ఆలస్యసదృశం నాస్తి చిత్తవిశ్రాన్తిదాయకమ్
మనసుకు విశ్రాంతిని ఇస్తే అలసత్వం కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.
తస్యా రాజ్ఞీత్వమపి నః సమవాయేన కల్పితమ్
ఆమె రాణిగా అవడం కూడా మనకు యాదృచ్ఛికంగా జరిగింది.
నష్ట సత్త్వా చ సా రాజ్ఞీ కాన్నః శిక్షాం కరిష్యతి
ఆ రాణికి శక్తి పోయింది; అలాంటప్పుడు ఆమె మనకు ఏ బోధన ఇస్తుంది?
శక్తయో నిద్రయా ద్వారే ఘూర్ణమానా ఇవాభవన్
వాటి శక్తులు గుమ్మం వద్ద నిద్రతో ఊగిపోతున్నట్లుగా మారిపోయాయి.
శిథిలం చాభవత్సర్వం శక్తీనాం కటకం మహత్
అందరి శక్తుల గొప్ప సైన్యం పూర్తిగా బలహీనమైపోయింది.
జయవిఘ్నం మహాయన్త్రమితి కృత్వా స దానవః
ఆ దానవుడు విజయాన్ని అడ్డుకునే గొప్ప యంత్రాన్ని సృష్టించాడు.
ద్వితీయయుద్ధదివసస్యార్ధరాత్రే గతే సతి
రెండవ యుద్ధదినంలో అర్ధరాత్రి దాటి పోయినప్పుడు,
ఆజగామ పునర్దైత్యో విశుక్రః కటకం ద్విషామ్
విషుక్రుడు అనే దైత్యుడు మళ్లీ శత్రువుల శిబిరానికి వచ్చాడు.
తథాపి తా నిరుద్యోగాః శక్తయః కటకే ఽభవన్
అప్పటికీ ఆ శక్తులు శిబిరంలో అలసత్వంతోనే ఉండిపోయాయి.
అస్పృష్టే మన్త్రిణీదణ్డనాథే చిన్తామవా పతుః
మంత్రిణి లేదా అధిపతి ఎవరూ తాకకపోవడంతో, వారు ఆందోళనలో పడ్డారు.
కస్య వాథ వికారేణ సైనికా నిర్గతోద్యమాః
ఎవరినో వల్ల కలిగిన కలతతో సైనికులు తమ ఉత్సాహాన్ని కోల్పోయారా?
ఔదాసీన్యం వితన్వన్తి శక్తయో నిస్పృహా ఇమాః
ఈ శక్తులు ఆశ లేకుండా, నిరాసక్తతను వ్యాపింపజేస్తున్నాయి.
చక్రస్యన్దనమారూఢే మహారాజ్ఞీం సమూచతుః
రథంపైకి ఎక్కిన మహారాణిని ఇద్దరూ సమీపించి పలికారు.
న శృణ్వన్తి మహారాజ్ఞి తవాజ్ఞాం విశ్వపాలితామ్
మహారాణీ, మీరు ప్రపంచాన్ని కాపాడే ఆజ్ఞను వారు వినిపించుకోవడం లేదు.
నిద్రాతన్ద్రాముకులితా దుర్వాక్యాని వితన్వతే
నిద్రతో అలసిపోయి, మత్తులో ఉన్న వారు కఠినమైన మాటలు మాట్లాడుతున్నారు.
యుద్ధం చ కీదృశమితి క్షేపం భూరి వితన్వతే
‘ఈ యుద్ధం ఎలా ఉంది?’ అంటూ వారు ఎన్నో అపహాస్యాలు చేస్తున్నారు.
ఉద్దణ్డభేరీనిస్వానైర్విభిన్దన్నివ రోదసీ
బెరడాల గర్జనతో ఆకాశ భూములను చీల్చినట్లు శబ్దం మోగింది.
ఇత్యుక్త్వా సహ దణ్డిన్యా మన్త్రిణీ ప్రణతిం వ్యధాత్
ఇలా చెప్పి దండినితో కలిసి మంత్రి నమస్కారం చేశాడు.
దత్తదృష్టడిః సమహసదతిరక్తరదావలిః
దృష్టిని స్థిరంగా ఉంచి, ఎర్రని కానుకల వరుసతో కూర్చున్నాడు.
కటక్రోడగలద్దానః కశ్చిదేవ వ్యజృంభత
కొంతమంది చేతుల్లో, మడిలో కానుకలు జారిపడుతూ ఎవరో ఒకరు ప్రత్యక్షమయ్యారు.
బీజపూరగదామిక్షుచాపం శూలం సుదర్శనమ్
ఆయన చేతిలో బీజపూరం, గద, చెరకు విల్లు, శూలం, సుదర్శన చక్రం ఉన్నాయి.
రత్నకుంభం చ దశభిః స్వకైర్హస్తైః సముద్వహన్
తన పది చేతులతో రత్నాల కుంభాన్ని మోసుకొచ్చాడు.
సిద్ధిలక్ష్మీసమాశ్లిష్టః ప్రణనామ మహేశ్వరీమ్
సిద్ధి, లక్ష్మి దేవతలు ఆలింగనం చేసినవాడై, మహేశ్వరీకి నమస్కరించాడు.
జయవిఘ్నమహాయన్త్రంభేత్తుం వేగాద్వినిర్యయౌ
విజయాన్ని అడ్డుకున్న మహాయంత్రాన్ని ధ్వంసించేందుకు అతడు వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
నిభృతం కుత్రచిల్లగ్నం జయవిఘ్నం వ్యలోకయత్
ఎక్కడో నిశ్శబ్దంగా విజయానికి అడ్డుగా ఉన్న యంత్రాన్ని పరిశీలించాడు.
క్షణాచ్చూర్మీకరోతి స్మ జయవిఘ్నమహాశిలామ్
ఒక క్షణంలోనే విజయాన్ని అడ్డుకున్న పెద్ద రాయిని ధ్వంసం చేశాడు.
పరాగశేషతాం నీత్వా తద్యన్త్రం ప్రక్షిపద్దివి
ఆ యంత్రాన్ని పొడి చేసి, ఆకాశంలోకి విసిరేశాడు.
ఉద్యతాః సమరం కర్తుం శక్తయః శస్త్రపాణయః
శక్తులు ఆయుధాలు చేతబట్టి యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డారు.
జయయన్త్రం హి తత్సృష్టం తథా రాత్రౌ వ్యనాశయత్
రాత్రిపూట సృష్టించిన ఆ విజయయంత్రాన్ని అలా నాశనం చేశారు.
ససర్జయ బహూనాత్మరూపాన్దన్తావలాననాన్
ఆమె తన రూపాలను అనేకంగా, ఏనుగు ముఖాలతో సృష్టించింది.