వర్షం తద్భారతం నామ యత్రేయం భారతీ ప్రజా
ఆ దేశాన్ని భారతం అంటారు, అక్కడే ఈ భారత ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.
నిరుక్తవచనాచ్చైవం వర్షం తద్భారతం స్మృతమ్
పేరు ఎలా వచ్చిందో చూసి, ఆ దేశాన్ని భారతం అని పిలుస్తారు.
న ఖల్వన్యత్ర మర్త్యానాం భూమౌ కర్మ విధీయతే
ఈ భూమిపై మరెక్కడా మానవులకు కర్మ చేయమని చెప్పబడలేదు.
సముద్రాతరితా జ్ఞేయాస్తే త్వగమ్యాః పరస్పరమ్
సముద్రం వేరు చేసినవిగా అవి తెలుసుకోవాలి; అవి పరస్పరం చేరుకోలేవు.
నాగద్వీపస్తథా సౌమ్యో గాన్ధర్వస్త్వథ వారుణః
నాగద్వీపం, సౌమ్య, గాంధర్వ, వారుణం అనే పేర్లు ఉన్నాయి.
యోజనానాం సహస్రే తు ద్వీపో ఽయం దక్షిణోత్తరాత్
ఈ ద్వీపం దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు వెయ్యి యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంది.
తిర్యగుత్తరవిస్తీర్మః సహస్రాణి నవైవ తు
తూర్పు నుండి పడమటికి దాని వెడల్పు తొమ్మిది వేల యోజనాలు.
పూర్వే కిరాతా హ్యస్యాన్తే పశ్చిమే యవనాః స్మృతాః
తూర్పున చివర కిరాతులు, పడమట చివర యవనులు ఉంటారు.
ఇజ్యాయుధవణిజ్యాభిర్వర్త్తయన్తో వ్యవస్థితాః
పూజ, యుద్ధం, వాణిజ్యం వంటి పనుల్లో నిమగ్నమై, వారు తమ కార్యాలలో స్థిరంగా ఉంటారు.
ధర్మార్థకామసంయుక్తో వర్ణానాం తు స్వకర్మసు
ధర్మం, ఆర్థిక ప్రయోజనం, కామం కలిగి, ప్రతి వర్ణం తన కర్తవ్యాలను నిబద్ధంగా నిర్వహిస్తుంది.
ఇహ స్వర్గాపవర్గార్థం ప్రవృత్తిర్యేషు మానుషీ
ఇక్కడ మనుషుల కార్యాలు స్వర్గం మరియు మోక్షాన్ని సాధించేందుకు జరుగుతాయి.
కృత్స్నం జయతి యో హ్యేనం సమ్రాడిత్యభిధీయతే
ఈ సమస్తాన్ని జయించినవారిని సమ్రాట్ అని పిలుస్తారు.
స్వరాడసౌ స్మృతో లౌకః పునర్వక్ష్యామి విస్తరాత్
తన రాజ్యాన్ని పాలించే వాడిని స్వరాజ్ అని అంటారు; దీనిని నేను మళ్లీ విస్తృతంగా వివరించను.
మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమానృక్షపర్వతః
మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్ష అనే పర్వతాలు ఉన్నాయి.
తేషాం సహస్రశ్చాన్యే పర్వ తాస్తు సమీపగాః
వాటిలోని ఇతర వేలాది పర్వతాలు మరియు సమీపంలో ఉన్నవి కూడా ఉన్నాయి.
సందరః పర్వతశ్రేష్ఠో వైహారో దుర్దురస్తథా
సందరుడు గొప్ప పర్వతం, అలాగే వైహారుడు, దుర్దురుడు కూడా.
వాతన్ధమో నాగగిరిస్తథా పాణ్డురపర్వతః
వాతంధమ, నాగగిరి, అలాగే పాండుర పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.
పుష్పగిర్యుజ్జయన్తౌ చ శైలో రైవతకస్తథా
పుష్పగిరి, ఉజ్జయంత, అలాగే రైవతక పర్వతం కూడా ఉన్నాయి.
అన్యే తేభ్యో ఽపరిజ్ఞాతా హ్రస్వాః స్వలపోపజీ వినః
వాటిలో మరికొన్ని తెలియని చిన్న పర్వతాలు ఉన్నాయి, అవి తక్కువ జీవులను పోషిస్తాయి.
పీయన్తే యైరిమా నద్యో గఙ్గా సింధు సరస్వతీ
ఇవి గంగా, సింధు, సరస్వతి వంటి నదులను త్రాగుతారు.
ఇరావతీ వితస్తా చ విపాశా దేవికా కుహూః
ఇరావతి, వితస్తా, విపాశా, దేవికా, కుహూ అనే నదులు ఉన్నాయి.
కౌశకీ త్రిదివా చైవ నిష్ఠీవీ గేడకీ తథా
కౌశకి, త్రిదివా, నిష్ఠీవి, అలాగే గేడకి కూడా ఉన్నాయి.
వేదస్మృతిర్వేదవతీ వృత్రఘ్నీ సింధు రేవ చ
వేద, స్మృతి, వేదవతి, వృత్రఘ్ని, సింధు, రేవా అనే నదులు ఉన్నాయి.
పాశా చర్మణ్వతీనూపా విదిశా వేత్రవత్యపి
పాశా, చర్మణ్వతి, నూపా, విదిశా, అలాగే వేత్రవతి కూడా ఉన్నాయి.
శోణో మహానదశ్చైవ నర్మ్మదా సురసా క్రియా
శోణ, మహానద, నర్మదా, సురసా, క్రియా అనే నదులు ఉన్నాయి.
తమసా పిప్పలా శ్యేనా కరమోదా పిశాచికా
తమసా, పిప్పల, శ్యేన, కరమోదా, పిశాచికా అనే నదులు ఉన్నాయి.
సనేరుజా శుక్తిమతీ మఙ్కుతీ త్రిదివా క్రతుః
సనేరుజా, శుక్తిమతీ, మంకుటీ, త్రిదివ, క్రతు అనే నదులు ఉన్నాయి.
తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా సృపా చ నిషధా నదీ
తాపీ, పయోష్ణీ, నిర్వింద్యా, సృపా, నిషధ అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
తోయా చైవ మహాగౌరీ దుర్గా వాన్నశిలా తథా
తోయా, మహాగౌరీ, దుర్గా, వన్నశిలా అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
గోదావరీ భీమరథీ కృష్ణవేణాథ బఞ్జులా
గోదావరి, భీమరథీ, కృష్ణవేణా, బంజులా అనే నదులు ప్రసిద్ధి గాంచినవి.