ఇహ స్వర్గాపవర్గార్థం ప్రవృత్తిర్యేషు మానుషీ
ఇక్కడ మనుషుల కార్యాలు స్వర్గం మరియు మోక్షాన్ని సాధించేందుకు జరుగుతాయి.
కృత్స్నం జయతి యో హ్యేనం సమ్రాడిత్యభిధీయతే
ఈ సమస్తాన్ని జయించినవారిని సమ్రాట్ అని పిలుస్తారు.
స్వరాడసౌ స్మృతో లౌకః పునర్వక్ష్యామి విస్తరాత్
తన రాజ్యాన్ని పాలించే వాడిని స్వరాజ్ అని అంటారు; దీనిని నేను మళ్లీ విస్తృతంగా వివరించను.
మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమానృక్షపర్వతః
మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష అనే పర్వతాలు ఉన్నాయి.
తేషాం సహస్రశ్చాన్యే పర్వ తాస్తు సమీపగాః
వాటిలోని ఇతర వేలాది పర్వతాలు మరియు సమీపంలో ఉన్నవి కూడా ఉన్నాయి.
సందరః పర్వతశ్రేష్ఠో వైహారో దుర్దురస్తథా
సందరుడు గొప్ప పర్వతం, అలాగే వైహారుడు, దుర్దురుడు కూడా.
వాతన్ధమో నాగగిరిస్తథా పాణ్డురపర్వతః
వాతంధమ, నాగగిరి, అలాగే పాండుర పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.
పుష్పగిర్యుజ్జయన్తౌ చ శైలో రైవతకస్తథా
పుష్పగిరి, ఉజ్జయంత, అలాగే రైవతక పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.
అన్యే తేభ్యో ఽపరిజ్ఞాతా హ్రస్వాః స్వలపోపజీ వినః
వాటిలో మరికొన్ని తెలియని చిన్న పర్వతాలు ఉన్నాయి, అవి తక్కువ జీవులను పోషిస్తాయి.
పీయన్తే యైరిమా నద్యో గఙ్గా సింధు సరస్వతీ
ఇవి గంగా, సింధు, సరస్వతి వంటి నదులను త్రాగుతారు.
ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా దేవికా కుహూః
ఇరావతి, వితస్తా, విపాశా, దేవికా, కుహూ అనే నదులు ఉన్నాయి.
కౌశకీ త్రిదివా చైవ నిష్ఠీవీ గేడకీ తథా
కౌశకి, త్రిదివా, నిష్ఠీవి, అలాగే గేడకి కూడా ఉన్నాయి.
వేదస్మృతిర్వేదవతీ వృత్రఘ్నీ సింధు రేవ చ
వేద, స్మృతి, వేదవతి, వృత్రఘ్ని, సింధు, రేవా అనే నదులు ఉన్నాయి.
పాశా చర్మణ్వతీనూపా విదిశా వేత్రవత్యపి
పాశా, చర్మణ్వతి, నూపా, విదిశా, అలాగే వేత్రవతి కూడా ఉన్నాయి.
శోణో మహానదశ్చైవ నర్మ్మదా సురసా క్రియా
శోణ, మహానద, నర్మదా, సురసా, క్రియా అనే నదులు ఉన్నాయి.
తమసా పిప్పలా శ్యేనా కరమోదా పిశాచికా
తమసా, పిప్పల, శ్యేన, కరమోదా, పిశాచికా అనే నదులు ఉన్నాయి.
సనేరుజా శుక్తిమతీ మఙ్కుతీ త్రిదివా క్రతుః
సనేరుజా, శుక్తిమతీ, మంకుటీ, త్రిదివ, క్రతు అనే నదులు ఉన్నాయి.
తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా సృపా చ నిషధా నదీ
తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింద్యా, సృపా, నిషధ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
తోయా చైవ మహాగౌరీ దుర్గా వాన్నశిలా తథా
తోయా, మహాగౌరీ, దుర్గా, వన్నశిలా అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
గోదావరీ భీమరథీ కృష్ణవేణాథ బఞ్జులా
గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణవేణా, బంజులా అనే నదులు ప్రసిద్ధి గాంచినవి.
దక్షిణప్రవహా నద్యః సహ్య పాదాద్వినిఃస్మృతాః
సహ్యపర్వత పాదాల నుంచి ఉద్భవించి దక్షిణ దిశగా ప్రవహించే నదులు ఇవే.
నద్యో ఽభిజాతా మలయాత్సర్వాః శీతజలాః శుభాః
మలయ పర్వతాల నుంచి జన్మించిన, చల్లని, పవిత్రమైన నీరు కలిగిన అన్ని నదులు శుభప్రదమైనవిగా గుర్తించబడ్డాయి.
లాఙ్గూలినీ వంశధరా మహేన్ద్రతనయాః స్మృతాః
లాంగూలినీ, వంశధారా, మహేంద్రుని కుమార్తెలు అని చెప్పబడతారు.
కృపా పలాశినీ చైవ శుక్తిమత్ప్రభవాః స్మృతాః
కృపా, పలాశినీ కూడా శుక్తిమతీ నదిలో నుంచే ఉద్భవించాయని చెప్పబడింది.
విశ్వస్య మాతరః సర్వా జగత్పాపహరాః స్మృతాః
ఈ నదులన్నీ విశ్వానికి తల్లులుగా, లోకపాపాలను హరిస్తువిగా భావించబడుతున్నాయి.
తాస్విమే కురుపాఞ్చాలాః శాల్వా మాద్రేయజాఙ్గలాః
ఈ నదుల ప్రాంతాల్లో కురు, పాంచాల, శాల్వ, మాద్రేయ, జంగల వంశాలు నివసిస్తారు.
మత్స్యాః కుశల్యాః సౌశల్యాః కున్తలాః కాశికోశలాః
మత్స్యులు, కుశలులు, శౌశలులు, కుంతలులు, కాశీ-కోశలులు కూడా అక్కడే ఉంటారు.
మధ్యదేశ్యా జనపదాః ప్రాయశస్త్త్ర కీర్త్తితాః
ఇవి మధ్యదేశంలోని ముఖ్యమైన జనపదాలుగా చెప్పబడ్డాయి.
పృథివ్యామపి కృత్స్నాయాం స ప్రదేశో మనోరమః
ఈ ప్రాంతం భూమండలమంతటిలో ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంది.
రామప్రియాథ స్వర్గీయా వృక్ష దివ్యాస్త థౌషధీః
రామునికి ప్రియమైనది, స్వర్గసదృశమైనది, దివ్యవృక్షాలు, ఔషధాలు ఉన్న ప్రాంతమిది.