నియోజ్య లిఖితం యన్త్రం మాయావీ సమమన్త్రయత్
వ్రాసిన యంత్రాన్ని స్థాపించి, మాయగాడు దానిపై మంత్రాలు జపించాడు.
తద్యన్త్రం చారికటకే ప్రాక్షిపత్సమరే ఽసురః
ఆ అసురుడు యంత్రాన్ని యుద్ధ సమయంలో సైన్యంలో మధ్యలో వేసాడు.
క్షిప్తముల్లఙ్ఘ్య చ రణే పపాత కటకాన్తరే
యుద్ధంలో వేసిన దాన్ని దాటి, అతడు సైన్యంలో లోపలికి పడ్డాడు.
విముక్తశస్త్రసంన్యాసమాస్థితా దీనమానసాః
ఆయుధాలు వదిలేసిన వారు, మనస్సు దిగులుతో అక్కడ నిలబడి ఉన్నారు.
జయసిద్ధఫలం కిం వా ప్రాణిహింసా చ పాపదా
జయము, విజయము, ఫలము — ఇవన్నీ ప్రాణహానితో, పాపంతో వస్తే వాటికి ఏమి విలువ?
వృథా కలకలం కృత్వా న ఫలం యుద్ధకర్మణా
అర్థంలేని గొడవలు చేసి యుద్ధం ద్వారా ఏమీ సాధించలేరు.
కా వా సా మన్త్రిణీ శ్యామా భృత్యత్వం నో ఽథ కీదృశమ్
ఆ నల్లని మంత్రిణి ఎవరు? ఈ బానిసత్వం ఎలా ఉంది?
వనితా స్వామినీకృత్యే కిం ఫలం మోక్ష్యతే పరమ్
ఒక స్త్రీని యజమానిగా చేసినా, నిజంగా ఆమెకు ఏమి లాభం? ఆమె నిజంగా విముక్తి పొందుతుందా?
యుద్ధం శామ్యతు చాస్మాకం దేహశస్త్రక్షతిప్రదమ్
మన దేహాలకు, ఆయుధాలకు గాయాలు కలిగించే ఈ యుద్ధం ముగియాలని కోరుకుంటున్నాము.
యుద్ధే మృత్యుర్భవేదేవ ఇతి తత్ర ప్రమైవ కా
యుద్ధంలో మరణం తప్పదంటే, దానిలో ఏ నమ్మకం ఉంది?
ఆలస్యసదృశం నాస్తి చిత్తవిశ్రాన్తిదాయకమ్
మనసుకు విశ్రాంతిని ఇస్తే అలసత్వం కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.
తస్యా రాజ్ఞీత్వమపి నః సమవాయేన కల్పితమ్
ఆమె రాణిగా అవడం కూడా మనకు యాదృచ్ఛికంగా జరిగింది.
నష్ట సత్త్వా చ సా రాజ్ఞీ కాన్నః శిక్షాం కరిష్యతి
ఆ రాణికి శక్తి పోయింది; అలాంటప్పుడు ఆమె మనకు ఏ బోధన ఇస్తుంది?
శక్తయో నిద్రయా ద్వారే ఘూర్ణమానా ఇవాభవన్
వాటి శక్తులు గుమ్మం వద్ద నిద్రతో ఊగిపోతున్నట్లుగా మారిపోయాయి.
శిథిలం చాభవత్సర్వం శక్తీనాం కటకం మహత్
అందరి శక్తుల గొప్ప సైన్యం పూర్తిగా బలహీనమైపోయింది.
జయవిఘ్నం మహాయన్త్రమితి కృత్వా స దానవః
ఆ దానవుడు విజయాన్ని అడ్డుకునే గొప్ప యంత్రాన్ని సృష్టించాడు.
ద్వితీయయుద్ధదివసస్యార్ధరాత్రే గతే సతి
రెండవ యుద్ధదినంలో అర్ధరాత్రి దాటి పోయినప్పుడు,
ఆజగామ పునర్దైత్యో విశుక్రః కటకం ద్విషామ్
విషుక్రుడు అనే దైత్యుడు మళ్లీ శత్రువుల శిబిరానికి వచ్చాడు.
తథాపి తా నిరుద్యోగాః శక్తయః కటకే ఽభవన్
అప్పటికీ ఆ శక్తులు శిబిరంలో అలసత్వంతోనే ఉండిపోయాయి.
అస్పృష్టే మన్త్రిణీదణ్డనాథే చిన్తామవా పతుః
మంత్రిణి లేదా అధిపతి ఎవరూ తాకకపోవడంతో, వారు ఆందోళనలో పడ్డారు.
కస్య వాథ వికారేణ సైనికా నిర్గతోద్యమాః
ఎవరినో వల్ల కలిగిన కలతతో సైనికులు తమ ఉత్సాహాన్ని కోల్పోయారా?
ఔదాసీన్యం వితన్వన్తి శక్తయో నిస్పృహా ఇమాః
ఈ శక్తులు ఆశ లేకుండా, నిరాసక్తతను వ్యాపింపజేస్తున్నాయి.
చక్రస్యన్దనమారూఢే మహారాజ్ఞీం సమూచతుః
రథంపైకి ఎక్కిన మహారాణిని ఇద్దరూ సమీపించి పలికారు.
న శృణ్వన్తి మహారాజ్ఞి తవాజ్ఞాం విశ్వపాలితామ్
మహారాణీ, మీరు ప్రపంచాన్ని కాపాడే ఆజ్ఞను వారు వినిపించుకోవడం లేదు.
నిద్రాతన్ద్రాముకులితా దుర్వాక్యాని వితన్వతే
నిద్రతో అలసిపోయి, మత్తులో ఉన్న వారు కఠినమైన మాటలు మాట్లాడుతున్నారు.
యుద్ధం చ కీదృశమితి క్షేపం భూరి వితన్వతే
‘ఈ యుద్ధం ఎలా ఉంది?’ అంటూ వారు ఎన్నో అపహాస్యాలు చేస్తున్నారు.
ఉద్దణ్డభేరీనిస్వానైర్విభిన్దన్నివ రోదసీ
బెరడాల గర్జనతో ఆకాశ భూములను చీల్చినట్లు శబ్దం మోగింది.
ఇత్యుక్త్వా సహ దణ్డిన్యా మన్త్రిణీ ప్రణతిం వ్యధాత్
ఇలా చెప్పి దండినితో కలిసి మంత్రి నమస్కారం చేశాడు.
దత్తదృష్టడిః సమహసదతిరక్తరదావలిః
దృష్టిని స్థిరంగా ఉంచి, ఎర్రని కానుకల వరుసతో కూర్చున్నాడు.
కటక్రోడగలద్దానః కశ్చిదేవ వ్యజృంభత
కొంతమంది చేతుల్లో, మడిలో కానుకలు జారిపడుతూ ఎవరో ఒకరు ప్రత్యక్షమయ్యారు.