मेधावित्वं च शौर्यं च शास्त्रस्येव च पारणम्
त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि तिस्रो मात्रा गुणास्त्रयः
सर्वभूतगणाः सृष्टाः सर्वभूतगणात्मना
गतागतानां यो नेता सर्वत्र विविधेश्वरः
चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता
दिगन्तरं नभो भूमिरापो वायुर्विभावसुः
यः परं श्रुयते देवो यः परं श्रूयते तपः
आदित्यादिस्तु यो देवो यश्च दैत्यान्तको विभुः
सेतुर्यो लोकसेतूनां मेधो यो मध्यकर्मणाम्
सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतो ऽग्निवर्चसाम्
विनयो नयतृप्तानां तेजस्तेजस्विनामपि
आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
रसाच्छोणितसंभूतिः शोणितान्मासमुच्यते
अस्य्नो मज्जा समभवन्मज्जातः शुक्रसंभवः
तत्रापां प्रथमावापः स सौम्यो राशिरुच्यते
शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
देहस्य मध्ये त्दृदयं स्थानं तु मनसः स्मृतम्
मनः प्रजापतिर्ज्ञेयः कफः सोमो विभाव्यते
एवं प्रवर्त्तिते गर्भे वृत्ते कर्कन्धुसंनिभे
स पञ्चधा शरीरस्थो विद्यते वर्द्धयेत्पुनः
प्राणो ऽस्य परमात्मानं वर्द्धयन्परिवर्त्तते
व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
पार्थिवं देहमाहुस्तु प्राणात्मानं च मारुतम्
ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
इत्येतान्पुरुषः सर्वान्सृजत्येकः सनातनः
एष नः संशयो धीमन्नेष वै विस्मयो महान्
श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
विष्णोरुत्पत्तिमाश्चय कथयस्व महामते