ప్రాక్సృతౌ యే త్వసువహాః సాధకాశ్చాప్యసాధకాః
సృష్టికి ముందు ప్రాణధారులు, సాధ్యులు, అసాధ్యులు ఉన్నారు.
కార్యాణి ప్రతిపత్స్యన్తే ఉత్పత్స్యన్తే పునః పునః
వారు పనులు చేపడతారు, మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకుంటారు.
ఆరప్సంతే హి చాన్యోన్యం వరేణానుగ్రహేణ వా
వారు ఒకరినొకరు స్వచ్ఛందంగా లేదా అనుగ్రహంతో చేరుకుంటారు.
గుణాస్తం ప్రతిధీయన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే
ఆదానికే గుణాలు అంటిపెట్టుకుంటాయి. అందుకే అది ఆ వ్యక్తికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
తాన్యేవ ప్రతిపద్యన్తే సృజ్యమానాః పునః పునః
ప్రతి సృష్టిలో కూడా అవే గుణాలు మళ్లీ మళ్లీ ప్రాప్తిస్తాయి.
తద్భావితాః ప్రపద్యన్తే తస్మాత్తత్తస్య రోచతే
ఆలోచనతో మునిగిపోయినవారు దానిని చేరుకుంటారు. అందుకే అది వారికి ఇష్టంగా ఉంటుంది.
విప్రయోగశ్చ భూతానాం గుణేభ్యః సంప్రవర్త్తతే
ప్రాణుల వేరుపడటం గుణాల వల్లే జరుగుతుంది.
సమాసాదేవ వక్ష్యామి బ్రహ్మణో ఽథ సముద్భవమ్
ఇప్పుడు బ్రహ్మ యొక్క ఉద్భవాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పబోతున్నాను.
ప్రధానపురుషాభ్యాం తు జాయతే చ మహేశ్వరః
ప్రధానం, పురుషుని నుండి మహేశ్వరుడు జన్మిస్తాడు.
సృజతే స పునర్లోకానభిమాన గుణాత్మకాన్
ఆయన గుణాలు, అభిమానం కలిగిన లోకాలను సృష్టిస్తాడు.
యుగపత్సంప్రవర్త్తన్తే భూతాన్యేవేన్ద్రియాణి చ
అప్పుడే ప్రాణులు, ఇంద్రియాలు ఒకేసారి కార్యరూపంలోకి వస్తాయి.
కీర్త్త్యతో వో యథాపూర్వం తథైవాప్యుపధార్యతామ్
మునుపు చెప్పిన విధంగా, ఇదే విధంగా మీరు గ్రహించాలి.
తస్మిన్సత్రే ఽవభృథం ప్రాప్య శుద్ధాః పుణ్యం లోకమృషయః ప్రాప్నువన్తి
ఆ యజ్ఞంలో, అవభృతస్నానం చేసిన పవిత్ర ఋషులు పుణ్య లోకాన్ని పొందుతారు.
త్యక్త్వా దేహానాయుషోంఽతే కృతార్థాః పుణ్యం లోకం ప్రాప్య మోదధ్వమేవమ్
జీవితాంతంలో శరీరాన్ని విడిచినవారు, తాము కోరినదాన్ని సాధించి, పుణ్య లోకాన్ని చేరి ఆనందిస్తారు.
జగ్ముశ్చావభృథస్నాతాః స్వర్గం సర్వే తు సత్రిణః
అవభృతస్నానం చేసిన యజ్ఞకర్తలందరూ స్వర్గాన్ని చేరారు.
ఆయుషోంఽతే తతః స్వర్గం గన్తారః స్థ ద్విజోత్తమాః
జీవితాంతంలో, మీరు ఉత్తమ ద్విజులు, స్వర్గానికి వెళ్తారు.
అనుషఙ్గ ఉపోద్ధాత ఉపసంహార ఏవ చ
ఇక్కడ అనుసంధానం, పరిచయం, ముగింపు ఉన్నాయి.
ఉవాచ భాగవాన్సక్షాద్వాయులోకహితే రతః
వాయు లోకానికి మేలు కలిగించడంలో నిమగ్నుడైన భగవంతుడు ప్రత్యక్షంగా పలికాడు.
తత్ప్రసాదం చ సంసిద్ధం భూతోత్పత్తిలయాన్వితమ్
ఆ అనుగ్రహం సంపూర్ణమై, భూతాల సృష్టి, లయంతో కూడి ఉంటుంది.
సమ్యగ్విదిత్వా మేధావీ న మోహమధిగచ్ఛతి
నిజంగా గ్రహించిన జ్ఞాని మాయలో పడడు.
శృణుయాచ్ఛ్రావయేద్వాపి తథాధ్యాపయతే ఽపి చ
ఈ పురాణాన్ని ఎవరు వినినా, ఇతరులకు వినిపించినా, లేదా ఇతరులకు బోధించినా—
బ్రహ్మసాయుజ్యగో భూత్వా బ్రహ్మణా సహ మోదతే
బ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొందినవాడు, బ్రహ్మతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.
ప్రథయన్పృథివీశానాం బ్రహ్మభూయాయ గచ్ఛతి
భూమిపై రాజ్యాధికారం ప్రకటిస్తూ, బ్రహ్మ స్థితిని పొందుతాడు.
కృష్ణద్వైపాయనేనోక్తం పురాణ బ్రహ్మవాదినా
ఈ పురాణాన్ని బ్రహ్మవేత్త అయిన కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పాడు.
దేవతానామృషీణాం చ భూరిద్రవిమతేజసామ్
దేవతలు, మహర్షులు—వారు గొప్ప ఐశ్వర్యం, తేజస్సు కలవారు—ఈ పురాణాన్ని గౌరవిస్తారు.
యశ్చేదం శ్రావయేద్విద్వాన్సదా పర్వణి పర్వణి
ఏ పండుగ వచ్చినా, ఎప్పుడూ ఈ పురాణాన్ని ఒక పండితుడు పఠిస్తే—
యశ్చేదం శ్రావయేచ్ఛ్రాద్ధే బ్రాహ్మణాన్ పాదమన్తతః
లేదా శ్రాద్ధ సమయంలో బ్రాహ్మణులకు కనీసం ఒక పద్యం అయినా వినిపిస్తే—
యస్మాత్పురా హ్యణన్తీదం పురాణం తేన చోచ్యతే
ఈ పురాణం ప్రాచీనమైనది, అంతం లేనిది కనుక దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది.
తథైవ త్రిషు వర్ణేషు యే మనుష్యా అధీయతే
అలాగే, మూడు వర్ణాల్లో ఎవరు దీనిని అధ్యయనం చేస్తారో—
యావన్త్యస్య శరీరేషు రోమకూపాని సర్వశః
తన శరీరంలో ఉన్న ప్రతి రోమకూపానికి సమానంగా—