अवश्यभाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च
वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्
ब्रह्मणो मानसास्ते वै उत्पन्ना ये जनादिह
तत आवर्त्तमानास्ते त्रेतायां जज्ञिरे पुनः
भाविताः पूर्वजातीषु ख्यात्या ते शुभपापयोः
वीतलोभा जितात्मानो निवसंति स्मृतेषु वै
तेषां कर्माणि कुर्वंति तेभ्यश्चैवाबलाश्च ये
एवं विप्रतिपन्नेषु प्रपन्नेषु परस्परम्
प्रनष्टा गृह्यमाणा वै मुष्टिभ्यां सिकता यथा
फलैर्गृह्णंति पुष्पैश्च तथा मूलैश्च ताः पुनः
क्षुधाविष्टास्तदा सर्वा जग्मुस्ता वै स्वयम्भुवम्
ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवान् ज्ञात्वा तासां मनीषितम्
ग्रस्ताः पृथिव्या त्वोषध्यो ज्ञात्वा प्रत्यरूहत्पुनः
दुग्धेयं गौस्तदा तेन बीजानि वसुधातले
ओषध्यः फलपाकाताः क्षणसप्तवशास्तु ताः
प्रियंगव उदारास्ते कोरदुष्टाः सवामकाः
हरिकाश्चरकाश्चैव गमः सप्तदश स्मृताः
श्यामाकाश्चैव नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः
ग्रामारण्याः स्मृता ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश
अफालकृष्टास्ताः सर्वा ग्राम्यारण्यश्चतुर्द्दश
मूलैः फलैश्च रोहैश्चगृह्णन्पुष्टाश्च यत्फलम्
ऋतुपुष्पफलास्ता वै ओषध्यो जज्ञिरे त्विह
ततस्तासां च पृत्त्यर्थै वार्तोपायं चकार ह
ततः प्रभृति चौषध्यः कृष्टपच्यास्तु जज्ञिरे
मर्यादां स्थापयामास ययारक्षत्परस्परम्
इतरेषां कृतत्राणान् स्थापयामास क्षत्रियान्
सत्यं बूत यथाभूतं ध्रुवं वो ब्रह्मणास्तु ताः
क्रीतानि नाशयंति स्म पृथिव्यां ते व्यवस्थिताः
सेवंतश्च द्रवंतश्च परिचर्यासु ये रताः
तेषां कर्माणि धर्मांश्च ब्रह्मा तु व्यदधात्प्रभुः