ఏవం ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషేంఽతరే
ఇలా ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు, చాక్షుష మన్వంతరంలో జన్మించాడు.
జజ్ఞే తదాభిశాపేన ద్వితీయ ఇతి నః శ్రుతమ్
ఆ శాపం వల్ల అప్పుడే అతడు జన్మించాడు. అందుకే రెండవ జన్మ అని మేము విన్నాము.
ఆద్యే త్రేతాయుగే పూర్వం మనోర్వైవస్వతస్య చ
మొదటి త్రేతాయుగంలో, వైవస్వత మనువు కాలానికి ముందే,
ఇత్యేషో ఽనుశయో హ్యాసీత్తయోర్జాత్యన్తరానుగః
ఇలా వారి వంశం మారినప్పుడు, ఈ విచారం కలిగింది.
తస్మాన్నానుశయః కార్యో వైరేష్విహ కదాచన
కావున, శత్రువులపై ఎప్పుడూ మనసులో కక్షను పెట్టుకోవద్దు.
ఖ్యాతిం న ముఞ్చతే జన్తుస్తన్న కార్యం విపశ్చితా
ప్రాణి తనకు వచ్చిన కీర్తిని వదలదు; అందుచేత జ్ఞానులు అలా చేయకూడదు.
యా దక్షమధికృత్యేహ త్వయా పూర్వం ప్రచౌదితా
ఇక్కడ నీవు ముందుగా దక్షుని గురించి అడిగినది,
పితౄణామానుపూర్వ్యేణ దేవాన్వక్ష్యామ్యతః పరమ్
ఇప్పుడు పితృదేవతల తరువాత దేవతలను వరుసగా చెప్పబోతున్నాను.
దేవాయామా ఇతి ఖ్యాతాః పూర్వం యే యజ్ఞసూనవః
పూర్వం యజ్ఞపుత్రులుగా ప్రసిద్ధి చెందిన దేవాయాములు,
పుత్రాః స్వాయంభువస్యైతే శక్తా నామ తు మానసాః
వీరు స్వాయంభువుని మనసులో పుట్టిన శక్తులు అనే కుమారులు.
ఛన్దజాస్తు త్రయస్త్రింశత్సర్గే స్వాయంభువస్య హ
స్వాయంభువుని సృష్టిలో ముప్పైమూడు మంది మనస్సు పుట్టిన కుమారులు పుట్టారు.
విభాసశ్చ క్రతుశ్చైవ ప్రయాతిర్విశ్రుతో ద్యుతిః
విభాస, క్రతు, ప్రయాతి, విశ్రుత, ద్యుతి,
అసమశ్చోగ్రదృష్టిశ్చ సునయో ఽథ శుచిశ్రవాః
అసమ, ఉగ్రదృష్టి, సునయ, శుచిశ్రవా,
తురీయ ఇద్రయుక్చైవ యుక్తో గ్రావజితస్తు వై
తురీయ, ఇద్రయుక్కు, యుక్త, గ్రావజిత్,
జరో విభుర్విభావశ్చ స ఋచీకో ఽథ దుర్దిహః
జర, విభు, విభావ, ఋచీక, దుర్దిహ,
ఆసన్స్వాయంభువస్యైతే చాన్తరే సోమపాయినః
వీరు స్వాయంభువుని కుమారుల్లో సోమపానులు.
తేషామిన్ద్రస్తద్దా హ్యాసీత్ప్రథమే విశ్వభుక్త ప్రభుః
వారిలో ఇంద్రుడు అప్పట్లో ప్రభువు, మొదటిగా అన్నింటిని అనుభవించినవాడు.
సుపర్ణయక్షగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః
సుపర్ణులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు,
స్వాయంభువేన్తరే ఽతీతాః ప్రజాస్తాసాం మహస్రశః
స్వాయంభువుని యుగంలో వీరి వంటి అనేక జనులు గతించారు.
విస్తరాదిహ నోచ్యన్తే మాప్రసంగో భవేదిహ
వారి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పడం లేదు, విస్తరించకుండా ఉండేందుకు.
అతీతో వర్తమానేన దృష్టో వైవస్వతే న సః
గతంలో ఉన్నవి, ప్రస్తుతం వైవస్వత మానవంతరంలో కనిపించవు.
తేషాం సర్పర్షయః పూర్వమాసన్యే తాన్నిబోధత
వారిలో పూర్వం ఉన్న సర్ప ఋషులు వీరే; వారి పేర్లు విను.
అత్రిశ్చైవ వసిష్ఠస్చ సప్త స్వాయంభువే ఽతరే
అత్రి, వశిష్ఠుడు, ఇంకా స్వాయంభువ మానవంతరంలో ఉన్న ఏడుగురు మహర్షులు కూడా ఉన్నారు.
జ్యోతిష్మాన్ ద్యుతిమాన్హవ్యః సవనః సత్త్ర ఏవ చ
జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, హవ్యుడు, సవనుడు, సత్రుడు కూడా ఉన్నారు.
వాయువేగా మహాసత్త్వా రాజానః ప్రథమేంఽతరే
వాయువల్లె వేగంగా ఉండే మహాశక్తులు, ఇంకా ఆ మొదటి యుగంలో ఉన్న రాజులు కూడా ఉన్నారు.
సపిశాచమనుష్యఞ్చ ససుపర్ణాప్సరోగణమ్
పిశాచులు, మనుషులు, సుపర్ణులు, అప్సరసల సమూహం కూడా వారితో కలసి ఉన్నారు.
బహుత్వాన్నామధేయానాం సంఖ్యా తేషాం కుతః కులే
వారి పేర్లు ఎన్నో ఉన్నాయి కాబట్టి, వారి సంఖ్యను వంశంలో ఎవరూ చెప్పలేరు.
కాలేన మహతాతీతా అయనాబ్దయుగక్రమైః
కాలం చాలా గడిచిపోయింది; అయనాలు, సంవత్సరాలు, యుగాల మార్పులతో ఎంతో సమయం వెళ్ళిపోయింది.
కస్య యోనిః కిమాదిశ్చ కిం సతత్త్వః కిమాత్మకః
ఎవరికి జన్మస్థానం ఏమిటి? ఆది ఏమిటి? నిజమైన స్వరూపం ఏమిటి? అసలు స్వభావం ఏమిటి?
కిం నామధేయం కో ఽస్యాత్మా ఏప్తత్త్వం బ్రూహి తత్త్వతః
పేరు ఏమిటి? ఆత్మ ఏమిటి? అసలు తత్వం ఏది? ఇది నిజంగా చెప్పు.