ఛన్దజాస్తు త్రయస్త్రింశత్సర్గే స్వాయంభువస్య హ
స్వాయంభువుని సృష్టిలో ముప్పైమూడు మంది మనస్సు పుట్టిన కుమారులు పుట్టారు.
విభాసశ్చ క్రతుశ్చైవ ప్రయాతిర్విశ్రుతో ద్యుతిః
విభాస, క్రతు, ప్రయాతి, విశ్రుత, ద్యుతి,
అసమశ్చోగ్రదృష్టిశ్చ సునయో ఽథ శుచిశ్రవాః
అసమ, ఉగ్రదృష్టి, సునయ, శుచిశ్రవా,
తురీయ ఇద్రయుక్చైవ యుక్తో గ్రావజితస్తు వై
తురీయ, ఇద్రయుక్కు, యుక్త, గ్రావజిత్,
జరో విభుర్విభావశ్చ స ఋచీకో ఽథ దుర్దిహః
జర, విభు, విభావ, ఋచీక, దుర్దిహ,
ఆసన్స్వాయంభువస్యైతే చాన్తరే సోమపాయినః
వీరు స్వాయంభువుని కుమారుల్లో సోమపానులు.
తేషామిన్ద్రస్తద్దా హ్యాసీత్ప్రథమే విశ్వభుక్త ప్రభుః
వారిలో ఇంద్రుడు అప్పట్లో ప్రభువు, మొదటిగా అన్నింటిని అనుభవించినవాడు.
సుపర్ణయక్షగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః
సుపర్ణులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు,
స్వాయంభువేన్తరే ఽతీతాః ప్రజాస్తాసాం మహస్రశః
స్వాయంభువుని యుగంలో వీరి వంటి అనేక జనులు గతించారు.
విస్తరాదిహ నోచ్యన్తే మాప్రసంగో భవేదిహ
వారి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పడం లేదు, విస్తరించకుండా ఉండేందుకు.
అతీతో వర్తమానేన దృష్టో వైవస్వతే న సః
గతంలో ఉన్నవి, ప్రస్తుతం వైవస్వత మానవంతరంలో కనిపించవు.
తేషాం సర్పర్షయః పూర్వమాసన్యే తాన్నిబోధత
వారిలో పూర్వం ఉన్న సర్ప ఋషులు వీరే; వారి పేర్లు విను.
అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠస్చ సప్త స్వాయంభువే ఽతరే
అత్రి, వశిష్ఠుడు, ఇంకా స్వాయంభువ మానవంతరంలో ఉన్న ఏడుగురు మహర్షులు కూడా ఉన్నారు.
జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్హవ్యః సవనః సత్త్ర ఏవ చ
జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్యుడు, సవనుడు, సత్రుడు కూడా ఉన్నారు.
వాయువేగా మహాసత్త్వా రాజానః ప్రథమేంఽతరే
వాయువల్లె వేగంగా ఉండే మహాశక్తులు, ఇంకా ఆ మొదటి యుగంలో ఉన్న రాజులు కూడా ఉన్నారు.
సపిశాచమనుష్యఞ్చ ససుపర్ణాప్సరోగణమ్
పిశాచులు, మనుషులు, సుపర్ణులు, అప్సరసల సమూహం కూడా వారితో కలసి ఉన్నారు.
బహుత్వాన్నామధేయానాం సంఖ్యా తేషాం కుతః కులే
వారి పేర్లు ఎన్నో ఉన్నాయి కాబట్టి, వారి సంఖ్యను వంశంలో ఎవరూ చెప్పలేరు.
కాలేన మహతాతీతా అయనాబ్దయుగక్రమైః
కాలం చాలా గడిచిపోయింది; అయనాలు, సంవత్సరాలు, యుగాల మార్పులతో ఎంతో సమయం వెళ్ళిపోయింది.
కస్య యోనిః కిమాదిశ్చ కిం సతత్త్వః కిమాత్మకః
ఎవరికి జన్మస్థానం ఏమిటి? ఆది ఏమిటి? నిజమైన స్వరూపం ఏమిటి? అసలు స్వభావం ఏమిటి?
కిం నామధేయం కో ఽస్యాత్మా ఏప్తత్త్వం బ్రూహి తత్త్వతః
పేరు ఏమిటి? ఆత్మ ఏమిటి? అసలు తత్వం ఏది? ఇది నిజంగా చెప్పు.
సూర్యయోనిర్నిమేషాదిః సంఖ్యాచక్షుః స ఉచ్యతే
సూర్యుడు జన్మస్థానం, క్షణాల కొలిచేవాడు, సంఖ్యలను లెక్కించే వాడు, కళ్లకు దృష్టి అని అంటారు.
సంవత్సరః సతత్త్వశ్చ నామ చాస్య కలాత్మకః
సంవత్సరం అతని అసలు స్వరూపం, అతని పేరు కాల భాగాల కలయికగా ఉంది.
పఞ్చధా ప్రవిభక్తాం తు కాలావస్థాం నిబోధత
కాల స్థితిని ఐదు విధాలుగా విభజించారని ఇప్పుడు తెలుసుకో.
సంవత్సరస్తు ప్రథమో ద్వితీయః పరివత్సరః
సంవత్సరం మొదటిది, రెండవది పరివత్సరం.
పఞ్చమో వత్సరస్తేషాం కాలఃస యుగసజ్ఞితః
వాటి లో ఐదవది వత్సరం; ఆ కాలాన్ని యుగం అని అంటారు.
క్రతురగ్నిస్తు యః ప్రోక్తః స తు సంవత్సరో మతః
క్రతు అనే యజ్ఞాగ్ని, అదే సంవత్సరంగా భావించబడుతుంది.
శుక్లకృష్ణగతిశ్చాపి అపాం సారమయః ఖగః
శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షం అనే కాలచలనాలు, నీటి సారం కలిగిన పక్షి కూడా ఉన్నాయి.
యశ్చాయం పవతే లోకాంస్తనుభిః సప్తసప్తభిః
ఇంకా, తన ఏడు ఏడు రూపాలతో లోకాలన్నింటినీ వ్యాపించే వాడు కూడా ఉన్నాడు.
అహఙ్కారాదుదగ్రుద్రః సంభూతో బ్రహ్మణాస్తు యః
అహంకారంనుండి ఉద్భవించిన ఉగ్రుడైన రుద్రుడు బ్రహ్మద్వారా పుట్టాడు.
సతత్త్వం తస్య వక్ష్యమి కీర్త్యమానం నిబోధత
ఇప్పుడు అతని అసలు తత్వాన్ని, యథావిధిగా చెప్పబడినదాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను; శ్రద్ధగా విను.