సమానకాలకరణక్రియాః సంపాదయన్నపి
సమానమైన కాలాన్ని కలిగించే కార్యాలను ఆయన నిర్వహిస్తాడు.
వర్త్తతే చోపకారైర్యస్తనుభిః సప్తసప్తభిః
తన ఏడు రూపాల ద్వారా ఉపకారకమైన కార్యాలతో ఆయన స్థితిచేస్తాడు.
యోనిరగ్నేరపాం భూమే రవేశ్చన్ద్రమసశ్చయః
అగ్ని, నీరు, భూమి, సూర్యుడు, చంద్రుడు — వీటికి ఆయన మూలము.
అహోరాత్రకరస్తస్మాత్స వాయురనువత్సరః
పగలు, రాత్రిని సృష్టించేవాడు; అందువల్ల వాయువు అనువత్సరుడని అంటారు.
పితరః సర్వలోకానాం లోకాత్మానః ప్రకీర్త్తితాః
ప్రపంచాల పితృదేవతలు, లోకాల ఆత్మలుగా చెప్పబడ్డారు.
ఋషిర్విప్రా మహాదేవో భూతాత్మా ప్రపితామహః
ఋషి, బ్రాహ్మణుడు, మహాదేవుడు, భూతాత్మ, ప్రపితామహుడు.
ఆత్మావేశేన భూతానామఙ్గప్రత్యఙ్గసంభవః
ఆయన భూతాలలో ప్రవేశించి, అవి అవయవాలుగా, ఉపఅవయవాలుగా అవతరిస్తాడు.
సూర్య్యశ్చ చన్ద్రమాశ్చాగ్నిర్వాయూ రుద్రస్తథైవ చ
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, వాయువు, అలాగే రుద్రుడు కూడా ఆయనే.
రుద్రః ప్రవిష్టో భగవాఞ్జగత్యస్మిన్స్వతేజసా
భగవంతుడు రుద్రుడు తన స్వంత తేజంతో ఈ లోకంలో ప్రవేశించాడు.
తతస్తస్య తు వీర్యేణ లోకానుగ్రహకారకమ్
ఆయన శక్తితో లోకాలందరికీ మేలు కలిగించాడు.
తస్మాద్వై సర్వథా రుద్రస్తద్విద్వద్భిరభీజ్యతే
అందువల్ల, జ్ఞానులు ఎప్పుడూ రుద్రుని ఇలా పూజించాలి.
భావనః సర్వభూతానాం సర్వాత్మా నీలలోహితః
అతడే అన్ని జీవులకూ కారణమైనవాడు, అందరిలోనూ ఉన్నవాడు, నీలం-ఎరుపు వర్ణంతో ఉన్నవాడు.
ప్రజాపతిముఖైర్దేవైః సమ్యగిష్టఫలార్థిభిః
ప్రజాపతి మొదలైన దేవతలు, యజ్ఞఫలితాన్ని కోరుతూ,
ఇజ్యతే భగవాన్ యస్మాత్తస్మార్త్ర్యంబక ఉచ్యతే
భగవంతుణ్ణి పూజిస్తారు. అందుకే ఆయనను త్ర్యంబకుడు అంటారు.
త్ర్యంబకా నామతః ప్రేమ్ణా యోనయస్తా వనస్పతేః
ప్రేమతో త్ర్యంబకుడనే పేరుతో, పవిత్రమైన దర్భా మూలాలు పిలవబడతాయి.
త్రిసాధనః పురోడాశస్త్రికపాలః స వై స్మృతః
అతడే త్రిసాధనుడు, మూడు భాగాల పిండము, మూడు కపాలాలవాడు అని ప్రసిద్ధి.
ఇత్యేతత్పఞ్చవర్షం హి యుగం ప్రోక్తం మనీషిభిః
ఇలా, ఐదు సంవత్సరాల కాలాన్ని యుగంగా పండితులు పేర్కొన్నారు.
సైకః షట్కో విజజ్ఞే ఽథ మధ్వాదిఋతుసంజ్ఞకః
ఆ తరువాత, మధు మొదలైన ఋతువులుగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఆరు సమూహాలు ఏర్పడ్డాయి.
నదీవేగ ఇవాసక్తః కాలో ధావతి సంహరన్
నది ప్రవాహంలా కాలం ముందుకు పరుగెత్తుతూ అన్నిటినీ తనలో కలిపేస్తుంది.
బహుత్వాత్పరిసంఖ్యాతుం పుత్ర పౌత్రమనన్తకమ్
వాటిలోని అనేకమంది కుమారులు, మనవళ్లు లెక్కించలేనంత ఎక్కువగా ఉంటారు.
కీర్త్తయన్పుణ్యకీర్త్తీనాం మహతీం సిద్ధిమాప్నుయాత్
పుణ్యకీర్తి కలిగినవారిని స్తుతిస్తే, గొప్ప సిద్ధి లభిస్తుంది.
తుల్యాభిమానినః సర్వే జాయన్తే నామరూపతః
అందరూ సమానమైన గర్వంతో, ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క పేరు, రూపంతో జన్మిస్తారు.
ఋషయో మనవశ్చైవ సర్వే తుల్యప్రయోజనాః
ఋషులు, మనువులు కూడా అందరూ ఒకే విధమైన ప్రయోజనంతో ఉంటారు.
విస్తరేణానుపూర్వ్యా చ కీర్త్య మానం నిబోధత
ఇప్పుడు వారి కీర్తిని క్రమంగా, వివరంగా విను.
యైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా
ఎవరివల్ల ఈ భూమి మొత్తం, ఏడు ద్వీపాలు, పట్టణాలతో కలిసినదిగా ఉంది.
స్వాయంభువేంఽతరే పూర్వమాద్యే త్రేతాయుగే తథా
స్వాయంభువమను మధ్యకాలంలో, మొదటి త్రేతాయుగంలో కూడా ఇదే జరిగింది.
ప్రజా సత్త్వతపోయుక్తైస్తైరియం వినివేశితా
ఆ సద్గుణాలు, తపస్సుతో నిండిన వారు ప్రజలను స్థాపించారు.
కన్యా సా తు మహాభాగ కర్దమస్య ప్రజా పతేః
ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు కర్దముడు అనే ప్రజాపతికి కుమార్తెగా జన్మించింది.
తయోర్వై భ్రాతరః శూరాః ప్రజాపతిసమా దశ
వారిద్దరికీ ప్రజాపతికి సమానమైన పది ధైర్యవంతులైన అన్నదమ్ములు పుట్టారు.
జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్హవ్యః సవనః సభ్ర ఏవ చ
జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్య, సవనుడు, సాభ్రుడు కూడా పుట్టారు.