దశోత్తరాణి పఞ్చైవ హ్యఙ్గులాని శతాని చ
అక్కడ వంద పదిహేను అంగుళాలు ఉంటాయి.
ద్విరాప్కత్వాత్స్మృతా ద్వీపాః సర్వతశ్చోదకావృతాః
అన్ని వైపులా నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉండటం వల్ల వాటిని ద్వీపాలు అని అంటారు.
అపర్వాణస్తు గిరయః పర్వభిః పర్వతాః స్మృతాః
ఎవైతే పెద్ద పర్వతాలు కాకపోతే, అవి పర్వతాల మధ్య శ్రేణులుగా గుర్తించబడతాయి.
శాల్మలిః శాల్మలే ద్వీపే పూజ్యతే సుమహావ్రతైః
శాల్మలి ద్వీపంలో శాల్మలి చెట్టును మహావ్రతులు పూజిస్తారు.
క్రైఞ్చద్వీపే గిరిః కైఞ్చో మధ్యే జనపదస్య హ
క్రఞ్చ ద్వీపంలో, కైఞ్చ అనే పర్వతం ఆ ప్రాంత మధ్యలో ఉంది.
న్యగ్రోధః పుష్కరద్వీపే తత్రత్యైః స నమస్కృతః
పుష్కర ద్వీపంలో అక్కడి ప్రజలు న్యగ్రోధ చెట్టును గౌరవంగా పూజిస్తారు.
తస్మిన్ని వసతి బ్రహ్మా సాధ్యైః సార్ద్ధం ప్రజాపతిః
అక్కడ బ్రహ్మా సత్యులతో కలిసి, ప్రజాపతి నివసిస్తాడు.
స తత్ర పూజ్యతే చైవ దేవేర్దేవోతమోతమః
అక్కడ ఆయన దేవతల్లో అత్యుత్తముడిగా, అందరికంటే గొప్పవాడిగా పూజించబడతాడు.
ద్వీపేషు తేషు సర్వేషు ప్రజానాం క్రమతస్తు వై
ఆ ద్వీపాలన్నింటిలో కూడా, ప్రజల తరం తరం క్రమంగా కొనసాగుతుంది.
ఆరోగ్యయుఃప్రమాణాభ్యాం ప్రమాణం ద్విగుణం తతః
ఆరోగ్యం, ఆయుష్షు పరిమాణాలలో, వారి పరిమాణం రెండింతలు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
గోపాయతి ప్రజాస్తత్ర స్వయంభూర్జడ పణ్డితాః
అక్కడ స్వయంభూ, మూర్ఖులు, పండితులు అన్నీ రకాల ప్రజలను రక్షిస్తాడు.
స విష్ణోః సచివో దేవః స పితా స పితామహః
ఆయన విష్ణువు సహాయకుడు, దేవుడు, తండ్రి, తాత కూడా.
షడ్రసం సుమహావీర్యం భుఞ్జతే తు ప్రజాః సదా
ప్రజలు ఎప్పుడూ గొప్ప శక్తిగల ఆరు రుచులను ఆస్వాదిస్తారు.
స్వాదూదకః సముద్రస్తు సమన్తాత్పరివేష్ట్య తమ్
చుట్టూ అన్ని వైపులా తీపి నీటితో నిండిన సముద్రం ఆ స్థానాన్ని ఆవరించి ఉంది.
కాఞ్చనీ ద్విగుణా భూమిః సర్వాహ్యేకశిలోపమా
పసిడి వర్ణమైన భూమి, రెండింతలు పెద్దదిగా, అంతా ఒకే రాయి లాగా ఉంది.
ప్రకాశశ్చాప్రకాశశ్చ లోకాలోకః స ఉచ్యతే
అది లోకలోకంగా పిలవబడుతుంది, ఎందుకంటే అది వెలుగుతో కూడినదిగా, వెలుగు లేనిదిగా ఉంటుంది.
యోజనానాం సహస్రాణి దశ తస్యోచ్ఛ్రయః సమృతః
దాని ఎత్తు పది వేల యోజనాలు అని చెప్పబడింది.
ఆలోకో లోకవృత్తిస్థో నిరాలోకో హ్యలౌకికః
వెలుగుతో ఉన్న భాగంలో లోకాలు ఉంటాయి; వెలుగు లేని భాగం లోకాలకు అతీతంగా ఉంటుంది.
లోకవిస్తారమాత్రం తు హ్యలోకః సర్వతో బహిః
వెలుగు లేని ప్రాంతం లోకాల పరిధికి పూర్తిగా బయట ఉంది.
ఆలోకాత్పరతశ్చాపి హ్యణ్డమా వృత్య తిష్ఠతి
వెలుగు ప్రాంతానికి అవతల అండం అన్నిటినీ ఆవరించి నిలిచి ఉంది.
భూర్లోకో ఽథ భువర్ల్లోకః స్వర్లోకో ఽథ మహస్తథా
ఆ తరువాత భూర్లోకం, భువర్ల్లోకం, స్వర్ల్లోకం, అలాగే మహర్ల్లోకం ఉంటాయి.
ఏతావానేవ విజ్ఞేయో లోకాన్తశ్చైవ యః పరః
ఇంతదాకా ఉన్నదే లోకాల పరిమితి, అలాగే దాని అవతల ఉన్నది కూడా తెలుసుకోవాలి.
ఆదితః శుక్లపక్షస్య వపుశ్చాణ్డస్య తద్విధమ్
శుక్లపక్షం ప్రారంభం నుండి అండం యొక్క స్వరూపం ఇలానే ఉంటుంది.
తిర్యగూర్ధ్వమధో వాపి కారణస్యావ్యయాత్మనః
పక్కగా, పైగా, కిందగా అయినా అది కారణమైన, అవినాశి స్వరూపంతో ఉంటుంది.
దశాధిక్యేన చాన్యోన్యం ధారయన్తి పరస్పరమ్
ప్రతి దానిలో మరొకటి పది రెట్లు ఎక్కువగా ఉండి పరస్పరం ఆధారపడతాయి.
అణ్డస్యాస్య సమన్తాత్తు సన్నివిష్టో ఘనోదధిః
ఈ అండాన్ని చుట్టూ దట్టమైన సముద్రం ఉంది.
బాహ్యతో ఘనతో యస్య తిర్యగూర్ద్ధ్వం తు మణ్డలమ్
బయట, దట్టంగా ఉన్న దాని గోళం పక్కగా, పైకి విస్తరించి ఉంటుంది.
అయోగుడనిభో వాహ్నః సమన్తా న్మణ్డలాకృతిః
అగ్ని ప్రాంతం చుట్టూ గోళాకారంగా, ఇనుప ముద్ద లాంటిది.
ఘనవాతం తథాకాశో దధానః ఖలు తిష్ఠతి
దట్టమైన గాలి, ఆకాశాన్ని మోయుతూ అది స్థిరంగా నిలిచి ఉంది.
మహాశ్చ సో ఽప్యనన్తేన హ్యవ్యక్తేన తు ధార్యతే
ఆ మహత్తరమైనది కూడా అనంతమైన, అవ్యక్త స్వరూపంతో నిలిచి ఉంది.