ఇతి పృష్టో ద్విజేనాథ దేవదేవో జనార్దనః
అలా ద్విజునిచే అడిగినప్పుడు, దేవదేవుడైన జనార్దనుడు—
అయమేవ కృతః ప్రశ్నో బ్రహ్మణా తు తతః పరమ్
ఇదే ప్రశ్నను బ్రహ్మ ముందుగా అడిగాడు, ఆ తరువాత—
కృతో దుర్వాససా పశ్చాద్భవతా తు తతః పరమ్
తర్వాత దుర్వాసుడు అడిగాడు, ఇప్పుడు నీవు కూడా అడిగావు.
మమోపదేశో లోకేషు ప్రథితో ఽస్తు వరో మమ
నా ఉపదేశం లోకాలన్నింటిలో ప్రసిద్ధి చెందాలి; ఇదే నా వరం.
సృష్టిస్థితిలయానాం తు సర్వేషామపి కారకః
సృష్టి, స్థితి, లయాలకు కారణుడు ఆయనే.
త్రిమూర్తిస్త్రిగుణాతీతో గుణహీనో గుణాశ్రయః
మూడు గుణాలకు అతీతుడైన త్రిమూర్తి, గుణాల్లేని వాడు, అయినా గుణాలకు ఆధారంగా ఉన్నవాడు.
ఏవం భూతస్య మే బ్రహ్మంస్త్రిజగద్రూపధారిణః
ఓ బ్రహ్మన్, మూడు లోకాలకు రూపంగా ఉన్నవాడు నేనే.
మమ ప్రధానం యద్రూపం సర్వలోకగుణాత్మకమ్
నా పరమరూపం అన్నీ లోకాల స్వరూపంగా, వాటి లక్షణాల సమాహారంగా ఉంటుంది.
ఏవమేవ తయోర్జ్ఞాత్వా ముచ్యతే తే ఉభే కిము
ఇలా రెండింటినీ తెలుసుకుంటే విముక్తి లభిస్తుంది; నీకు ఇంకేమి కావాలి?
త్యాగైర్దుష్కర్మనాశాన్తే ముక్తిరాశ్వేవ లభ్యతే
త్యాగం ద్వారా, దుష్కర్మలు నశించినప్పుడు, తప్పక ముక్తి లభిస్తుంది.
అన్యత్సర్వజగద్రూపం కర్మభోగపరాక్రమమ్
ఇంకొకటి, ఈ జగత్తు మొత్తం కర్మ, అనుభవం, శక్తి వలయంగా ఉంటుంది.
దుస్తరస్తు తయోస్త్యాగః సకలైరపి తాపస
ఈ రెండింటినీ త్యజించడం తపస్వులకు కూడా చాలా కష్టం.
అనపాయం చ సుగమం సదసత్కర్మగోచరమ్
అయితే, సత్కర్మ, దుష్కర్మల ద్వారా అందరికీ సులభంగా పొందదగిన, ఎప్పటికీ నశించని మార్గం ఉంది.
ఆత్మైక్యేనైవ యజ్జ్ఞానం సర్వసిద్ధిగ్రదాయకమ్
ఆత్మతో ఏకత్వాన్ని తెలుసుకునే జ్ఞానం అన్ని సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది.
యద్రూపధ్యానమాత్రేణ దుష్కృతం సుకృతాయతే
ఆ స్వరూపాన్ని మనసులో ధ్యానం చేయగానే, పాపాలు సైతం పుణ్యాలుగా మారిపోతాయి.
న తే సంసారిణో నూనం ముక్తా ఏవ న సంశయః
అలాంటి వారు ఈ లోకబంధనాలకు లోనుకారు — వారు నిజంగా ముక్తులే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఈశ్వరః సర్వసిద్ధానామర్ద్ధనారీశ్వరో ఽభవత్
అన్ని సిద్ధులకూ అధిపతిగా ఉన్న పరమేశ్వరుడు అర్ధనారీశ్వరుడిగా ప్రकटించుకున్నాడు.
తస్మాదశేషలోకానాం త్రిపురారాధనం వినా
అందువల్ల, త్రిపురాదేవిని ఆరాధించకుండా ఏ లోకమూ సంపూర్ణంగా ఉండదు.
తన్మనాస్తద్గతప్రాణస్తద్యాజీ తద్గతేహకః
మనసు, ప్రాణం, శరీరం అన్నీ ఆమెలోనే లీనమై, ఆమెకే యజ్ఞం చేయడం ద్వారా —
ఏతద్రహస్యమాఖ్యాతం సర్వేషాం హితకామ్యయా
ఈ రహస్యాన్ని అందరి మంగళార్థంగా వెల్లడించాను.
త్వన్ముఖాంభోజతో ఽవాప్యసిద్ధిం యాన్తు పరాత్పరామ్
నీ పద్మపుష్పం వంటి నోటినుండి తెలుసుకొని, వారు పరమసిద్ధిని పొందగాక.
ప్రణిపత్య పునర్వాక్యమువాచ మధుసూదనమ్
వాడు నమస్కరించి, మళ్లీ మధుసూదనుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కింవిహారం కింప్రభావమేతన్మే వక్తుమర్హసి
ఆమె క్రీడలు, ఆమె మహిమలు ఏమిటో నాకు చెప్పాలి.
శ్రోతుమిచ్ఛసియద్యత్త్వం తత్సర్వం వక్తుమర్హతి
నువ్వు ఏది వినాలనుకుంటే, అది అంతా చెప్పాలి.
పురతః కుమ్భజాతస్య మునేరన్తరధాద్ధరిః
కుంభంలో జన్మించిన ముని ఎదుట హరి అంతర్ధానమయ్యాడు.
హయగ్రీవేణ మునినా స్వాశ్రమం ప్రత్యపద్యత
హయగ్రీవ ముని తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్ళాడు.
హయాననముపాగత్యాగస్త్యో వాక్యం సమబ్రవీత్
హయాననుని దగ్గరకు వచ్చి, అగస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు.
లోకాభ్యుదయహేతుర్హి దర్శనం హి భవాదృశామ్
లోకాల అభివృద్ధికి, నీలాంటి వారి దర్శనం నిజంగా కారణం.
విహారశ్చైవ ముఖ్యా యే తాన్నో విస్తరతో వద
ఆ ముఖ్యమైన క్రీడల గురించి వివరంగా చెప్పు.
ధ్యానైకదృశ్యా ధ్యానాఙ్గీ విద్యాఙ్గీ హృదయాస్పదా
ఆమె ధ్యానంలో మాత్రమే కనిపిస్తుంది, ధ్యానం, విద్యలకు ఆధారం, హృదయంలో నివసిస్తుంది.