பூர்வம் ஹி தஸ்யைவ ச புத்திபூர்வம் ப்ரவர்த்ததே தத்புருஷார்தம்மேவ
முதலில், அவனது புத்தியிலிருந்து அது தோன்றுகிறது; அது அந்த புருஷனுக்காகவே நடைபெறுகிறது.
அநாத்யநந்தா ஹ்யபிமாநபூர்வகம் வித்ராஸயந்தீ ஜகதப்யுபைதி
ஆதியில்லாததும் முடிவில்லாததும், அகம்பாவத்தால் ஆரம்பித்து, அது உலகம் முழுவதும் பயத்தை உண்டாக்குகிறது.
உக்தோ ஹ்யஸ்மிம்ஸ்ததாத்யந்தம் காலம் ஜ்ஞாத்வா ப்ரமுச்யதே
இது முற்றிலும் விளக்கப்பட்டபோது, இறுதி காலத்தை அறிந்து, ஒருவர் விடுதலை பெறுகிறார்.
விஸ்தரேணாநுபூர்வ்யாச பூயஃ கிம் வர்த்தயாம்யஹம்
நான் இதை விரிவாகவும் ஒழுங்காகவும் கூறிவிட்டேன்; இனி நான் என்ன சொல்ல வேண்டும்?
ப்ரஜாநாம் மநுபிஃ ஸார்த்தம் தேவாநாம்ரு'ஷிபிஃ ஸஹ
மனுக்கள், தேவர்கள், முனிவர்கள் ஆகியோருடன் மக்கள் அனைவரும் சேர்ந்து,
தைத்யாநாம் தாநவாநாம் ச யக்ஷாணாமேவ பக்ஷிணாம்
தைத்யர்கள், தானவர்கள், யக்ஷர்கள் மற்றும் பறவைகள் உடனும்,
விசித்ராஶ்ச கதாயோகா ஜந்ம சாக்ர்யமநுத்தமம்
வியப்பூட்டும் கதைகள் மற்றும் உயர்ந்த, ஒப்பற்ற பிறப்பும்,
மநஃ கர்ணஸுகம் ஸௌதே ப்ரீணாத்யம்ரு'தஸந்நிபம்
மனதுக்கும் காதுக்கும் இனிமையாக, அமுதுபோல் மகிழ்ச்சி தருகிறது, சௌதி.
பப்ரச்சுஃ ஸத்த்ரிணஃ ஸர்வே புநஃ ஸர்கப்ரவர்த்தநம்
அந்த யாகத்தில் இருந்தவர்கள் அனைவரும் மீண்டும் படைப்பின் முறையை கேட்டனர்.
பந்தேஷு ஸம்ப்ரலீநேஷு குணஸாம்யே தமோமயே
அனைத்தும் பந்தத்தில் கரைந்துவிட்டபோது, குணங்கள் சமநிலையிலும் இருளிலும் இருக்கும்போது,
அப்ரவ்ரு'த்தே ப்ரஹ்மணா து ஸஹஸா யோஜ்யகைஸ்ததா
பிரம்மா இன்னும் செயல்படத் தொடங்காதபோது, திடீரென சேர்க்கப்பட வேண்டியவர்களுடன்,
ஏவமுக்தஸ்ததஃ ஸூதஸ்ததாஸௌ லோமஹர்ஷணஃ
இவ்வாறு கேட்டபோது, அந்த நேரத்தில் லோமஹர்ஷணன் என்ற சூதர்,
அத்ர வோ வர்த்தயிஷ்யாமி யதா ஸர்கஃ ப்ரபத்ஸ்யதே
இங்கு நான் உங்களுக்குப் படைப்பு எவ்வாறு நடைபெறும் என்பதைச் சொல்கிறேன்,
த்ரு'ஷ்டேநைவாநுமேயம் ச தர்கம் வக்ஷ்யாமி யுக்திதஃ
காணப்பட்டதை வைத்து யோசித்து, ஊகிக்க வேண்டியதை நான் விளக்குகிறேன்.
அவ்யக்த வத்பரோக்ஷத்வாத்கஹநம் தத்துராஸதம்
அது வெளிப்படாததும், கண்களுக்கு எட்டாததும் ஆக இருப்பதால், ஆழமானதும் எளிதில் அடைய முடியாததும் ஆகும்.
