मूलैः फलैश्च रोहैश्चगृह्णन्पुष्टाश्च यत्फलम्
ऋतुपुष्पफलास्ता वै ओषध्यो जज्ञिरे त्विह
ततस्तासां च पृत्त्यर्थै वार्तोपायं चकार ह
ततः प्रभृति चौषध्यः कृष्टपच्यास्तु जज्ञिरे
मर्यादां स्थापयामास ययारक्षत्परस्परम्
इतरेषां कृतत्राणान् स्थापयामास क्षत्रियान्
सत्यं बूत यथाभूतं ध्रुवं वो ब्रह्मणास्तु ताः
क्रीतानि नाशयंति स्म पृथिव्यां ते व्यवस्थिताः
सेवंतश्च द्रवंतश्च परिचर्यासु ये रताः
तेषां कर्माणि धर्मांश्च ब्रह्मा तु व्यदधात्प्रभुः
पुनः प्रजास्तु ता मोहाद्धर्म्मं तं नान्वपालयन्
ब्रह्मा बुद्धा तु तत्सर्वं याथातथ्येन स प्रभुः
याजनाध्यापने ब्रह्मा तथा दानप्रतिग्रहम्
पाशुपाल्यं च वाणिज्यं कृषिं चैव विशां ददौ
सामान्यानि च कर्माणि ब्रह्मक्षत्रविशां पुनः
कर्माजीवं तु वै दत्त्वा तेषामिह परस्परम्
प्राजापत्यं द्विजातीनां स्मृतं स्थानं क्रियावताम्
वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वस्वकर्मोपजीविनाम्
स्थानान्येतानि वर्णानां योग्याचारवतां सताम्
ततः स्थितेषु वर्णेषु स्थापयामास ह्याश्रमान्
आश्रमाश्चतुरो ह्येतान्पूर्ववत्स्थापयन्प्रभुः
कृतकर्म्म कृतावासा आश्रमादुपभुञ्जते
निर्द्दिदेश ततस्तेषां ब्रह्मा धर्मान्प्रभा षते
चतुर्वर्णात्मकः पूर्वं गृहस्थस्याश्रमः स्थितः
यथाक्रमं च वक्ष्यामि व्रतैश्च नियमैस्तथा
इत्येष वै गृहस्थस्य समासाद्धर्मसंग्रहः
गुरुशुश्रूषणं भैक्ष्यंविद्यार्थी ब्रह्मचारिणः
उभे संध्ये वगाहश्च होमश्चारण्यवासिनाम्
अप्रमादो ऽव्यवायश्च दया भूतेषु च क्षमा
दशलक्षणको ह्येष धर्मः प्रोक्तः स्वयंभूवा