శాతకైంభమయైః శుభ్రైః శిలాజాలైః సమావృతః
ఆ పర్వతం, శాతకుంభ లోహంతో తయారైన అందమైన రాళ్లతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
ముఞ్జవాస్తు మహాదివ్యో దుర్గః శైలో హిమాచితః
ముంజ గడ్డి, మంచుతో కప్పబడి, మహా దివ్యమైన కొండ కోట అక్కడ ఉంది.
తస్యా పాదాత్ప్రభవతి శైలోదం నామ తత్సరః
ఆ పర్వతపు అడుగునుంచి శైలోద అనే సరస్సు ఉద్భవిస్తుంది.
సా చక్షుః సీతయోర్మధ్యే ప్రవిష్టా లవణోదధిమ్
ఆ సరస్సు, సీతా నది రెండు తీరల మధ్యగా, ఉప్పు సముద్రంలోకి ప్రవేశించింది.
సవ్యోత్తరేణ కైలాసాచ్ఛివః సత్త్వౌషధిర్గిరిః
కైలాసానికి ఎడమవైపు, ఉత్తరంగా, శివునికి చెందిన, ఔషధ మొక్కలతో నిండిన పర్వతం ఉంది.
హిరణ్యశృఙ్గః సుమహాన్ దివ్యో మణిమయో గిరిః
అక్కడ హిరణ్యశృంగం అనే గొప్ప, మణులతో తయారైన దివ్యమైన పర్వతం ఉంది.
రమ్యం బిన్దుసరో నామ యత్ర రాజా భగీరథః
అక్కడ బిందుసరస్సు అనే అందమైన సరస్సు ఉంది, అక్కడే రాజా భగీరథుడు నివసించాడు.
దివం యాస్యన్తి తే బుర్వే గఙ్గతోయపరిప్లుతాః
గంగ జలాల్లో మునిగిన పితృదేవతలు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
సోమపాదాత్ప్రసూతా సా సప్తధా ప్రతిపద్యతే
సోముని పాదాల నుంచి ఆమె పుట్టి, ఏడు ప్రవాహాలుగా విడిపోయింది.
తత్రేష్ట్వా తు గతః సిద్ధిం శక్రః సర్వైః సురైః సహ
అక్కడ యజ్ఞాలు నిర్వహించి, ఇంద్రుడు ఇతర దేవతలతో కలిసి సిద్ధిని పొందాడు.
దృశ్యతే భాస్వరో రాత్రౌ దేవీ త్రిపథగా తు సా
అక్కడ రాత్రిపూట, ప్రకాశవంతమైన త్రిపథగా దేవిని దర్శించవచ్చు.
భవోత్తమాఙ్గే పతితా సంరూద్ధా యౌగమాయయా
భవుని శ్రేష్ఠమైన శరీరంపై ఆమె పడగా, యోగమాయ వల్ల ఆగిపోయింది.
కృతం తు తైర్బిదుసరస్తతో బిన్దుసరః స్మృతమ్
వారిచేత బిదుసరస్సు ఏర్పడింది, అందువల్ల బిందుసరస్సు ప్రసిద్ధి చెందింది.
చిన్తయామాస మనసా శఙ్కరక్షేపమం ప్రతి
అతడు మనసులో శంకరుని ఆలస్యాన్ని ఆలోచించాడు.
జ్ఞాత్వా తమ్యా అభిప్రాయం క్రూరం దేవ్యాశ్చికీర్షితమ్
ఆ దేవి చీకటి సంకల్పం, దురాశయాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
తస్యావలేపం జ్ఞాత్వా తు నద్యాఃక్రుద్ధస్తుశఙ్కరః
ఆమె గర్వాన్ని గ్రహించిన శంకరుడు నదిపై కోపం పట్టుకున్నాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు దృష్ట్వా రాజానమగ్రతః
అదే సమయంలో రాజును తన ముందున్నాడని చూసాడు.
అనేన తోషితశ్చాహం నద్యర్థం పూర్వమేవ తు
నదికోసం అతను నాకు ముందే ప్రీతిపాత్రుడయ్యాడు అని అన్నాడు.
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా ధారయ స్వర్ణదీమితి
బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు వినిపించాయి — 'ఈ స్వర్ణనదిని భరించు.'
నదీం భగీరథస్యార్థే తపసోగ్రేణ తోషితః
భగీరథుని కోసమే, అతని ఘోరమైన తపస్సుతో నది ప్రసన్నమైంది.
తిస్రః ప్తాచీమిముఖం ప్రతీచీం తిస్ర ఏవ తు
మూడు తూర్పు వైపు, మరో మూడు పడమర వైపు ప్రవహించాయి.
నలినీ హ్లాదినీ చైవ పావనీ చైవ ప్రాచ్యగాః
నలినీ, హ్లాదినీ, పవనీ అనే నదులు తూర్పు వైపు ప్రవహించేవి.
సప్తమీ త్వన్వగాత్తాసాం దక్షిణేన భగీరథమ్
వాటిలో ఏడవదీ భగీరథుని వెంట దక్షిణ దిశగా పోయింది.
సప్తైతా భావయన్తీదం హిమాహ్వం వర్షమేవ తు
ఈ ఏడూ హిమాహ్వ అనే భూమికి వానలు కురిపిస్తూ పోషిస్తున్నాయి.
నానాదేశాన్ప్లావయన్త్యో మలేచ్ఛప్రాయాస్తు సర్వశః
వివిధ ప్రాంతాలను ముంచుతూ, ఎక్కువగా విదేశీయులు నివసించే చోట్ల ప్రవహిస్తున్నాయి.
శిలీన్ధ్రాన్కున్త లాంశ్చీనాన్బర్బరాన్యవనాధ్రకాన్
శిలీంధ్రులు, కుంతళులు, చీనులు, బర్బరులు, యవనులు, ఆధ్రకులు.
కృత్వా త్రిధా సింహవన్తం సీతాగాత్పశ్చిమోద ధిమ్
సింహవంతాన్ని మూడుగా విడగొట్టి, సీతా పడమర సముద్రానికి చేరింది.
భద్రాస్తుషారాంల్లామ్యాకాన్బాహ్లవాన్పారటాన్ఖశాన్
భద్రులు, తుషారులు, లామ్యాకులు, బాహ్లవులు, పారటులు, ఖశులు.
దరదాంశ్చ సకాశ్మీరాన్ గాన్ధరాన్ రౌరసాన్ కుహాన్
దరదులు, కాశ్మీరులు, గాంధారులు, రౌరసులు, కుహులు.
సైన్ధవాన్రన్ధ్రకరకాఞ్ఛమఠాభీరరోహకాన్
సైంధవులు, రంధ్రకరకులు, చమఠులు, అభీరులు, రోహకులు.