్వలోకగః
నీళ్లు అంతులేని వాటిగా తెలుసుకోవాలి; అలాగే అగ్ని అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి ఉంటుంది.
తథాకాశమనాలేఖ్యం రమ్యం నానాశ్రయం స్మృతమ్
అలాగే, ఆకాశం అందంగా, ఎన్నో స్థలాలకు ఆధారంగా ఉండి, అందరికీ అందుబాటులో లేనిదిగా చెప్పబడింది.
ఆపః పృథివ్యాముదకే పృథివ్యుపరి సంస్థితాః
నీళ్లు భూమిలో, నీళ్లలో, భూమి మీద కూడా స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ఏవం మతమనన్తస్య భౌతికస్య న విద్యతే
ఇలా, భౌతికమైన అనంతత్వానికి స్థిరమైన అభిప్రాయం ఉండదు.
భూమిర్జలమథా కాశమితి యా యా పరంపరా
భూమి, నీరు, ఆ తరువాత ఆకాశం—ఇది వరుసగా చెప్పబడింది.
దశయోజనసాహస్రమేకం భౌమం రసాతలమ్
భూమిలోని రసాతలం పదివేల యోజనల పొడవుతో ఒకటి అని చెబుతారు.
ప్రథమం తత్వలం నామ సుతలం తు తతః పరమ్
మొదట అతలం అనే ప్రాంతం, దాని తరువాత సుతలం ఉంటుంది.
తతోర్ఽవాక్చ తలం నామ పరతశ్చ రసాతలమ్
అదే విధంగా, దాని కింద తలాతలం, దాని తరువాత రసాతలం ఉంటుంది.
కృష్ణభౌమశ్చ ప్రథమో భూమిభాగః ప్రకీర్త్తితః
భూమిలో మొదటి భాగాన్ని కృష్ణభూమం అని అంటారు.
పీతభౌమశ్చతుర్థస్తు పఞ్చమః శర్కరామయః
నాల్గవది పీతభూమం, ఐదవది రాయికట్టిన భూమిగా ఉంటుంది.
ప్రథమే ఽస్మింస్తలే ఖ్యాతమసురేద్రస్య మన్దిరమ్
ఈ ప్రాంతాల్లో మొదటిది అసురేంద్రుని మహల్గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
పురం చ శఙ్కుకర్ణస్య కబన్ధస్య చ మన్దిరమ్
అక్కడ శంకుకర్ణుని నగరం, కబంధుని మహల్ కూడా ఉన్నాయి.
రాక్షసస్య చ భీమస్య శూలదన్తస్య చాలయమ్
అలాగే రాక్షసుడు భీముని, శూలదంతుని నివాసాలూ ఉన్నాయి.
ధనఞ్జయస్య చ పురం నాగేన్ద్రస్య మహాత్మనః
అక్కడ నాగేంద్రుడు, మహాత్ముడు అయిన ధనంజయుని నగరం కూడా ఉంది.
ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్
ఇలా నాగులు, దానవులు, రాక్షసులకు వేల నగరాలు ఉన్నాయి.
ద్వితీయే సుతలే విప్రా దైత్యేన్ద్రస్య చ రక్షసః
రెండవ ప్రాంతమైన సుతలంలో, బ్రాహ్మణులారా, దైత్యేంద్రుని, రాక్షసుని మహల్ ఉంది.
ఇయగ్రీవస్య కృష్ణస్య నికుమ్భస్య చ మన్దిరమ్
అక్కడ ఇయగ్రీవుడు, కృష్ణుడు, నికుంభుడు—వారికి కూడా మహళ్లు ఉన్నాయి.
రాక్షసస్య చ నీలస్య మేఘస్య కథనస్య చ
నీల అనే రాక్షసుని కథ, అలాగే మేఘం గురించి చెప్పబడింది.
కంబలస్య చ నాగస్య పురమశ్వతరస్య చ
కంబల అనే నాగుని గురించి, అలాగే అశ్వతర అనే పట్టణం గురించి చెప్పబడింది.
ఏవం పురసహస్రాణి నాగదానవరక్షసామ్
ఇలా నాగులు, దానవులు, రాక్షసులకు వేలాది నగరాలు ఉన్నాయి.
తృతీయే తు తలే ఖ్యాతం ప్రహ్లాదస్య మహాత్మనః
మూడవ స్థాయిలో మహాత్ముడు ప్రహ్లాదుని ప్రసిద్ధ నగరం ఉంది.
తారకాశ్యస్య చ పురం పురం త్రిశిరసస్తథా
తారకాసురుని నగరం, అలాగే త్రిశిరసుని నగరం కూడా ఉంది.
పురఞ్జనస్య దైత్యస్య హృష్టపుష్టజనాకులమ్
పురంజన అనే దానవుని నగరం, ఆనందంగా, సంపదతో నిండిన ప్రజలతో ఉంది.