పవమానాత్మజశ్చైవ కవ్యవాహన ఉచ్యతే
పవమానుని కుమారుడు కావ్యవాహనుడు అని అంటారు.
దేవానాం హవ్యవాహో ఽగ్నిః పితౄణాం కవ్యవాహనః
దేవతలకు హవ్యవాహుడు అగ్ని, పితృదేవతలకు కావ్యవాహనుడు.
ఏతేషాం పుత్రపౌత్రాస్తు చత్వారింశన్న వైవ తు
వారికి కుమారులు, మనవళ్లు కలిపి నలభై మంది ఉన్నారు అని చెబుతారు.
విశ్రుప్తో లౌకికో ఽగ్నిస్తు ప్రథమో బ్రహ్మణః సుతః
బ్రహ్మకు మొదటి కుమారుడు విశ్రుప్త అనే లోకిక అగ్ని.
వైశ్వానరః సుతస్తస్య వహన్ హవ్యం సమాః శతమ్
ఆయన కుమారుడు వైశ్వానరుడు. వంద సంవత్సరాలు హవ్యాలను మోశాడు.
సోథర్వా లౌకికో ఽగ్నిస్తు దర్పహాథర్వణః స్మృతః
తర్వాత అతర్వా అనే లోకిక అగ్ని, దర్పహా అతర్వణుడు అని ప్రసిద్ధి.
తస్మాత్స లౌకికో ఽగ్నిస్తు దధ్యఙ్ఙాథర్వణో మతః
ఆయన నుండి లోకిక అగ్ని అయిన దధ్యంగ్ అతర్వణుడు పుట్టాడు అని భావిస్తారు.
స జ్ఞేయో గార్హపత్యో ఽగ్నిస్తస్య పుత్రద్వయం స్మృతమ్
ఆయన గార్హపత్య అగ్ని అని తెలుసుకోవాలి. ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు అని చెబుతారు.
ద్వితీయస్తు సుతః ప్రోక్తః శుకో ఽగ్నిర్యః ప్రణీయతే
రెండవ కుమారుడు శుకుడు అని చెప్పబడతాడు. అతడే ముందుకు నడిపించబడే అగ్ని.
శంస్యస్తు షోడశ నదీశ్చకమే హవ్యవాహనః
శంసి అని ప్రశంసించబడతాడు; హవ్యవాహనుడు అనే అగ్ని పదహారు నదులను కోరుకున్నాడు.
కావేరీం కృష్ణవేణాం చ నర్మదాం యమునాం తథా
కావేరీ, కృష్ణవేణీ, నర్మదా, అలాగే యమునా,
విపాశాం కౌశికీఞ్చైవ శతద్రూం సరయూం తథా
విపాశా, కౌశికీ, శతద్రూ, అలాగే సరయూ,
తాసు షోడశధామానం ప్రవిభజ్య పృథక్పృథక్
వాటిలో పదహారు స్థానాలను వేరువేరుగా విభజించారు.
కృత్తికాచారిణీ ధిష్ణీ జజ్ఞిరే తాశ్చ ధిష్ణయః
కృత్తికల్లో సంచరించే ధిష్ణీ జన్మించింది; అవే ధిష్ణీలు అని పిలవబడతాయి.
ఇత్యేతే వై నదీపుత్రా ధిష్ణీష్వేవం విజజ్ఞిరే
ఇలా, ఈ నదుల కుమారులు ధిష్ణీలలో జన్మించారు.
తాఞ్శృణుధ్వం సమాసేన కీర్త్యమానాన్యథాతథమ్
ఇప్పుడు ఈ పేర్లను సారాంశంగా, యథాతథంగా వినండి.
విధీయన్తే యథాస్థానం సూత్యాహే సవనే క్రమాత్
వాటిని తగిన స్థలాల్లో, జననక్రమంలో, హవనం సమయంలో క్రమంగా ఏర్పాటు చేశారు.
సమ్రాడగ్ని కృశానుర్యో ద్వితీయోంఽతరవేదికః
సమ్రాట్ అగ్ని, కృష్ణాను, రెండవది, యజ్ఞవేదికలో ఉంచబడతాడు.
పరిషత్పవమానస్తు ద్వితీయ సో ఽనుదిశ్యతే
పరిషత్, పవమానుడు రెండవవారు; అతడిని అలా పేర్కొంటారు.
హవ్యస్తతో హ్యసంమృష్టః శామిత్రే ఽగ్నౌ విభావ్యతే
తర్వాత అగ్ని శుద్ధి చేయని హవ్యవాహనుడు, శామిత్ర అగ్నిలో ప్రకాశిస్తాడు.
విశ్వవ్యచాః సముద్రో ఽగ్నిర్బ్రహ్మస్థానే స కీర్త్యతే
విశ్వవ్యాచా అనే సముద్రసదృశ అగ్ని బ్రహ్మ స్థానంలో ప్రసిద్ధి చెందింది.
అచౌకపాదుపస్థో యః స వై శాలాసుఖీయకః
ఇల్లు లేని, సమీపంలో కూర్చున్నవాడు శాలాసుఖీయకుడు అని పిలవబడతాడు.
శంస్యస్యైతే సుతాః సర్వే ఉపస్థేయా ద్విజైః స్మృతాః
శంసి కుమారులందరినీ ద్విజులు సమీపంలో ఉంచవలసినవారిగా గుర్తిస్తారు.
విభుః ప్రవాహణో ఽగ్నీధ్రస్తేషాం ధిష్ణ్యస్తథా పరే
విభు, ప్రవాహణుడు, అగ్నీధ్రుడు, అలాగే మరొక ధిష్ణ్యుడు కూడా వారిలో ఉన్నారు.
హోత్రీయస్తు స్మృతే హ్యగ్నిర్వహ్నిర్యో హవ్యవాహనః
హోత్రీ అనే అగ్ని, హవ్యవాహనుడు అని గుర్తించబడతాడు.
తతో ఽగ్నిర్వైశ్వదేవస్తు బ్రాహ్మణాచ్ఛంసిరుచ్యతే
తర్వాత వైశ్వదేవ అగ్ని, బ్రాహ్మణుడు మరియు శంసిర్ అని పిలవబడతాడు.
ఆవారిరగ్నిర్వాభారిర్వైష్ఠీయః స విభావ్యతే
వైష్టీయునికి చెందిన ఆవారిరగ్ని లేదా వాభారిరగ్ని అగ్ని అని తెలుసుకోవాలి.
అష్టమః సుధ్యురగ్నిర్యోమార్జాలీయః స ఉచ్యన్తే
ఎనిమిదవది సుధ్యు అగ్ని, యోమార్జాలీయునికి సంబంధించిన అగ్ని అని చెబుతారు.
అపాం యోనిః స్మృతో ఽసౌ స హ్యప్సునామా విభావ్యతే
ఆయన నీళ్లకు మూలంగా గుర్తించబడి, అప్సునామ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
అగ్నిః సో ఽవభృథే జ్ఞేయో వరుణేన సహేజ్యతే
అవభృథ యాగంలో ఆ అగ్ని తెలుసుకోవాలి, ఆ అగ్ని వరుణునితో కలిసి పూజించబడతాడు.