అనంతమైనవాడు, స్వయంభూతుడు, అతనికి neither ఆది ఉంటుంది nor అంతం ఉంటుంది. అతని మహిమను వేల యోజనాల దూరం వరకు విస్తరించి, అవ్యాప్తంగా, అపారంగా ఉంటుంది. దేవతలు కూడ ఆయన పరిమితిని గ్రహించలేరు—అది అన్ని లౌకిక వ్యవహారాలకు అతీతమైనది. ఇదే మహత్తరమైన నివాసం, అనంతుడైన భగవంతుని సీమ. దేవదేవుని కోసం స్థాపించబడిన పరిమితులు ఇవే. ఈ పరిమితులను విశ్వ లోకములు అని సంశయములేకుండా పిలుస్తారు. వీటిలో ఏడు పొరలు ఉన్నాయి, ద్విజోత్తమా! అలాగే బ్రహ్మ నివాసాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇదే విశ్వరూపానికి పరిమాణం, ఇదే సంసారసాగరం. ఈ విశ్వముని అద్భుత స్వరూపమే బ్రహ్మతత్వంగా స్థిరంగా ఉంది. అత్యంత పుణ్యాత్ములైన సిద్ధులు కూడ, దీనిని ఇంద్రియాలతో గ్రహించలేరు. ద్విజోత్తమా! ఇదే అనంతుని మానసిక శరీరంగా చెప్పబడింది. అనంతత్వం అన్ని శాస్త్రాలలో కూడా వివరించబడుతుంది. పద్మనాభుడు అనే పేరుతో పిలవబడే ఆయన సంపూర్ణ స్వరూపం ఇదే. భూమిలోనూ, పాతాళంలోనూ, ఆకాశంలోనూ, వాయువులోనూ, అగ్నిలోనూ—అలాగే చీకటిలోనూ—ఆయనే మహాతేజోవంతుడిగా జ్ఞేయుడు. అన్ని లోకాలలో, జగత్పతిని అనేక రూపాల్లో, మహాబలుడిగా ఆరాధిస్తారు. ఆధార–ఆధేయ సంబంధంలో, మార్పులు స్థిరమైనదానికే చెందుతాయి. అవి పరస్పరం కలిసిపోతూ, వివిధ రూపాల్లో ఒకదానికొకటి అధికంగా ఉంటాయి. మొదటి స్థితి అవ్యక్తంగా ఉండగా, ఇతర భేదాల వల్ల ప్రత్యేకత కలుగుతుంది. గుణసంపన్నత వల్ల స్పష్టంగా వేరుపడతాయి. భూతాలకు అతీతంగా, ఇంకా దాటి ఉన్న ప్రకాశాన్ని భూమిగా పిలుస్తారు. చిన్న పాత్రలు పెద్ద పాత్రలో కలిసిపోయినట్లు, ఆకాశంలో ప్రకాశ విభాగాలు కూడా అంతే కలిసిపోతాయని భావించాలి. ఈ భూతాలు ఉన్నంతవరకు వాటి మూలాన్ని చెప్పవచ్చు. భూతాలు లయమైతే, ఫలితాల ఉత్పత్తి ఉండదు. మహత్తత్త్వం మొదలుకొని, అవి కారణ స్వరూపంగా ఒక్కటే. ద్విజోత్తమా! ఏడు ద్వీపాలు, సముద్ర ప్రాంతాలు యథార్థంగా ఉన్నాయి. విశ్వరూప ప్రధాన తత్త్వంలో కేవలం కొంత భాగానికే ఈ పరిణామం వర్తిస్తుంది. ఇలాంటి ఏడు గణాలు కలిసే స్థాపించబడ్డాయి. భూమి వ్యవస్థాపన గురించి ఇంతవరకే వినాలి. వాటిని పూర్తిగా లెక్కించడంలో నేను అసమర్థుడిని. నక్షత్రాల వ్యవస్థాపన, దివిసీమ వరకు, ఇక్కడి నుండి భూమి గురించి వివరిస్తాను, మేధావులారా! భూమి, వాయువు, ఆకాశం, నీరు, తేజస్సు—ఈ అయిదు భూతాలు. భూమి సమస్త జీవుల తల్లి, అన్నిదానిని మోసే అధారంగా ఉంది. అనేక నదులు, పర్వతాలతో నిండిన భూమి, అనేక జీవ రాశులతో కళకళలాడుతుంది. చిన్న నదులు, వాగులు, తక్కువ ప్రదేశాలలో నివసించే జీవులు, తమ స్వల్ప నివాసాలలో తృప్తిగా ఉంటాయి. నీరు అనంతమైనదిగా తెలుసుకో. అలాగే అగ్నియు అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి ఉంది. ఆకాశం కూడా అందుబాటులోకి రాని, ఆనందదాయకమైనదిగా, అనేక నివాసాలతో కూడినదిగా చెప్పబడింది. నీళ్లు భూమిలో, నీళ్లలో, భూమి పైన కూడా స్థాపించబడ్డాయి.