కాలకూట అనే విషం, కాలాగ్నిలా భయంకరమైనదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ విషాన్ని గురించి, అది విష్ణువు అయినా, నేను అయినా, లేదా ఇతర ప్రముఖ దేవతలు అయినా, ఎవ్వరూ దీనిని ఎదుర్కొనలేరు అని బ్రహ్మా—కుముదములపై పుట్టినవాడు, గర్భంలో పుట్టని స్వయంభూ—చెప్పాడు. వేదాలను తెలిసినవారిలో ఉత్తముడైన బ్రహ్మా, ఆ తరువాత, మహాదేవుడిని మహా భక్తితో స్తుతించసాగాడు. "పినాక ధనుస్సును ధరించినవాడికి నమస్కారం; వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్నవాడికి నమస్కారం. దేవతలకు శత్రువులను సంహరించినవాడికి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్నిని కన్నులుగా కలిగినవాడికి నమస్కారం. సాంక్యానికి, యోగానికి, భూతగణాలకు నమస్కారం. దేవతలకు మూలమైనవాడికి, రుద్రుడికి, దేవతాదేవుడికి, వేగవంతుడికి నమస్కారం. ఖపాలధారికి, వికృతుడికి, మంగళకరుడికి, వరప్రదుడికి నమస్కారం. పురాతనుడికి, పవిత్రుడికి, ముక్తుడికి, బలవంతుడికి నమస్కారం. శ్రేష్ఠుడికి, ఉగ్రుడికి, జ్ఞానవంతుడికి, అనేక కన్నులు కలిగినవాడికి నమస్కారం. శాశ్వతుడికి, అశాశ్వతుడికి, శాశ్వతమైనదీ, అశాశ్వతమైనదీ అయినవాడికి నమస్కారం. గ్రాహ్యుడికి, అగ్రాహ్యుడికి, గ్రాహ్యమైనదీ, అగ్రాహ్యమైనదీ అయినవాడికి నమస్కారం. ఉమాదేవికి ప్రియమైనవాడికి, శర్వుడికి, నంది ముఖాన్ని కలిగినవాడికి నమస్కారం. అనేక రూపాలున్నవాడికి, ముండనవాడికి, దండధారికి, కవచధారికి నమస్కారం. ధనుర్దారుడికి, రథసారథికి, నియంత్రకుడికి, బ్రహ్మచారికి నమస్కారం." ఈ విధంగా స్తుతులు చేసి, బ్రహ్మా ఆ అందమైన ముఖాన్ని కలిగిన మహాదేవునికి నమస్కరించాడు. "ప్రభూ! మీరు సూక్ష్మమైనవారు, అత్యుత్తమ యోగశక్తి వల్ల అగ్రాహ్యమైనవారు; నిజంగా, రుద్రా, మీరు స్పష్టమైన రూపాన్ని ధరించరు," అని బ్రహ్మా అన్నాడు. "వేదాలు మరియు వాటి శాఖల నుండి ఉద్భవించిన అనేక స్తోత్రాలతో నేను స్తుతించబడాను," అని మహాదేవుడు అన్నాడు. "భూత, భవిష్యత్తు, వర్తమానానికి అధిపతిగా, లోకాలకీ ప్రభువుగా, విశ్వానికి అధిపతిగా మీరు ఉన్నారు," అని బ్రహ్మా అన్నాడు. బ్రహ్మా, కమలనయనుడిగా, ఈ మాటలు వినిపిస్తూ ఇలా చెప్పాడు: "దేవతలు మరియు దానవులు సముద్రాన్ని మథిస్తున్నప్పుడు, కమలనయనుడా! సముద్రంలో నుండి ఒక భయంకరమైన విషం ఉద్భవించింది, అది ప్రళయాగ్నిలా మండింది. మహాదేవా! లోకాల శ్రేయస్సుకోసం ఆ విషాన్ని మీరు త్రాగాలి. మీ తప్ప మరొకరు ఆ విషాన్ని భరించగలరు కాదు." "అలాగే జరుగుతుంది," అని మహాదేవుడు అందమైన ముఖంతో ఆ మాటలను అంగీకరించాడు. "దేవతులకు భయం కలిగించిన ఆ అత్యంత భయంకరమైన విషాన్ని నేను త్రాగాను," అని చెప్పాడు. ఆ విషం, కమలదళాన్ని పోలి, నా గొంతులో పాము చుట్టుకున్నట్లు కనిపించింది. అప్పుడు బలవంతుడైన బ్రహ్మా, లోకాల పితామహుడు, మాట్లాడాడు. ఆ మాటలు వినిన తరువాత, "పర్వత కుమార్తీ! యక్షులు, గంధర్వులు, భూతాలు, పిశాచులు, నాగలు, రాక్షసులు—అందరినీ నేను చూశాను." దేవతలు మరియు దానవుల సమూహం, ఆ విషం స్థాపించబడినట్లు చూసి, గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు. వారు చేతులు జోడించి, గర్వంగా, మత్తులో నడిచే ఏనుగు వంటి మీకు ఇలా అన్నారు: "ఆహా! మీ బలం, మీ వీరత్వం, మీ శక్తి ఆశ్చర్యకరమైనవి; నిజంగా, ప్రభూ, మీ రూపం, మీ యోగశక్తి అద్భుతమైనవి. మీరు విష్ణువు, మీరు నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మా, మీరు యముడు, మీరు వరప్రదుడే. మీరు అగ్ని, మీరు వాయువు, మీరు భూమి, మీరు జలమూ." దేవతలు, దానవులు, వాయువుతో వేగంగా నడిచే దివ్య రథాల్లో, మహా మేరు పర్వతాన్ని చేరుకున్నారు. ఈ కథ, అత్యంత రహస్యమైనది, పవిత్రమైనదిలో పవిత్రమైనది, గొప్పదైనది. స్వయంభూ స్వయంగా చెప్పిన ఈ కథ పాపాలను నాశనం చేస్తుంది. ఇప్పుడు దీని ఫలితాన్ని, విశాలమైనదాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను.