केचिद्धर्मव्यवस्थार्थं तिष्ठन्तीहायुगक्षयात्
यथा दावप्रदग्धेषु तृणेष्विह तपेन तु
तथा कार्तयुगानां तु कलिजष्विह संभवः
वर्त्तते ह्यव्यवच्छेदाद्यावन्मन्वन्तरक्षयः
युगेष्वेतानि हीयन्ते त्रित्रिपादाः क्रमेण च
इत्येष प्रतिसंधिर्यः कीर्त्तितस्तु मया द्विजाः
एषा चतुर्युगावृत्तिरासहस्रद्गुणीकृता
अत्रार्जवं जडीभावो भूतानामायुगक्षयात्
एषा चतुर्युगानां च गुणिता ह्येकसप्ततिः
चतुर्युगे यथैकस्मिन्भवतीह यथा तु यत्
सर्गे सर्गे तथा भेदा उत्पद्यन्ते तथैव तु
मन्वन्तराणां सर्वेषामेतदेव तु लक्षणम्
तथा न संतिष्ठति जीवलोकः क्षयोदयाभ्यां परिवर्त्तमानः
इत्येत ल्लक्षणं प्रोक्तं युगानां वै समासतः
मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै
अनागतेषु तद्वच्च तर्कः कार्यो विजानता
तुल्याभिमानिनः सर्वे नामरूपैर्भवन्त्युत
ऋषयो मनवश्चैव सर्वे तुल्याः प्रयोजनैः
युगस्वभावांश्च तथा विधत्ते वै सदा प्रभुः
विस्तरेणानुपूर्व्या च स्थितिं वक्ष्ये युगेष्विह
आसुरी सर्पगान्धर्वा पैशाची यक्षराक्षसी
पिशाचासुरगन्धर्वां यक्षराक्षसपन्नगाः
षण्णवत्यङ्गुलो त्सेधो ह्यष्टानां देवजन्मनाम्
एतत्स्वाभाविकं तेषां प्रमाणमिति कुर्वते
देवासुरप्रमाणं तु सप्तसप्तङ्गुलादसत्
देवासुरप्रमाणं तु उच्छ्रयात्कलिजैः स्मृतम्
स्वेनाङ्गुलिप्रमाणेन ऊर्द्ध्वमापादमस्तकात्
सर्वेषु युगकालेषु अतीतानागतेष्विह
आपादतलमस्तिष्को नवतालो भवेत्तु यः
गवाश्वहस्तिनां चैव महिष स्यावरात्मनाम्