అన్యత్సర్వజగద్రూపం కర్మభోగపరాక్రమమ్
ఇంకొకటి, ఈ జగత్తు మొత్తం కర్మ, అనుభవం, శక్తి వలయంగా ఉంటుంది.
దుస్తరస్తు తయోస్త్యాగః సకలైరపి తాపస
ఈ రెండింటినీ త్యజించడం తపస్వులకు కూడా చాలా కష్టం.
అనపాయం చ సుగమం సదసత్కర్మగోచరమ్
అయితే, సత్కర్మ, దుష్కర్మల ద్వారా అందరికీ సులభంగా పొందదగిన, ఎప్పటికీ నశించని మార్గం ఉంది.
ఆత్మైక్యేనైవ యజ్జ్ఞానం సర్వసిద్ధిగ్రదాయకమ్
ఆత్మతో ఏకత్వాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.
యద్రూపధ్యానమాత్రేణ దుష్కృతం సుకృతాయతే
ఆ స్వరూపాన్ని మనసులో ధ్యానం చేయగానే, పాపాలు సైతం పుణ్యాలుగా మారిపోతాయి.
న తే సంసారిణో నూనం ముక్తా ఏవ న సంశయః
అలాంటి వారు ఈ లోకబంధనాలకు లోనుకారు — వారు నిజంగా ముక్తులే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఈశ్వరః సర్వసిద్ధానామర్ద్ధనారీశ్వరో ఽభవత్
అన్ని సిద్ధులకూ అధిపతిగా ఉన్న పరమేశ్వరుడు అర్ధనారీశ్వరుడిగా ప్రकटించుకున్నాడు.
తస్మాదశేషలోకానాం త్రిపురారాధనం వినా
అందువల్ల, త్రిపురాదేవిని ఆరాధించకుండా ఏ లోకమూ సంపూర్ణంగా ఉండదు.
తన్మనాస్తద్గతప్రాణస్తద్యాజీ తద్గతేహకః
మనసు, ప్రాణం, శరీరం అన్నీ ఆమెలోనే లీనమై, ఆమెకే యజ్ఞం చేయడం ద్వారా —
ఏతద్రహస్యమాఖ్యాతం సర్వేషాం హితకామ్యయా
ఈ రహస్యాన్ని అందరి మంగళార్థంగా వెల్లడించాను.
త్వన్ముఖాంభోజతో ఽవాప్యసిద్ధిం యాన్తు పరాత్పరామ్
నీ పద్మపుష్పం వంటి నోటినుండి తెలుసుకొని, వారు పరమసిద్ధిని పొందగాక.
ప్రణిపత్య పునర్వాక్యమువాచ మధుసూదనమ్
వాడు నమస్కరించి, మళ్లీ మధుసూదనుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కింవిహారం కింప్రభావమేతన్మే వక్తుమర్హసి
ఆమె క్రీడలు, ఆమె మహిమలు ఏమిటో నాకు చెప్పాలి.
శ్రోతుమిచ్ఛసియద్యత్త్వం తత్సర్వం వక్తుమర్హతి
నువ్వు ఏది వినాలనుకుంటే, అది అంతా చెప్పాలి.
పురతః కుమ్భజాతస్య మునేరన్తరధాద్ధరిః
కుంభంలో జన్మించిన ముని ఎదుట హరి అంతర్ధానమయ్యాడు.
హయగ్రీవేణ మునినా స్వాశ్రమం ప్రత్యపద్యత
హయగ్రీవ ముని తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
హయాననముపాగత్యాగస్త్యో వాక్యం సమబ్రవీత్
హయాననుని దగ్గరకు వచ్చి, అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు.
లోకాభ్యుదయహేతుర్హి దర్శనం హి భవాదృశామ్
లోకాల అభివృద్ధికి, నీలాంటి వారి దర్శనం నిజంగా కారణం.
విహారశ్చైవ ముఖ్యా యే తాన్నో విస్తరతో వద
ఆ ముఖ్యమైన క్రీడల గురించి వివరంగా చెప్పు.
ధ్యానైకదృశ్యా ధ్యానాఙ్గీ విద్యాఙ్గీ హృదయాస్పదా
ఆమె ధ్యానంలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది, ధ్యానం, విద్యలకు ఆధారం, హృదయంలో నివసిస్తుంది.
ఆత్మైక్యాద్వ్యక్తిమాయాతి చిరానుష్ఠానగౌరవాత్
ఆత్మతో ఏకత్వం వల్ల, దీర్ఘకాలం భక్తితో ఆచరించినప్పుడు ఆమె ప్రత్యక్షమవుతుంది.
ప్రకృతిర్నామ సా ఖ్యాతా దేవానామిష్టసిద్ధిదా
ఆమెను ప్రకృతి అని పిలుస్తారు; దేవతలకు కోరిన సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.
శర్వసంమోహజనకమవాఙ్మనసగోజరమ్
శర్వుడిని మాయలో పడేసే, మాట, మనస్సు, ఇంద్రియాలకు అందని ఆది తత్త్వం.
విసృజ్య పార్వతీం శీఘ్రన్తయా రుద్ధో ఽతనోద్రతమ్
పార్వతిని వెంటనే విడిచిపెట్టి, ఆత్మ నియంత్రణతో తన వీర్యాన్ని విడువలేదు.
తస్యాం వై జనయామాస శాస్తారమసురార్దనమ్
ఆమెలోనే అసురులను సంహరించే శాస్తాను సృష్టించాడు.
అహో విమోహితో దేవ్యా జనయామాస చాత్మజమ్
ఓహో! దేవి మాయ వల్ల మోహితుడై తన కుమారుని పుట్టించాడు.
త్రైలోక్యం పాలయామాస సదేవాసురమానుషమ్
ఆయన దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులతో కూడిన మూడు లోకాలను రక్షించాడు.
తం ప్రమత్తం విదిత్వాథ భవానీపతిఖ్యయః
ఆయన మత్తులో ఉన్నాడని తెలుసుకున్న భవానీ భర్త, ప్రసిద్ధుడు,
ఉన్మత్తరూపధారీ చ యయౌ విద్యాధరాధ్వనా
పిచ్చివాడి రూపం ధరించి, విద్యాధరుల మార్గంలో వెళ్లాడు.
యదృచ్ఛయాగతా తస్య పురశ్చారుతరాకృతిః
అప్పటికి అనుకోకుండా ఒక అందమైన రూపం గల యువతి అతని ముందుకు వచ్చింది.