కావేరీం కృష్ణవేణాం చ నర్మదాం యమునాం తథా
కావేరీ, కృష్ణవేణీ, నర్మదా, అలాగే యమునా,
విపాశాం కౌశికీఞ్చైవ శతద్రూం సరయూం తథా
విపాశా, కౌశికీ, శతద్రూ, అలాగే సరయూ,
తాసు షోడశధామానం ప్రవిభజ్య పృథక్పృథక్
వాటిలో పదహారు స్థానాలను వేరువేరుగా విభజించారు.
కృత్తికాచారిణీ ధిష్ణీ జజ్ఞిరే తాశ్చ ధిష్ణయః
కృత్తికల్లో సంచరించే ధిష్ణీ జన్మించింది; అవే ధిష్ణీలు అని పిలవబడతాయి.
ఇత్యేతే వై నదీపుత్రా ధిష్ణీష్వేవం విజజ్ఞిరే
ఇలా, ఈ నదుల కుమారులు ధిష్ణీలలో జన్మించారు.
తాఞ్శృణుధ్వం సమాసేన కీర్త్యమానాన్యథాతథమ్
ఇప్పుడు ఈ పేర్లను సారాంశంగా, యథాతథంగా వినండి.
విధీయన్తే యథాస్థానం సూత్యాహే సవనే క్రమాత్
వాటిని తగిన స్థలాల్లో, జననక్రమంలో, హవనం సమయంలో క్రమంగా ఏర్పాటు చేశారు.
సమ్రాడగ్ని కృశానుర్యో ద్వితీయోంఽతరవేదికః
సమ్రాట్ అగ్ని, కృష్ణాను, రెండవది, యజ్ఞవేదికలో ఉంచబడతాడు.
పరిషత్పవమానస్తు ద్వితీయ సో ఽనుదిశ్యతే
పరిషత్, పవమానుడు రెండవవారు; అతడిని అలా పేర్కొంటారు.
హవ్యస్తతో హ్యసంమృష్టః శామిత్రే ఽగ్నౌ విభావ్యతే
తర్వాత అగ్ని శుద్ధి చేయని హవ్యవాహనుడు, శామిత్ర అగ్నిలో ప్రకాశిస్తాడు.
విశ్వవ్యచాః సముద్రో ఽగ్నిర్బ్రహ్మస్థానే స కీర్త్యతే
విశ్వవ్యాచా అనే సముద్రసదృశ అగ్ని బ్రహ్మ స్థానంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.
అచౌకపాదుపస్థో యః స వై శాలాసుఖీయకః
ఇల్లు లేని, సమీపంలో కూర్చున్నవాడు శాలాసుఖీయకుడు అని పిలవబడతాడు.
శంస్యస్యైతే సుతాః సర్వే ఉపస్థేయా ద్విజైః స్మృతాః
శంసి కుమారులందరినీ ద్విజులు సమీపంలో ఉంచవలసినవారిగా గుర్తిస్తారు.
విభుః ప్రవాహణో ఽగ్నీధ్రస్తేషాం ధిష్ణ్యస్తథా పరే
విభు, ప్రవాహణుడు, అగ్నీధ్రుడు, అలాగే మరొక ధిష్ణ్యుడు కూడా వారిలో ఉన్నారు.
హోత్రీయస్తు స్మృతే హ్యగ్నిర్వహ్నిర్యో హవ్యవాహనః
హోత్రీ అనే అగ్ని, హవ్యవాహనుడు అని గుర్తించబడతాడు.
తతో ఽగ్నిర్వైశ్వదేవస్తు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసిరుచ్యతే
తర్వాత వైశ్వదేవ అగ్ని, బ్రాహ్మణుడు మరియు శంసిర్ అని పిలవబడతాడు.
ఆవారిరగ్నిర్వాభారిర్వైష్ఠీయః స విభావ్యతే
వైష్టీయునికి చెందిన ఆవారిరగ్ని లేదా వాభారిరగ్ని అగ్ని అని తెలుసుకోవాలి.
అష్టమః సుధ్యురగ్నిర్యోమార్జాలీయః స ఉచ్యన్తే
ఎనిమిదవది సుధ్యు అగ్ని, యోమార్జాలీయునికి సంబంధించిన అగ్ని అని చెబుతారు.
అపాం యోనిః స్మృతో ఽసౌ స హ్యప్సునామా విభావ్యతే
ఆయన నీళ్లకు మూలంగా గుర్తించబడి, అప్సునామ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
అగ్నిః సో ఽవభృథే జ్ఞేయో వరుణేన సహేజ్యతే
అవభృథ యాగంలో ఆ అగ్ని తెలుసుకోవాలి, ఆ అగ్ని వరుణునితో కలిసి పూజించబడతాడు.
మృత్యుమాఞ్ జాఠరస్యాగ్నేర్విద్వానాగ్నిః సుతః స్మృతః
జఠరాగ్నిలో ఉన్న మరణగుణంతో కూడిన అగ్ని, జ్ఞానులు అగ్నిపుత్రుడిగా గుర్తిస్తారు.
పుత్రస్త్వగ్నేర్మన్యుమతో ఘోరః సంవర్తకః స్మృతః
మన్యుమంతుడు అనే అగ్నికి ఘోరమైన సంవర్తకుడు కుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సముద్రవాసినః పుత్రః సాహరక్షో విభావ్యతే
సముద్రంలో నివసించేవాడి కుమారుడు రాక్షసులతో కలసి ఉండేవాడిగా గుర్తించాలి.
క్రవ్యాదగ్నిః సుతస్తస్య పురుషానత్తి యో మృతాన్
ఆయన కుమారుడు మాంసాహార అగ్ని, చనిపోయిన మనుష్యులను భక్షించేవాడు.
తతః శుచిస్తు వై సౌరో గన్ధర్వైరాయురాహుతః
తర్వాత, పవిత్రుడైన సౌర్యుడు గంధర్వులచే ఆయుర్ అనే పేరుతో పిలవబడతాడు.
ఆయుర్నామ్నా తు భగవానసౌ యస్తు ప్రణీయతే
ఆయుర్ అనే పేరుతో పూజించబడే భగవంతుడు ఆయనే.
పాకయజ్ఞేష్వభీమానీ సోగ్నిస్తు సహసః స్మృతః
పాకయజ్ఞాలలో ప్రధాన అగ్ని సహస అని పిలవబడతాడు.
వివిధిశ్చాద్భుతస్యాపి పుత్రో ఽగ్నేస్తుమాహాన్స్మృతః
వివిధి అద్భుతమైన అగ్నికి కుమారుడిగా చెప్పబడతాడు.
వివిధేస్తు సుతో హ్యర్క్క స్తస్య చాగ్నేః సుతా ఇమే
వివిధికి కుమారుడు అర్కుడు, వీరంతా అగ్నికి కుమారులే.
సురభిర్వసురన్నాదో ప్రవిష్టో యః స రుకమరాట్
సురభి, వసురన్నాదుడు, ప్రవిష్టుడు, మరియు రుకమరాట్ అనే వారు ప్రసిద్ధులు.