ப்ரதாநம் புருஷாணாம் ச ஸாதர்ம்யேணைவ திஷ்டதி
பிரதானமும் புருஷர்களும் ஒரே மாதிரியான தன்மையால் நிலைத்திருக்கின்றன.
ஸத்த்வமாத்ராத்மகோ தர்மோ குணே ஸத்த்வே ப்ரதிஷ்டிதஃ
தர்மத்தின் இயல்பு முழுவதும் சத்த்வம் மட்டுமே; அது சத்த்வ குணத்தில் நிலைத்துள்ளது.
அவிபாகேந தாவேதௌ குணஸாம்யே ஸ்திதாவுபௌ
இந்த இரண்டும் பிரிக்க முடியாதவையாக, குணங்கள் சமநிலையிலே நிலைத்திருக்கின்றன.
புத்திபூர்வம் க்ஷேத்ரஜ்ஞ அதிஷ்டாஸ்யதி தாந்குணாந்
புத்தி முன்னதாக இருந்து, க்ஷேத்ரத்தை அறிந்தவன் அந்தக் குணங்களை ஆளுவான்.
யதா ப்ரவர்த்திதவ்யம் து க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர் த்வயோஃ
க்ஷேத்ரமும் அதைப் அறிந்தவனும் இருவராலும் செயல் தொடங்க வேண்டிய நேரத்தில்,
தஸ்மாதக்ஷரமவ்யக்தம் ஸாம்யே ஸ்தித்வா குணாத்மகம்
அதனால், அழியாததும் வெளிப்படாததும் குணங்களால் ஆனதும் சமநிலையிலே நிற்கிறது.
ததஃ ப்ரபத்ஸ்யதே வ்யக்தம் க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞயோர்த்வயோஃ
அதிலிருந்து, க்ஷேத்ரமும் அதைப் அறிந்தவனும் இருவருக்கும் உரிய வெளிப்பாடு தோன்றுகிறது.
மஹதாத்யம் விஶேஷாந்தம் சதுர்விம்ஶகுணாத்மகம்
மகத்திலிருந்து விசேஷம் வரை, நாற்பத்து இரண்டு குணங்களால் ஆனவை உள்ளன.
ஆதிதேவஃ ப்ரதாநஸ்யாநுக்ரஹாய ப்ரஜக்ஷதே
முதன்மை தேவன் பிரதானத்திற்கு அருள் செய்யும் பொருட்டு தோன்றுவதாகக் கூறப்படுகிறது.
அநாதிஸம்யோகயுதௌ ஸர்வம் க்ஷேத்ரஜ்ஞமேவ ச
ஆரம்பமில்லாத சங்கமத்துடன் இருவரும், எல்லாவற்றையும் அறிந்தவனும் ஆக இருக்கின்றனர்.
அப்ரத்யயமமோகம் ச ஸ்திதாவுதகமத்ஸ்யவத்
நம்பிக்கையுடனும் தவறாதவையாகவும், அவை இரண்டும் நீரும் மீனும் போல் ஒன்றாக இருக்கின்றன.
அஜ்ஞா குணைஃ ப்ரவர்த்தந்தே ரஜஃஸத்த்வதமோ ऽபிதைஃ
அறியாமை குணங்களால் இயங்குகிறது; அவை ரஜஸ், சத்த்வம், தமஸ் என்று அழைக்கப்படுகின்றன.
விஶேஷதாம் சேந்த்ரியதாம் ச யாதி குணாவஸாநௌஷதிபிர்மநுஷ்யஃ
குணங்கள் நிறைவடைந்து, மூலிகைகளால் மனிதன் தனித்தன்மையும், இంద్రியங்களின் நிலையும் அடைகிறான்.
ரஜஃ ஸத்த்வதமோவ்யக்தா விதர்மாணஃ பரஸ்பரம்
ரஜஸ், சத்த்வம், தமஸ் ஆகியவை வெளிப்படாதவையாக இருந்தாலும், ஒன்றுக்கு ஒன்று வேறுபட்ட தன்மை உடையவை.
ஸம்ஸித்தகார்யகரணா உத்பத்யந்தே ऽபிமாநிநஃ
செயல்களும் கருவிகளும் பூரணமாகியவர்கள், அகம்பாவத்துடன் தோன்றுகின்றனர்.