అనన్తమ కృతాత్మానమనాదినిధనం చ యత్
అతడు అనంతుడు, తనంతట తానే ఏర్పడినవాడు, ఆది అంతము లేనివాడు.
నైకయోజనసాహస్రం విప్రకృష్టమనావృతమ్
అది వేల యోజనాల దూరంలో విస్తరించి, ఎటువంటి ఆవరణము లేక విస్తారంగా ఉంది.
దేవానామప్యవిదితం వ్యవహారవివర్జితమ్
దేవతలకు కూడా అది తెలియదు; అది లావాదేవీలకు అతీతమైనది.
మర్యాదాయామనన్తస్య దేవస్యాయతనం మహత్
ఇది అనంతుడైన దేవుని గొప్ప నివాసస్థానం, ఆయన పరిమితి.
మహతో దేవదేవస్య మర్యాదా యా వ్యవస్థితాః
మహాదేవదేవునికి స్థిరంగా ఏర్పడిన పరిమితులు ఇవే.
తే లోకా ఇత్యభిహితా జగతస్చ న సంశయః
ఇవే జగత్తుకు లోకాలు అని పిలవబడతాయి; దీనిలో సందేహమే లేదు.
సప్తస్కన్ధస్తథా వాయోః సబ్రహ్మసదనా ద్విజాః
ఓ ద్విజులారా, ఏడుసార్లు విభజనలూ, బ్రహ్మ నివాసస్థానాలూ ఉన్నాయి.
ప్రమాణమేతజ్జగత ఏష సంసారసాగరః
ఇదే జగత్తుకు పరిమాణం, ఇదే సంసారసముద్రం.
విచిత్రా జగతః సా వై ప్రకృతిర్బ్రహ్మణః స్థితా
ఈ జగత్తు యొక్క విచిత్రమైన స్వభావమే బ్రహ్మ యొక్క స్వరూపంగా స్థిరంగా ఉంది.
అతీన్ద్రియేర్మహాభాగైః సిద్ధైరపి న లక్షితః
అతిశయమైన సిద్ధులు కూడా, ఇంద్రియాలతో దీనిని గ్రహించలేరు.
మానసస్య తు దేహస్య అనన్తస్య ద్విజోత్తమాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, ఇది అనంతుని మానసిక శరీరమే.
అనన్త ఏష సర్వత్ర ఏవం జ్ఞానేషు పఠ్యతే
ఈ అనంతుడు అన్ని జ్ఞానాలలో ఎక్కడైనా చెప్పబడతాడు.
యః పద్మనాభనామ్నా తు తత్కార్త్స్న్యేన చ కీర్త్తితః
పద్మనాభుడు అనే పేరుతో పిలవబడే వాడిని పూర్తిగా ఇలా వివరించారు.
భూమౌ రసాతలే చైవ ఆకాశే పవనే ఽనలే
భూమిలో, పాతాళంలో, ఆకాశంలో, గాలిలో, అగ్నిలో కూడా—
తథా తమసి విజ్ఞేయ ఏష ఏవ మహాద్యుతిః
అలాగే చీకటిలో కూడా, ఇతడే మహాతేజోవంతుడిగా తెలుసుకోవాలి.
సర్వలోకేషు లోకేశ ఇజ్యతే బహుధా ప్రభుః
అన్ని లోకాలలో, లోకనాధుడు అనేక రూపాలలో పూజించబడతాడు, పరాక్రమవంతుడు.
ఆధారాధేయభావేన వికారాస్తే ఽవికారిణః
ఆధారమైనదానికీ, ఆధేయమైనదానికీ సంబంధంగా, మార్పులు అవికారి అయిన వాడికే చెందుతాయి.
పరస్పరధికాశ్చైవ ప్రవిష్టాస్తే పరస్పరమ్
వాటి మధ్య పరస్పరంగా అధిక్యత కలిగి, అవి ఒకదానిలోకి మరొకటి ప్రవేశిస్తాయి.
ప్రాగాసన్నవిశేషాస్తు విశేషో ఽన్యవిశేషణాత్
ముందు ఉన్న స్థితులు ఒక్కటిగా, వేరే వేరే లక్షణాలు కలిగినప్పుడు మాత్రమే భేదం కలుగుతుంది.
గుణోపచయసారేణ పరిచ్ఛేదో విశేషతః
గుణాల పెరుగుదల వల్ల ప్రత్యేకంగా విడిపోవడం జరుగుతుంది.
భూతేభ్యః పరతస్తేభ్యో వ్యాలోకా సా ధరా స్మృతా
భూతాలకు మించి, వాటికన్నా పైగా ఉన్న ఆ ప్రకాశమే భూమి అని అంటారు.
పాత్రే మహతి పాత్రాణి యథైవాన్తర్గతాని తు
ఎలా పెద్ద పాత్రలో చిన్న పాత్రలు లోపల ఉంటాయో,
తథా హ్యాలోక ఆకాశే భేదాస్త్వన్తర్గతా మతాః
అలాగే ఆకాశంలో ప్రకాశ విభాగాలూ లోపల కలిసివుంటాయని భావించాలి.
యావదేతాని భూతాని తావదుత్పత్తిరుచ్యతే
ఈ భూతాలు ఉన్నంతవరకు వాటి ఉత్పత్తి గురించి చెప్పబడుతుంది.
ప్రత్యా ఖ్యాయ తు భూతాని కార్యోత్పర్త్తిన విద్యతే
భూతాలు లీనమైనప్పుడు, వాటి ఫలితాల ఉత్పత్తి ఉండదు.
కారణాత్మకాస్తథైక స్యుర్భేదా యే మహదాదయః
మహత్తు మొదలైన భేదాలు కారణ స్వరూపంగా ఒక్కటే.
సప్తద్వీపసముద్రాడ్యో యాథాతథ్యన వై ద్విజాః
ఓ ద్విజులారా, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాల ప్రాంతాలు నిజంగా ఉన్నట్టే ఉన్నాయి.
వైశ్వరూప్రధానస్య పరిణామైకదేశికః
ప్రధాన స్వరూపానికి ఒక భాగంలో మాత్రమే పరిణామం జరుగుతుంది.
ఏవంభూతగణాః సప్త సన్నివిష్టాః పరస్పరమ్
ఇలా, ఇలాంటి ఏడు భూత సమూహాలు పరస్పరం కలిసివున్నాయి.
ఏతావదేవ శ్రోతవ్యం సంనివేశే తు పార్థేవే
భూమి స్థితి గురించి ఇంతవరకే వినవలసినది.