त्वयि निष्पूयमाने तु शेषा वर्णप्रवृत्तयः
त्वत्तो हि वर्णसद्भावः सर्वगस्त्वं सदानिल
एष वै जीवलोकस्ते प्रत्यक्षः सर्वतो ऽनिल
ब्रूहि तत्कण्ठदेशे तु किं कृत्वा रूपविक्रिया
प्रत्युवाच महातेजा वायुर्ल्लोकनमस्कृतः
वसिष्ठो नाम धर्मात्मा मानसो वै प्रजापतिः
महिषासुरनारीणां नयनाञ्जनतस्करम्
उमामनः प्रहर्षाणां बारकच्छद्मरूपिणम्
यदेतद्दृश्यते वर्य शुभ्रं शुभ्राञ्जनोपमम्
एतद्दीप्तांय दान्ताय भक्ताय ब्रूहि पृच्छते
मत्प्रियार्थंमहाभाग वक्तुमर्हस्यशेषतः
प्रत्युवाच महातेजा देवारिबलसूदनः
उमोत्संगोपविष्टेन यथापूर्वं मया श्रुतम्
तमहं संप्रवक्ष्यामि त्वत्प्रियार्थं महामुने
तरुणादित्यसंकाशे तप्तचामीकरप्रभे
जांबूनदमये दिव्ये नानाधातु विचित्रिते
हंसकारण्डवाकीर्णे चक्रवाकोपशोभिते
मत्तक्रैञ्चमयूराणां नादैर्विक्रुष्टकन्दरे
जीवं जीवकजातीनां विरावैरुपकूजिते
सौरभेयनिनादाढ्यं मेघस्तनितनिस्वने
वीणावादित्रनिर्घेषैः श्रोत्रेन्द्रियमनोरमैः
ध्वजालंबितदोलानां घण्टानां निनदाकुले
मुखमर्द्दलवादित्रैर्वलितास्फोटितैस्तथा
हंसैः परावतैश्चैव बकराजैः सुखस्थिते
सिंहव्याघ्रमुखैर्घोरवाशितैश्चण्डवेगितैः
बिडालवदनैश्चोग्रैः क्रोष्टुकाकारसूर्त्तिभिः
ह्रस्वजङ्घैः प्रलेबोष्ठैस्तालजङ्घैस्तथापरैः
बहुपादैर्महापादैरेकपादैरपादकैः
एकदंष्ट्रैर्महादंष्ट्रैर्बहुदंष्ट्रैरदंष्ट्रकैः
एवंरूपैर्महायोगैभूतर्भूतपतिर्वृतः