ధర్మ్మయుక్తే చ తే కార్యే ఏకస్మింస్తు దురాసదే
నీ పని ధర్మంతో కలిసినప్పుడు, ఒక కష్టమైన సందర్భంలో,
తస్మాత్సార్ద్ధం సురైర్యజ్ఞే న త్వాం యక్ష్యన్తి వై ద్విజాః
అందుకే దేవతలతో పాటు, ద్విజులు యజ్ఞంలో నిన్ను పూజించరు.
ఇహైవ వత్స్యసి తథా దివం హిత్వా యుగక్షయాత్
యుగాంతంలో స్వర్గాన్ని వదిలి, ఇక్కడే నీవు ఉంటావు.
తతో ఽభివ్యాహృతో దక్షో రుద్రేణామితతేజసా
ఆ తరువాత, అపారమైన తేజస్సు గల రుద్రుడు దక్షుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
స్వాయంభువీం తనుం త్యక్త్వా ఉత్పన్నో మానుషేష్విహ
స్వాయంభువ శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, ఇక్కడ మనుషులలో జన్మించాడు.
సమస్తేనేహ యజ్ఞేన సో ఽయజద్దైవతైః సహ
ఇక్కడ సంపూర్ణ యజ్ఞంతో, దేవతలతో కలిసి ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
మేనాయాం తాముమాం దేవీం జనయామాస శైలరాట్
పర్వతాధిపతి, మేనాలో ఆ దేవిని, ఉమాను జన్మింపజేశాడు.
సదా పత్నీ భవస్యైషా న తయా ముచ్యతే భవః
ఈమె ఎప్పుడూ భవుని భార్య. భవుడు ఆమెను ఎప్పుడూ విడిచిపోడు.
యథా నారాయణం శ్రీశ్చ మఘవతం శచీ యథా
యథా నారాయణునికి శ్రీదేవి, మఘవంతునికి శచీదేవి ఉన్నట్లు,
నైతాస్తు విజహత్యేతాన్ భర్తౄన్ దేవ్యః కదాచన
ఈ దేవతలు ఎప్పుడూ తమ భర్తలను విడిచిపోవు.
ఏవం ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషేంఽతరే
ఇలా ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు, చాక్షుష మన్వంతరంలో జన్మించాడు.
జజ్ఞే తదాభిశాపేన ద్వితీయ ఇతి నః శ్రుతమ్
ఆ శాపం వల్ల అప్పుడే అతడు జన్మించాడు. అందుకే రెండవ జన్మ అని మేము విన్నాము.
ఆద్యే త్రేతాయుగే పూర్వం మనోర్వైవస్వతస్య చ
మొదటి త్రేతాయుగంలో, వైవస్వత మనువు కాలానికి ముందే,
ఇత్యేషో ఽనుశయో హ్యాసీత్తయోర్జాత్యన్తరానుగః
ఇలా వారి వంశం మారినప్పుడు, ఈ విచారం కలిగింది.
తస్మాన్నానుశయః కార్యో వైరేష్విహ కదాచన
కావున, శత్రువులపై ఎప్పుడూ మనసులో కక్షను పెట్టుకోవద్దు.
ఖ్యాతిం న ముఞ్చతే జన్తుస్తన్న కార్యం విపశ్చితా
ప్రాణి తనకు వచ్చిన కీర్తిని వదలదు; అందుచేత జ్ఞానులు అలా చేయకూడదు.
యా దక్షమధికృత్యేహ త్వయా పూర్వం ప్రచౌదితా
ఇక్కడ నీవు ముందుగా దక్షుని గురించి అడిగినది,
పితౄణామానుపూర్వ్యేణ దేవాన్వక్ష్యామ్యతః పరమ్
ఇప్పుడు పితృదేవతల తరువాత దేవతలను వరుసగా చెప్పబోతున్నాను.
దేవాయామా ఇతి ఖ్యాతాః పూర్వం యే యజ్ఞసూనవః
పూర్వం యజ్ఞపుత్రులుగా ప్రసిద్ధి చెందిన దేవాయాములు,
పుత్రాః స్వాయంభువస్యైతే శక్తా నామ తు మానసాః
వీరు స్వాయంభువుని మనసులో పుట్టిన శక్తులు అనే కుమారులు.
ఛన్దజాస్తు త్రయస్త్రింశత్సర్గే స్వాయంభువస్య హ
స్వాయంభువుని సృష్టిలో ముప్పైమూడు మంది మనస్సు పుట్టిన కుమారులు పుట్టారు.
విభాసశ్చ క్రతుశ్చైవ ప్రయాతిర్విశ్రుతో ద్యుతిః
విభాస, క్రతు, ప్రయాతి, విశ్రుత, ద్యుతి,
అసమశ్చోగ్రదృష్టిశ్చ సునయో ఽథ శుచిశ్రవాః
అసమ, ఉగ్రదృష్టి, సునయ, శుచిశ్రవా,
తురీయ ఇద్రయుక్చైవ యుక్తో గ్రావజితస్తు వై
తురీయ, ఇద్రయుక్కు, యుక్త, గ్రావజిత్,
జరో విభుర్విభావశ్చ స ఋచీకో ఽథ దుర్దిహః
జర, విభు, విభావ, ఋచీక, దుర్దిహ,
ఆసన్స్వాయంభువస్యైతే చాన్తరే సోమపాయినః
వీరు స్వాయంభువుని కుమారుల్లో సోమపానులు.
తేషామిన్ద్రస్తద్దా హ్యాసీత్ప్రథమే విశ్వభుక్త ప్రభుః
వారిలో ఇంద్రుడు అప్పట్లో ప్రభువు, మొదటిగా అన్నింటిని అనుభవించినవాడు.
సుపర్ణయక్షగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః
సుపర్ణులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు,
స్వాయంభువేన్తరే ఽతీతాః ప్రజాస్తాసాం మహస్రశః
స్వాయంభువుని యుగంలో వీరి వంటి అనేక జనులు గతించారు.
విస్తరాదిహ నోచ్యన్తే మాప్రసంగో భవేదిహ
వారి వివరాలు ఇక్కడ చెప్పడం లేదు, విస్తరించకుండా ఉండేందుకు.