पक्षिणां मूर्छनाः श्रुत्वा पक्षोका मूर्छनाः स्मृताः
नानासाधारमश्चैववडवात्रिविदस्तथा
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनं नामैकषष्टितमो ऽध्यायः
विख्यातान्वै अलङ्कारांस्तन्मे निगदतः श्रुणु
संस्था नयोगैश्च तथा सदा नाढ्याद्यवेक्षया
पदानि गीतकस्याहुः पुरस्तात्पृष्ठतो ऽथ वा
एतेषु त्रिषु स्थानेषु प्रवृत्तो विधिरुत्तमः
विकल्पमष्टधा चैव देवाः षोडशधा विदुः
आरोहणं चतुर्थं तु वर्णं वर्मविदो विदुः
अवरोहणवर्णानामवरोहं विनिर्दिशेत्
एतेषामेव वर्णानामलङ्कारन्निबोधत
प्रमादस्याप्रमादश्च तेषां वक्ष्यामि लक्षणम्
आवर्त्तस्याक्रमो त्वाक्षी वेकार्यां परिमाणतः
एष वै एष चैवस्यकुतरेकः कुलाधिकः
तस्मिंश्चैव स्वरे वृद्धिर्निष्टप्ते तद्विचक्षणः
प्रमाणघसबिन्दुर्ना जायते विदुरे पुनः
विपर्ययस्य रोपिस्या द्यस्य प्रादुर्घटी मम
अक्षेपस्कन्दनाकार्यं काकस्योयचपुष्कलम्
आक्षिप्तमवरोह्यासीत्प्रोक्षमद्यस्तथैव च
प्रेशोल्लिखितमलङ्कारमेवस्वरसमन्विता
प्रक्षिप्तमेव कलयाचोपादानारयो भवेत्
उच्चराद्विश्वरारूढातथायाष्टस्वरातथा
एकान्तरं च ह्येतेवैतमेवस्वरसत्तमः
अलङ्कारा भवन्त्येते त्रिंशद्देवैः प्रकीर्त्तिताः
संस्थानं च प्रमाणं च विकारो लक्षणस्तथा
यथात्मनो ह्यलङ्कारो विपयस्तो विगर्हितः
नानाभरणसंयोगा यथा नार्या विभूषणम्
न पादे कुण्डलं दृष्टं न कण्ठे रसना तथा
क्रियमाणो ऽप्यलङ्कारो नागं यश्चैव दर्शयत्
लक्षणंपर्यवस्यापिवर्त्तिका मपिवर्त्तते